تحلیل و بررسی ادلة سلفی‌گرایان ایران در نقد ولایت تکوینی اهل بیت(ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری رشتة کلام اسلامی، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی

چکیده

هدف:هدف از نگارش این مقاله، دفاع صحیح از ولایت تکوینی اهل بیت(ع) به عنوان یکی از آموزه‌های مهم تشیّع بود که توسط سلفی‌گرایان ایران مورد نقد و تردید قرار گرفت. روش: برای دستیابی به هدف مقاله، از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شد؛ بدین ترتیب که ابتدا دلایل و شبهات سلفی‌گرایان ذکر و سپس، تحلیل و بررسی شد. یافتهها: بر خلاف دیدگاه سلفی‌گرایان ایران، اهل بیت(ع) به لحاظ ظرفیت وجودی، با سایر انسانها تفاوت دارند و به اذن خداوند، قادر به تصرّفاتی تکوینی در عالم‌اند. اشتباه آنان در نگاه گزینشی و ناقص به دسته‌ای خاص از نصوص دینی بود که اغلب سند معتبری نیز ندارند. نتیجهگیری: ادعای سلفی‌گرایان ایران در نتایجِ باور به ولایت تکوینی اهل بیت(ع)، همچون: غلو، شرک و تعارض با روایات، نادرست بود و نه تنها این اعتقاد، مفاسدی که سلفی‌گرایان بیان کردند نداشت، بلکه نصوص دینی اثبات‌کنندة آن بودند و حتی برخی شواهد عقلی مهم نیز وجود داشتند که این نصوص را تأیید کردند
 

کلیدواژه‌ها


-     قرآن کریم.

-     آلوسی، محمود(1415 ق). روح المعانیفی تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-     ابن طاووس، علی بن موسی(1409 ق). اقبال الاعمال. تهران: دارکتب الاسلامیه.

-     امینی، عبدالحسین(1416 ق). الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب. قم: مرکز الغدیر.

-     بحرانی، علی بن میثم(1417 ق). النجاه فی القیامه. قم: مجمع الفکر الاسلامی.

-     برقعی، سید ابوالفضل(بی‌تا). تضاد قرآن و مفاتیح. کتابخانة سایت عقیده.

-     برقعی، سید ابوالفضل(1388). درسی از ولایت. بی‌جا: بی‌نا.

-     برقعی، سید ابوالفضل(1431 ق). عرضة اخبار اصول بر قرآن و عقول. بی‌جا: عقیده، تحریر دوم.

-     ثعلبی نیشابوری، احمد بن ابراهیم(1422 ق). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.

-     جوادی آملی، عبدالله(1389). ولایت فقیه: ولایت، فقاهت و عدالت. قم: اسراء.

-     جوادی آملی، عبدالله(1390). تسنیم. قم: اسراء.

-       حسکانی، عبیدالله بن احمد حام(1411 ق). شواهد التنزیل لقواعد التفضیل. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

-     حلی، ابن داوود(1383 ق). رجال ابن داوود. تهران: دانشگاه تهران.

-     خاکپور، رحیم(1395). «نمونه‌ای از همگرایی مذهب اسلامی در اعتماد محدّثان اهل سنّت به راوی شیعی عباد بن یعقوب». مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی، ش 43: ۷۱-60.

-     خباز، سید ضیاء(1426 ق). الولایه التکوینیه. قم: مدین.

-     خوئی، سید ابوالقاسم(1410 ق). معجم الرجال الحدیث. قم: مرکز نشر آثار شیعه.

-     ربانی گلپایگانی، علی(1388). «نقش فاعلی امام در نظام آفرینش». انتظار موعود، ش 16.

-     زبیدی، محمد بن مرتضی(1414 ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دارالفکر.

-     سبحانی، جعفر(1384). کاوشهایی پیرامون ولایت. قم: مؤسسة امام صادق.

-     شاه‌رجبیان، غلامرضا(1392). «گسترة ولایت تکوینی اهل بیت(ع) در اصول کافی و بصائر الدرجات». امامت‌پژوهی، ش 9: ۱۵۶-129.

-     شیخ صدوق(1414 ق). الاعتقادات. قم: کنکرة شیخ مفید.

-     شیخ صدوق(1376). الامالی. تهران: کتابچی.

-     شیخ صدوق(1398 ق). التوحید. قم: جامعه مدرسین.

-     شیخ صدوق(1378 ق). عیون اخبار الرضا(ع). تهران: نشر جهان.

-     شیخ صدوق(1395 ق). کمال‌الدین و تمام النعمه. مصحح غفاری.تهران: اسلامیه.

-     شیخ صدوق(1413 ق). من لا یحضره الفقیه. تصحیح: علیاکبر غفاری، قم: انتشارات اسلامی چ دوم.

-     شیخ طوسی(بی‌تا)،الفهرست. نجف: المکتب المرتضویه.

