نسبت‌شناسی ایمان با مفاهیم همنشین در دیدگاه ابن‌تیمیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف دانشگاه اصفهان /

چکیده

هدف: هدف از انجام این پژوهش، تبیین و تفهیم صحیح «ایمان» و حوزة معنایی آن از دیدگاه ابن تیمیه بود. روش: روش به کار رفته در این پژوهش، ترکیبی از روش اسنادی-کتابخانه‌ای و معناشناسی توصیفی- تحلیلی بود؛ بدین صورت که با مراجعه به منابع دست اول ابن تیمیه، واژة «ایمان» در آثار ایشان مطالعه و نسبت و روابط مفهومی آن با دیگر مفاهیم همنشین و جانشین از دیدگاه وی استخراج، ارزیابی، تحلیل و تبیین معناشناختی شد. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: از یافته‌های پژوهش حاضر این بود که دیدگاه ابن‌تیمیه افزون بر قرابت بسیار با باورهای شیعه در موضوع ایمان، بر خلاف ادعای وهابیان است که مدعی پیروی از ابن‌تیمیه‌اند. تبیین صحیح، درست و ترویج دیدگاه ابن‌تیمیه در مبحث ایمان، می‌تواند بستر مهمی برای شکل‌گیری گفتمان و تعامل با گروههای بنیادگرای سلفی تکفیری باشد.

کلیدواژه‌ها


-        قرآن کریم.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(1403 ق). الإستقامه. محقق: محمد رشاد سالم. مدینه: جامعه محمد بن سعود.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(1422 ق). الإیمان الأوسط. محقق: محمود أبوسن. ریاض: دار طیبه للنشر.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(1419 ق/ 1999 م). الجواب الصحیح. محقق: علی بن حسن. السعودیه: دار العاصمه، الطبعه الثانیه.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(بی‌تا). الرد علی المنطقین. بیروت: دارالمعرفه.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(1999 م). العقیده الواسطیه. محقق: أبومحمد أشرف. الریاض: أضواء السلف، الطبعه الثانیه.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(1408 ق). الفتاوى الکبرى. محقق: محمد عبدالقادر عطا. [بی‌جا]: دار الکتب العلمیه.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(1426 ق). بیان تلبیس الجهمیه. محقق: مجموعه من المحققین. [بی‌جا]: مجمع الملک.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(1991 م/1411 ق). درء تعارض العقل و النقل. محقق: محمد رشاد سالم. السعودیه: جامعه محمد بن سعود، الطبعه الثانیه.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(2005 م). مجموع الفتاوى. محقق: انور الباز و عامر الجزار. [بی‌جا]: دار الوفاء، الطبعه الثالثه.

-        ابن‌تیمیه، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم(1406 ق). منهاج السنه النبویه. محقق: محمد رشاد سالم. [بی‌جا]: مؤسسة قرطبه.

-        ابن فارس، احمد(1404 ق). معجم مغائیس اللغه. قم: مکتب ألعالم إلسلامی.

-        الوسی بغدادی(1402 ق). تفسیر روح المعانی. بیروت: داراحیاء التراث العربی.

-        بدخشان، نعمت‌الله(1394). «تبیین و بررسی حقیقت ایمان». معرفت کلامی، سال ششم، ش ۱.

-        بغدادی، عبدالقاهر(1367). الفرق بین القرق. ترجمة محمدجواد مشکور. تهران: اشراقی، چ چهارم.

-        دادبه، اصغر(1380). «ایمان». دایرهالمعارف تشیّع. تهران: شهید سعید محبی.

-        شهرستانی محمد بن عبدالکریم(1404 ق). الملل و النحل. تحقیق محمد سیدکیلانی. بیروت: دارالمعرفه.

-        طباطبایی، محمدحسین(1403 ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، چ پنجم.

-        طباطبایی، محمدحسین(1363). المیزان فی تفسیر القران. ترجمه محمدباقر موسوی. تهران: بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی.

-          طباطبایی محمدحسین(1345). المیزان فی تفسیر القران. ترجمه محمدباقر موسوی. قم: مؤسسه مطبوعاتی دارالعلم.

-        طوسی، ابوجعفر محمد(1400 ق). الاقتصاد الهادی الی طریق الرشاد. تهران: مکتبه جامع چهل‌ستون.

-        فراهیدی، خلیل بن احمد(1409 ق). کتاب العین. قم: هجرت، چ دوم.

-        مجیدی بیدگلی، کبری(1386). «معنا و مفهوم ایمان از دیدگاه علامه طباطبایی». اندیشة دینی شیراز، ش 22.

