رویکرد فرانهادی به تعلیم و تربیت با نظر به دیدگاه مقام معظم رهبری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مشاوره دانشگاه علامه طباطبایی تهران- ایران

2 دکترای فلسفۀ تعلیم و تربیت. استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه شهید بهشتی( نویسنده مسئول)‌ / نشانی: تهران؛ ولنجک؛ میدان شهید شهریاری، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده الهیات / نمابر: ۰۲۱۲۲۴۳۱۷۸۴/ Email: f-vodgdani@yahoo.com

چکیده

هدف: برای تعلیم و تربیت مؤثر در کشور، لازم است علاوه بر نهادهای رسمی تربیت، سایر نهادهای مرتبط و تأثیرگذار نیز وظایف تربیتی خود را به درستی ایفا کنند. مسئلۀ پژوهش، نبودِ یک مدل جامع و روزآمد برای معرفی نهادهای دخیل در تربیت و نحوۀ تعامل آنهاست. این تحقیق به دنبال شناسایی و تبیین نقش اختصاصی مهم‌ترین نهادهای دخیل در تعلیم و تربیت و بررسی نسبت میان آنها از منظر مقام معظم رهبری بود. روش: روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی است. در این پژوهش، 65 سخنرانی از ایشان که با مقولۀ تعلیم و تربیت ارتباط بیشتری داشتند، بررسی و تحلیل شدند. یافته‌ها: بر اساس یافته‌ها، 12 نهاد با نقش تربیتی، شناسایی و در چهار گروهِ نهادهای سیاستگذاری و راهبری کلان، نهادهای سیاستگذار- حمایتی- عامل، نهادهای عامل- حمایتی و نهادهای عامل تبیین و سپس دلایل ضعف تعاملات لازم میان نهادها مطرح شد. نتیجه‌گیری:برای موفقیت و تأثیرگذاری برنامۀ تربیت، عملکرد تربیتی تمامی نهادها باید برنامه‌ریزی و مدیریت شود. در این راستا، پیشنهادهایی برای تقویت تعاملات میان نهادها ارائه شد.

کلیدواژه‌ها


منابع

-       آقایی، رضا؛ رضا پاشا، محترم کیاقادی و زینب علا(1395). «تأثیر رسانه‌های جمعی(رادیو، تلویزیون و ماهواره) بر الگوپذیری رفتارهای اخلاقی و اجتماعی دانش‌آموزان پسر دبیرستانهای بهشهر». مشهد: سومین کنفرانس روان‌شناسی و علوم تربیتی و سبک زندگی با رویکرد بین‌المللی.

-       احمدپور، مریم و امید قادرزاده(1389). «تعامل در فضای سایبر و تأثیر آن بر هویت دینی جوانان(تحلیلی دربارۀ نتایج یک پیمایش در دانشگاه کردستان)». پژوهش جوانان، فرهنگ و جامعه. ش 5 (پاییز و زمستان): ۹۹-۷۵.

-       انصافی مهربانی، سپیده و معصومه مدور(1395). «تبیینجایگاهتربیتدرتوسعۀسبک زندگیاسلامیازمنظرمقاممعظمرهبری». مشهد: سومین کنفرانس روان‌شناسی و علوم تربیتی و سبک زندگی با رویکرد بین‌المللی.

-       بخشنده بالی، عباس(۱۳۸۵). بررسی مراحل شکل‌گیری هویت دینی کودکان و نوجوانان. تهران: مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما.

-       پیری لله‌لو، جمال و جبار اصغری گلدر(۱۳۹۳). «تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر باور‌های دینی، اعتقادی و تعامل فرهنگی افراد». اولین کنفرانس ملی فضای سایبری و تحولات فرهنگی. تبریز: دانشگاه شهید مدنی آذربایجان.

-       خامنه‌ای، سید علی(بی‌تا). سخنرانی‌ها به مناسبتهای گوناگون.پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، قابل دسترس در: www.khamenei.ir

-       دبیرخانه اجرایی ستاد تحول بنیادین آموزش و پرورش(1387). «طرح تدوین سند ملی آموزش و پرورش، مقدمه و کلیات(گزارش تلفیق نتایج مطالعات راهبردی)». در: اسناد پشتیبان نقشۀ جامع علمی کشور؛ اسناد کمیتۀ آموزش. تهران: وزارت آموزش و پرورش.

