کلان‌روایت تاریخی مرتضی مطهری و جایگاه آن در مشروعیت‌بخشی انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه لرستان.

2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده ادبیات، دانشگاه لرستان.

3 دانش‌آموخته دکتری، تاریخ اسلام، دانشکده ادبیات، دانشگاه تهران.

4 دانش آموخته دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان

چکیده

هدف: هدف از نگارش مقالة حاضر، ارائة کلان‌روایتی تاریخی از مرتضی مطهری و تبیین جایگاه آن در مشروعیت‌بخشی نسبت به گفتمان سیاسی برآمده از انقلاب اسلامی بود. روش: در این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی، کلان‌روایت تاریخ‌نگارانة مطهری، واکاوی و نقش آن در مشروعیت‌بخشی سیاسی و تأثیر تئوریک بر بنیانهای نظری انقلاب اسلامی بررسی شد. یافته‌ها: نظام تاریخ‌نگارانة مطهری که برآمده از جهان‌بینی دینی و برداشت شیعی از قرآن و احادیث است، به مثابة مهم‌ترین آبشخور نگرش تاریخی وی، نقشی بی‌بدیل ایفا کرده است و در پی آن، کلان‌روایتی خلق شده که سیر حرکت تاریخ را به کمک مفاهیمی همچون: فطرت، غیبت، امامت، تکامل، تکامل معنوی، و مفاهیمی از این دست تبیین کرده است. نتیجه‌گیری: تفکر و بینش تاریخی مطهری در مشروعیت‌بخشی به انقلاب اسلامی در ایران، پیوندی ایدئولوژیک و تئوریک برقرار کرد و پدیدة سیاسی انقلاب در نظر وی، مؤلفه‌ای مهم برای تدوام سیر روند تاریخ بر مبنای فطرت و مهدویت بوده است.

کلیدواژه‌ها


-      الگار، حامد(1369). دین و دولت در ایران(نقش علما در دورة قاجاریه). ترجمة ابوالقاسم سری. تهران: طوس.

-      امام خمینی، سید روح‌الله(1378). صحیفة نور، 22 جلد. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.

-      امام خمینی‌، سید روح‌الله(بی‌تا). کشف‌الاسرار. [بی‌جا]: [بی‌نا].

-      امام خمینی، سید روح‌الله(١٣٥٧‌). ولایت فقیه: حکومت اسلامی. تهران: امیرکبیر.

-      بشیریه، حسین(1381). دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران، دورة جمهوری اسلامی. تهران: نگاه‌ معاصر.

-      پاول، جیمز(1379). گامبهگام با جهان فلسفة مدرن: پستمدرنیسم. ترجمة حسینعلی نوذری. تهران: نظر.

-      حسینی بهشتی، سید علیرضا(1377). پساتجددگرایی و جامعة امروز ایران. تهران: فرهنگ اسلامی.

-      حقیقی، شاهرخ(1381). گذار از مدرنیته؟ نیچه، فوکو، دریدا، لیوتار. تهران: آگاه.

-      رودی، فائزه(1389). روایت فلسفی روایت: از باستان تا پستمدرن. تهران: علم.

-      سروش، عبدالکریم(1357). علم چیست؛ فلسفه چیست؟. تهران: حکمت.

-      فی، برایان(1381). فلسفة امروز علوم اجتماعی: نگرشی چند فرهنگی. ترجمة خشایار دیهیمی. تهران: طرح نو.

-      لیوتار، فرانسوا(1380). وضعیت پستمدرن: گزارشی دربارة دانش. ترجمه حسینعلی نوذری. تهران: گام نو.

-      مریام، آلن اچ.(1379). «رهبری فرهمندانه در آسیای امروزی: مائو، گاندی، امام خمینی». نقد و نظر، ش ۲-1.

-      مطهری، مرتضی(1366). بررسى اجمالى نهضتهاى اسلامى در صد سالة اخیر. تهران: صدرا.

-      مطهری، مرتضی(1380). پانزده‌ گفتار. تهران: صدرا.

-      مطهری، مرتضی(1367). پیرامون جمهوری اسلامی. تهران: صدرا.

-      مطهری، مرتضی(1373). جامعه و تاریخ. تهران: صدرا.

-      مطهری، مرتضی(1376). فطرت. تهران: صدرا، چ چهارم.

-      مطهری، مرتضی(1382). فلسفة تاریخ. تهران: صدرا، چ دوم.

-      مطهری، مرتضی(1374). قیام و انقلاب مهدی. تهران: صدرا.

-      مطهری، مرتضی(1390). مجموعه آثار. تهران: صدرا.

-      مطهری، مرتضی(1389). یادداشتهای استاد مطهری. تهران: صدرا، چ دوم.

-       Algar, Hamed (1990). Religion and the State in Iran (The Role of Scholars in the Qajar Period. Translated by Abolghasem Seri. Tehran: Toos Press.

-       Bashirieh, Hossein (2002). A Discourse on Iranian Political Sociology, The Islamic Republic. Tehran: neghahe moaser Pub.

-       Fei, Brian (2002). The Philosophy of Today's Social Sciences: A Multicultural Approach, Translated by Khashayar Deyimi. Tehran: Tarhe no Publishing.

-       Haghighi, Shahrokh (2002). The Transition to Modernity? Nietzsche, Foucault, Derrida, Lyotard. Tehran: Agah Publishing.

-       Hosseini Beheshti, Seyed Alireza (1998). Postmodernism and Today's Iranian Society. Tehran: Islamic Culture Publishing.

-       Imam Khomeini, Ruhollah (1978). Faghih Province: Islamic State. Tehran: Amir Kabir Publications.

-       Imam Khomeini, Ruhollah (1999). Light Scene, 22 Vol. Tehran: Institute of Organizing and Publishing Imam Khomeini's Works.

-       Imam Khomeini, Ruhollah (N.D.). Discover Al-Asrar.(N.P.)

-       Lyotard, François (2001). The Postmodern Status: A Report on Knowledge. Translated by Hossein Ali Nozari. Tehran: ghame no.

-       Maryam, Alan. H. (2000) "The Wise Leadership in Modern Asia: Mao, Gandhi, [Khomeini]". Journal of Criticism and Commentary, No. 1-2.

-       Motahhari, Morteza (1987). An Overview of the Islamic Movements in the Recent Hundred Years. Tehran: Sadra.

-       Motahhari, Morteza (1988). About the Islamic Republic. Tehran: Sadra.

-       Motahhari, Morteza (1994). Society and History. Tehran: Sadra.

-       Motahhari, Morteza (1995). Mehdi Uprising and Revolution. Tehran: Sadra.

-       Motahhari, Morteza (1997). Fitr. Fourth ed. Tehran: Sadra.

-       Motahhari, Morteza (2001). Fifteen Speeches. Tehran: Sadra.

-       Motahhari, Morteza (2003). Philosophy of History. Second. ed Tehran: Sadra.

-       Motahhari, Morteza (2010). Notes by Professor Motahari. Second. ed Tehran: Sadra.

-       Motahhari, Morteza (2011). Collection of Works. Tehran: Sadra.

-       Powell, James (2000). Step by Step with the World of Modern Philosophy: Postmodernism. Translated by Hossein Ali Nozari. Tehran: Nazar Publishing.

-       Rudy, Faezeh (2010). The Philosophical Narrative of Narrative: From Ancient to Postmodern. Tehran: Elm  Publishing.

Soroush, Abdukarim (1978). What is Science, what is Philosophy?. Tehran: hekmat