چرایی و چگونگی تحول در علوم انسانی با نگاهی به مؤلفه‌ها و آسیب‌های مطرح در آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه شاهد

2 کارشناس ارشد فلسفۀ تعلیم و تربیت دانشگاه شاهد

چکیده

هدف: هدف از این مقاله، تبیین ضرورت و چگونگی تحول در علوم انسانی از یک سو و بیان برخی از نکات قابل توجه در عرصۀ اجرا و همچنین برخی از آسیب‌های روشی و محتوایی مطرح در آن بوده است.روش: روشاین پژوهش، توصیفی- تحلیلی بوده که با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی انجام شده است. یافته‌ها: با توجه به این مسئله که علوم انسانی فعلی، محصولی وارداتی از غرب بوده و خود نیز حاصل چهار قرن اخیر تمدن غربی است، لازم است با شناخت و آگاهی عمیق و دقیق به بررسی مبانی علوم انسانی در غرب پرداخته، در کنار آن با شناخت کارامد از فرهنگ بومی خود، به طراحی و سازماندهی الگویی بومی برای حوزۀ علوم انسانی اقدام کرد. یکی از مهم‌ترین گامها در این فرایند، تعیین مهم‌ترین موضوعات بنیادی در علوم انسانی از یک سو و از سوی دیگر تبیین این مفاهیم با تکیه بر مبانی اندیشۀ اسلامی و معارف دینی است. همچنین در امر تحول بنیادین در علوم انسانی، باید به آسیبهای مطرح در این زمینه توجه کرد که می‌توان از جملۀ آنها به سه آسیبِ کارکردگرایی به جای صدق‌گرایی، محدود ساختن روش تحقیق به روش تجربی و سطحی‌نگری به جای اجتهادنگری اشاره کرد. نتیجه‌گیری: مبانی فلسفی علوم انسانی غربی با فرهنگ و مبانی اندیشۀ اسلامی در تعارض و تقابل بوده و همین مسئله، ضرورت امر تحول را بیان می‌کند. از تفاوتهای اساسی موجود بین این دو می‌توان به این موارد اشاره کرد: 1. تفاوت نگاه و نحوۀ نگریستن به انسان؛ 2. نسبیت‌گرایی 3. تجربه‌زدگی؛ 4. عقل‌زدگی؛ 5. عدم توجه به سایر منابع معرفتی.

کلیدواژه‌ها