-       دیبا، حسین(1393). نقش نهادهای اجتماعی در تربیت اخلاقی- دینی با رویکرد اسلامی(طرحنامه پژوهشی). قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، مرکز اخلاق و تربیت.

-       ذکایی، محمدسعید(1378). جامعهشناسی جوانان ایران. تهران. آگه.

-       زاد غفاری، رامین(1395). «دانشگاه و اهداف آن به عنوان یک نهاد مهم اجتماعی». مشهد: سومین کنفرانس روان‌شناسی و علوم تربیتی و سبک زندگی با رویکرد بین‌المللی.

-       سجادیه، نرگس(1388). «مسئولیتهای متقابل نهاد تعلیم و تربیت رسمی و خانواده». حورا، ش 31.

-       سند تحول بنیادین آموزش و پرورش(1390). تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.

-       شامانی، اسمعیل؛ مهدی واحدی و داریوش نوروزی(۱۳۹۵). «رابطۀ استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی با هویت جوانان شهر تهران». فرهنگ مشاوره و رواندرمانی، ش ۷(۲۸): ۱۸۲-۱۶۳.

-       شریف‌زاده، حکیمه‌السادات و سید احمد میرمحمدتبار(1394). «بررسی نقش استفاده از فنّاوری‌های نوین (ماهواره و اینترنت) بر هویت دینی دانشآموزان». پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، ش ۲۲(۲۳): 125-103.

-       صاحبی، مهسا؛ مهشید رزازان، سعیده میری و محمد کرمانی(1395). «تأثیرات استفادۀ نامناسب از بازی‌های الکترونیکی بر رفتارهای اجتماعی پسران 13-12 سال». مشهد: سومین کنفرانس ‌و علوم تربیتی و سبک زندگی با رویکرد بین‌المللی.

-       صمدی، معصومه و منیره رضایی(1390). «نقش تربیتی خانواده در نظامتربیت رسمی و عمومی از دیدگاه علم و دین». پژوهش در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ اﺳﻼﻣﯽ، ش ۱۹(۱۲): 117-95.

-       ضمیری، محمدرضا(‌۱۳۸۹). «تربیت و جامعه». حوزه و دانشگاه، ش 45: ۱۹-۱۸.

-       علم‌الهدی، جمیله(۱۳۹۱). نظریۀ اسلامی تعلیم و تربیت(مبانی آموزش رسمی). تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

-       فرشباف رشیدی، وحید و جعفر جمشیدی راد(1395). «نقش سازمان بسیج دانشآموزی در آموزش و پرورش و جامعهپذیری سیاسی دانشآموزان». مشهد: سومین کنفرانس روان‌شناسی و علوم تربیتی و سبک زندگی با رویکرد بین‌المللی.

-       فضل‌الهی قمشه‌ای، سیف‌اله و منصوره ملکی توانا(1394). «اوﻟﻮﯾﺖﺑﻨﺪی ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﻣﺆﺛﺮ در تربیت دﯾﻨﯽ فرزندان». پژوﻫﺶ در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ اﺳﻼﻣﯽ، ش ۲۲(۲۵): 118-107.

-       قاسمی، وحید؛ صمد عدلی‌پور و مسعود کیانپور(۱۳۹۱). «تعامل در فضای مجازی شبکه‌های‌ اجتماعی اینترنتی و تأثیر آن بر هویت دینی جوانان؛ مطالعه موردی فیس‌بوک و جوانان شهر اصفهان». دین و ارتباطات، ش ۱۹(۴۲): ۳۶-۵.

-       کاشانی، مجید(۱۳۷۹). «بررسی تضاد ارزشهای اجتماعی خانه و مدرسه بر همنوایی دانش‌آموزان». تعلیم و تربیت، ش ۱۶(۶۳): ۵۶-۲۸.

-       لب‌خندق، محسن و سید محمدحسین هاشمیان(1392). «درآمدی بر صورت‌بندی جایگاه مسجد در سیاستهای جمهوری اسلامی ایران بر پایه تطورات کارکردی مساجد در گذر تاریخ». اسلام و مطالعات اجتماعی، ش ۱(۱): ۱۶۵-۱۳۵.