-        معروف‌الحسنی، ‌هاشم(1371). شیعه در برابر معتزله. ترجمة عارف. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی.

-        ملاصدرا، صدرالمتألهین محمد شیرازی(1360 ق). اسرار الآیات. تصحیح محمد خواجوی. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.

-        نجیبی مهدی و رحیم لطیفی(1381). «ایمان». کلام اسلامی، ش 42.

-        نصیری، منصور(1393). «ایمان از دیدگاه علامه طباطبایی». قبسات، ش 73.

-       The Holy Quran.

-       Al-Wasi Baghdadi (1402 AH). Interpretation of the Spirit of Meanings. Beirut: Dar Ehiya Al-Torath Al-Arabi.

-       Badakhshan, Nematollah (2015). "Explanation and Study of the Truth of Faith". Theological Knowledge, Sixth year, First issue.

-       Baghdadi, Abdul Qahir (1988). Al-Feraq Bin Al-Qarq. Translated by Mohammad Javad Mushkour. Tehran: Ishraqi, Fourth Edition.

-       Dadbeh, Asghar (2001). "Iman". Shiite Encyclopedia. Tehran: Published by Shahid Saeed Mohebbi.

-       Farahidi, Khalil Ibn Ahmad (1409 AH). Kitab al-Ain. Qom Hejrat Publishing, Second Edition

-       Ibn Fares, Ahmad (1404 AH). Dictionary of the Mayan Language. Qom: Maktabat Al-Alam Al-Islami.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim (Bita). Al-Rad al-Muntaqeen. Beirut: Dar al-Ma'rifah.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim (1999/1419 AH). Correct Answer. Ali Ibn Hassan Research. Saudi Arabia: Capital Center, Second Edition.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim (1408 AH). Great Judgments. Researcher Mohammad Abdul Qadir Atta. Center for Scientific Books.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim (1403 AH). Honesty. Research by Mohammad Rashad Salem. Madinah: Mohammad Ibn Saud University.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim (1999). Middle Belief. Researcher Abu Muhammad Ashraf. Riyadh: Salaf Members, Second Edition.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim (1422 AH). Middle Faith. Research by Mahmoud Abu Sun. Riyadh: Center for Good Publishers, First Edition.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim (1991/1411 AH). Prevention of Conflict of Mind and Transmission. Researcher Mohammad Rashad Salem. Saudi Arabia: Muhammad Ibn Saud University, Second Edition.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim (1406 AH). Prophetic Criticism Curriculum. Research by Mohammad Rashad Salem. Cordoba Foundation.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim (1426 AH). Statement of Al-Jahmiyyah. The Researcher a Collection of Researchers. The King's Assembly.

-       Ibn Taymiyyah, Taqi al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Abd al-Halim️ (2005). Total Judgments. Al-Muhaqiq: Anwar Al-Baz & Amer Al-Jazar. Dar al-Vafa, Third Edition.

-       Majidi Bidgoli, Kobra (2007). "The Meaning and Concept of Faith from the Perspective of Allameh Tabatabai". Shiraz Religious Thought Quarterly, No. 22.

-       Maroof Al-Hassani, Hashem (1992). Shiites Against the Mu'tazilites. Translated by Aref. Mashhad: Islamic Research Foundation.

-       Mulla Sadra, Sadr al-Mutallahin Mohammad Shirazi (1360 AH). Asrar al-Ayat. Edited by Mohammad Khajavi. Tehran.

-       Najibi, Mehdi & Rahim Latifi (2002). "Iman". Journal of Islamic Theology, No. 42.

-       Nasiri, Mansour (2014). "Iman from the Perspective of Allameh Tabatabai". Qabasat, No. 73.

-       Shahrestani, Mohammad Ibn Abdul Karim (1404 AH). Al-Melal VA Al-Nehal. Research by Mohammad Seyyed Kilani. Beirut: Dar al-Ma'rifah.

-       Tabatabai, Mohammad Hussein (1403 AH). Al-Mizan Fi Tafsir Al-Quran. Beirut: Scientific Institute for Publications.

-       Tabatabai, Mohammad Hussein (1984). Al-Mizan Fi Tafsir Al-Quran. Translated by Mohammad Baqir Mousavi. Tehran: Allameh Tabatabai Scientific and Intellectual Foundation.

-       Tabatabai, Mohammad Hussein (1966). Al-Mizan Fi Tafsir Al-Quran. Translated by Mohammad Baqir Mousavi. Qom: Dar Al-Ulum Press Institute.

-       Tusi, Abu Ja'far Muhammad (1400 AH). Al-Hadi Economy to the Way of Guidance. Tehran: Forty Pillars Comprehensive School.