-     شیخ طوسی(1381 ق).رجال. نجف: حیدریه.

-     شیخ مفید(1371). تصحیح اعتقادات الامامیه. قم: المؤتمر العالمی لألفیه الشیخ المفید.

-     صالح، سید محمدحسن(1393). «ارتباط مفهومی علم الکتاب و ولایت تکوینی اهل بیت». معرفت کلامی، ش 13.

-       صالح، سید محمدحسن(1397). ولایت تکوینی اهل بیت(ع) از دیدگاه قرآن و روایات. قم: موسسة امام خمینی.

-     طباطبایی، سید محمدحسین(1417 ق).المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

-     طباطبایی، سید مصطفی(بی‌تا). راهی به سوی وحدت. بی‌جا: بی‌نا.

-     طبرسی، احمد بن علی(1403 ق). الاحتجاج علی اهل اللجاج. مشهد: مرتضی.

-     علامه حلی(1411 ق). الخلاصه. قم: دارالذخائر.

-     فاریاب، محمدحسین(1392). «جستاری در شأن ولایت تکوینی اهل بیت». آینة معرفت، ش 34.

-     فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر(1420 ق). مفاتیح الغیب. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.

-     فراهیدی، خلیل بن احمد(1409 ق). العین. قم: هجرت.

-     فرمانیان، مهدی(1395). تاریخ تفکر سلفیگری از آغاز تا عصر حاضر. قم: موسسة مطالعات بنیان دینی.

-     فرمانیان، مهدی(1393). معارف کلامی شیعه؛ کلیات امامت. قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.

-     قرضاوی، یوسف(بی‌تا). الصحوه الاسلامیه. بی‌جا: معاصر.

-     قلمدارن، حیدرعلی(بی‌تا)، راه نجات از شرِ غلات )در ولایت و حقیقت آن(. بی‌جا: بی‌نا.

-     قمی، علی بن ابراهیم(1404 ق). تفسیر القمی. تصحیح: طیب موسوی جزائری. قم: دارالکتاب.

-     کشی، محمد بن عمر(1347). رجال. مشهد: دانشگاه مشهد.

-       کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی(1418 ق). البلد الامین و الدرع الحصین. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.

-     کلینی، محمد بن یعقوب(1407 ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.

-     مصباح یزدی، محمدتقی(1389). خداشناسی(مجموعه کتب آموزشی معارف قرآن). تحقیق: امیررضا اشرفی. قم: موسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.

-     مصباح یزدی، محمدتقی(1376). معارف قرآن. قم: موسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.

-     نجاشی، احمد بن علی(1407 ق). رجال. قم: جامعة مدرسین.

-     نصیری، علی(1392). «مصداق‌شناسی آیة و من عنده علم الکتاب». امامت‌پژوهی، ش 11: ۳۱-12.

-     هاشمی، سید علی(1392). «ماهیت و قلمرو علم الکتاب». معرفت، ش 187: ۵۰-49.

-          The Holly Quran.

-          Allamah Hilli, Hasan bin Yusuf (1411 AH). Al-Kholase. Qom: Dar Al-Zakhaer.

-          Alusi, Mahmud (1415 AH). Ruh al-Maani. Beyrouth: Dar al-kotob al- ilmiyah.

-               Amini, Abdulhosein (1416 AH). Al-Ghadir. Qom: Al- Ghadir Center.

-          Bahrani, Ali bin Maitham (1417 AH). Surviving in the Residency. Qom: Islamic thought complex.

-          Borghe’e, Seyed Abolfazl (2009). Darsi az Velayat.

-          Borghe’e, Seyed Abolfazl (n.d). Quran and Mafatih Contradictions. Idea Site Library.

-          Borghe’e, Seyed Abolfazl (1388 AH). Qutation of News of Principles on Quran and Wisdoms. Idea Publication, 2nd. Ed.

-          Fakhr al-Din Al-Razi, Muhammad ibn Umar (1420 AH). Mafatih Al-Ghayb. Beyrouth: Dar ehia al-tourath al-arabi.

-          Farahidi, Khalil ibn Ahmad (1409). Al-Ayn. Qom: Hejrat.

-          Farmanian, Mehdi (2014). Shia Theological Knowledge. Qom: University of Religions and Denominations.

-          Farmanian, Mehdi (2016). The History of Salafi Doctrine from Past to Present. Qom: Bonyan.

-               Faryab, Mohamad Hosein (2013). "An Inquiry into the the Developmental Province of the Prophets Household". Ayeneh Marefat, No. 34.

-          Hashemi, Sayyed Ali (2013). "The Nature and Domain of the Knowledge of the Book". Marifat, No. 187: 49-50.

-          Haskani, Abaidullah ibn Ahmad (1411). Shawahid At-Tanzeel Liquawaid At-Tanzil. Tehran: Ministry culture & Islamic Guidance.