-       مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی ج.ا. ایران(1390). تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.

-       محسنی، منوچهر(1372). مبانی جامعه‌شناسی علم. تهران: طهوری.

-       محمدی، لیلا و لیلا نعمتی(1395). «نقش نماز جماعت منظم و مستمر در سازندگی روحی و معنوی جوانان». مشهد: سومین کنفرانس روان‌شناسی و علوم تربیتی و سبک زندگی با رویکرد بین‌المللی.

-       معیدفر، سعید و سارا دارابی(۱۳۹۱). «ذهنیت دانشآموزان در میانه خانه و مدرسه». مطالعات اجتماعی، ش ۵(۶): ۱۷۵-۱۵۴.

-       موسوی، سیده زهرا(1395). «سایبری و نقش آن در بنیان خانواده و هویّت». مشهد: سومین کنفرانس روان‌شناسی و علوم تربیتی و سبک زندگی با رویکرد بین‌المللی.

-       نعمتی، لیلا و لیلا محمدی(1395). «نقش خانواده در پرورش ارزشهای اخلاقی». مشهد: سومین کنفرانس روان‌شناسی و علوم تربیتی و سبک زندگی با رویکرد بین‌المللی.

-       نمازی، زهره(1395). «تأثیر آموزش پیشدبستانی بر رشد مهارتهای اجتماعی کودکان». مشهد: سومین کنفرانس روان‌شناسی و علوم تربیتی و سبک زندگی با رویکرد بین‌المللی.

-       نوظهوری، رامین و س. رسولی(1391). نقش مساجد در جایگاه یکی از نهادهای اجتماعی در تربیت دینی جوانان. [بی‌جا]: دفتر مطالعات و پژوهشهای مرکز رسیدگی به امور مساجد.

-       یعقوبی، علی(1393). «مطالعۀ کیفی تعارض ارزشی بین نهادهای اجتماعی خانه و مدرسه(مورد مطالعه: دانش‌آموزان استان گیلان)». جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، ش ۲(۱): ۱۹۹-۱۶۷.

-       A Document on the Fundamental Transformation of Education (2011). Tehran: Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution.

-       Ahmadpour, M. & O. Qaderzadeh (2010). “Interaction in Cyberspace and its Impact on Religious Identity of Youth”. Journal of Research on Youth, Culture and Society, fall and winter, 5: 75-99.

-       Alamolhoda, J. (2012). The Islamic Theory of Education (Formal Education Basis). Tehran: Imam Sadeq University Press.

-       Aqaii, R.; R. Pasha, M. Kiaqadi & Z. Ala (2016). “The Impact of Mass Media (Radio, Television and Satellite) on Pattern Getting of Moral and Social Behaviors of Beheshahr High School Boys”. Mashad: Third Conference on Psychology and Educational Sciences and Lifestyle with an International Approach.

-       Bakhshandeh Bali, A. (2006). Study of the Stages of Formation of Religious Identity of Children and Adolescents. Tehran: Islamic Radio and Television Research Center.

-       Diba, H. (2014). Role of Social Institutions in Religious-Moral Education with Islamic Approach (Research Proposal). Qom: Research Center of Islamic Science and Culture, Ethics and Education Centre.

-       Ensafi Mehrabani, S. & M. Modavar (2016). “Explaining the Role of Education in the Development of Islamic Lifestyle from the Perspective of the Supreme Leader”. Mashad: Third Conference on Psychology and Educational Sciences and Lifestyle with an International Approach.

-       Executive Secretariat of the Chief of Staff for the Transformation of Education (2008). “Drafting a National Education Document, Introduction and Generalities”. In: Backup Documentation of the Comprehensive Scientific Map of the Country. Tehran: Ministry of Education.

-       Farshbaf Rashidi, V. & J. Jamshidi Rad (2016). “The Role of the Basij Organization of Students in Education and Political Socialization of Students”. Mashad: Third Conference on Psychology and Educational Sciences and Lifestyle with an International Approach.

-       Fazlollahi Qomshei, S. & M. Maleki Tavana (2015). “Prioritizing the Effective Family Factors in Children's Religious Education”. Journal of Islamic Education, 22 (25): 107-118.

-       Kashani, M. (2000). “Studying the Contradiction of House and School Social Values on Students' Consistency”. Journal of Education, 16(63): 28-56.

-       Khamenei, S.A. Speeches in Various Occasions: www.khamenei.ir.

-       Labkhandaq, M. & S.M.H Hashemian (2013). “The Role of the Mosque in the Policies of the Islamic Republic of Iran based on Functional Changes in Mosques during History”. Islam and Social Studies, 1 (1): 135-165.

-       Mohammadi, L. & L. Nemati (2016). “The Role of Regular Congregational Prayers in Spiritual Development of Youth”.Mashad: Third Conference on Psychology and Educational Sciences and Lifestyle with an International Approach.

-       Mohseni, M. (1993). Fundamentals of Sociology of Science. Tehran: Tahouri Press.

-       Moidfar, S. & S. Darabi (2012). “The Mentality of Students in the Middle of the Home and School”. Journal of Social Studies, 5(6): 154-175.

-       Mousavi, S.Z. (2016). “Cyberspace and Its Role in the Foundation of the Family and Identity”. Mashad: Third Conference on Psychology and Educational Sciences and Lifestyle with an International Approach.

-       Namazi, Z. (2016). “The Effect of Pre-School Education on Social Skills Development in Children”. Mashad: Third Conference on Psychology and Educational Sciences and Lifestyle with an International Approach.

-       Nemati, L. & L. Mohammadi (2016). “The Role of Family in Moral Values Development”. Mashad: Third Conference on Psychology and Educational Sciences and Lifestyle with an International Approach.

-       Nozohouri, R. & S. Rasouli (2012). The Role of Mosques as one of the Social Institutions in Youth Religious Education. Office of Studies and Research of the Center for Mosques Affairs.

-       Piri Lelahlou, J. & J. Asqari Gelder (2014). “The Impact of Virtual Social Networks on Religious Beliefs and Cultural Interactions of Individuals”. First National Conference on Cyberspace and Cultural Developments. Tabriz: Azarbaijan Shahid Madani University.

-       Qasemi, V.; S. Adlipour & M. Kianpour (2012). “Interaction in the Cyberspace of Social Networks and its Impact on the youth's Religious Identity”. Religion and Communication, 19 (42): 5-36.

-       Sahebi, M.; M. Razazan, S. Miri & M. Kermani (2016). “The Effects of Inappropriate Use of Electronic Games on the Social Behavior of Boys Aged 12-13 Years”. Mashad: Third Conference on Psychology and Educational Sciences and Lifestyle with an International Approach.

-       Sajadieh, N. (2009). “Mutual Responsibilities of the Official Education and Family”. Hawra, 31.

-       Samadi, M. & M. Rezai (2011). “Educational Role of Family on Formal and General Educational System from Science and Religion Perspective”. Journal of Islamic Education, 19 (12): 95-117.

-       Shamani, E.; M. Vahedi & D. Norouzi (2016). “The Relationship between the Use of Virtual Social Networks with the Identity of Youth in Tehran”. Cultur of Counseling and Psychotherapy, 7(28): 163-182.

-       Sharifzadeh, H.S. & S.A. Mir Mohammad Tabar (2015). “Investigating the Role of Using New Technologies (Satellite and Internet) on Religious Identity of the Students”. Journal of Islamic Education, 22 (23): 103-125.

-       Theoretical Foundations of Fundamental Transformation in the Formal and General Educational System of Islamic Republic of Iran (2011). Tehran: Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution.

-       Yaqoubi, A. (2014). “Qualitative Study of Value Conflict between Social Institutions, Home and School”. Journal of Sociology of Social Institutions, 2(1): 167-199.

-       Zad Qaffari, R. (2016). “University and its Goals as an Important Social Organization”. Mashad: Third Conference on Psychology and Educational Sciences and Lifestyle with an International Approach.

-       Zamiri, M.R. (2010). “Education and Society”. Journal of Hawzeh and University, 45: 18-19.

-       Zokai, M.S. (1999). Iranian Youth Sociology. Tehran: Agah.