-          Hilli, Ibn Dawud (2004). Al-Rijal. Tehran: University of Tehran Press.

-          Ibn Tawus, Ali ibn Musa (1409). Al-Iqbal li Salih Al-a'mal. Tehran: Islamic Books House.

-          Javadi Amoli, Abdullah (2011). Tasnim. Qom: Esra.

-          Javadi, Amoli, Abdullah (2010). Wilayat-e Faqih: The Role of Equality and Divine Law. Qom: Esra Publishing.

-               Kafami, Ibrahim ibn Ali (1418). Al-Balad Al-Amin. Beyrouth: Al-Alami Library.

-          Kashi, Muhammad ibn Umar (1968). Al-Rijal. Mashhsd: University of Mashhsd Press.

-               Khabbaz, Seyyed Ziya (1426 AH). Al-Velayat Al-Takvini. Qom: Madyan.

-          Khakpoor, Rahim (2016). "An appearance of Integration of Islamic Sects in Trusting of Sonni Narrators to Shi’a Narrator Abbad ebn Yaqub". Motaleat-e Taghrib-e Mazaheb-e Eslami. No 43: 60-71.

-               Khoii, Seyyed Abolgasem (1410 AH). Handbook of Tradition Men. Qom.

-          Koleini, Mohammad Ibn Ya'qub (1407 AH). Al-Kafi. Tehran: Dar al-Kotob al- ilmiyah.

-          Misbah Yazdi, Muhammad Taqi (1997). Maaref-e- Quran. Qom: Imam Khomeini Education and Reserch Institute.

-          Misbah Yazdi, Muhammad Taqi (2010). Theism. Qom: Imam Khomeini Education and Reserch Institute.

-          Najashi, Ahmad Ibn Ali (1407 AH). Najjashi Men.Qom: Islamic Publishing Institute.

-          Qalamdaran, Heidar Ali (n.d). The Release Way from Corps.

-          Qardawi, Yusuf (n.d). al-Ṣaḥwah al-Islamyah. Moaser.

-          Qomi, Ali Ibn Abraham (1404). Tafsir Qomi. Qom: Dar al-Kitab.

-          Rabbani Golpayagani, Ali (2009). "Imam’s Role in the System of Creation". Entizar e Moud, No. 16: 15-16.

-          Saleh, Sayyid Mohammad Hasan (2018). Takvini Guardianship of the Infallibles from the Viewpoint of Quran and Traditions. Qom: Imam Khomeini Education and Reserch Institute.

-          Saleh, Sayyed Mohammad Hasan (2014). "The Relation between “Knowledge of the Book” and Ontological Guardianship of the Household of the Prophet". Marifat-e Kalami, No. 13.

-          Shah-Rajabian, Gholom Reza (2013). "The Scope of Generic Welayat of Prophet's Household (AS) in Usul al-Kafi and Basaer al-Darajat". Emamt Pajouhi, No. 9: 129-156.

-          Sheykh Mufid, Muhammad ibn Muhammad ibn al-Nu'man (1992). Tashih al-Itiqadat. Qom: The Millennium Conference Sheikh Al-Mufid.

-          Sheykh Sadough (1988). Al-Amali. Tehran: The Book.

-          Sheykh Sadugh (1414 AH). Al-Eteqadat. Qom: Sheikh Mofid Congress.

-          Sheykh Sadugh (1395 AH). Kamal Al-Din and the Itmam Al-Naima. Tehran: Islamiyah.

-          Sheykh Sadough (1413 AH).Man laa yahzaru al-Faqih. Investigator: Ghafari. Qom: Book of Islamic Propaganda.

-          Sheykh Sadugh (1398 AH). Theism. Qom

-          Sheykh Sadugh (1378 AH). Uyoun Akhbar Al-Ridha. Qom: Jahan.

-          Sheykh Toosi, MohammadIbn Hasan (n.d). Al-Toosi Reference. Nejaf.

-          Sheykh Toosi, Mohammad ibn Hasan (1381 AH). ToosianMen. Nejaf.

-               Sobhani, Jafar (2005). Considers obout Velayat. Qom: Publishig of Imam Sadegh.

-               Tabarsi, Ahmade ibn Ali (1403 AH). Al-Ihtijaj. Mashhsd: Morteza Publishing.

-          Tabataba'i, Seyyed Mohammad Hussein (1417 AH). Al-Mizan Fi Tafsir Al-Quran. Qom: Islamic Publications.

-          Tabataba'i, Seyyed Mostafa (n.d). Rahi be Suye Vahdat.

-          Thalabi, Ahmad ibn Ibrahim (1422 AH). Al-Kashf wa-l-bayqn an tafsir al-Qurʾan. Beyrouth: Dar ehia al-tourath al-arabi.

-          Zobaydi, Murtada (1414). Taj al-Arus Min Jawahir al-Qamus. Beyrouth: Dar ah Fecr.