بررسی تطبیقی نظریۀ مقاصد شریعت با اهداف شریعت از منظر تفکر شیعه و اهل سنت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری فقه و حقوق خصوصی و ‌استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه هنر / نشانی: تهران؛ خیابان ولیعصر، دانشگاه هنر / نمابر: 84222401/ Email: alihey55@gmail.com

چکیده

هدف: هدف از این نوشتار، بررسی تطبیقی نظریۀ مقاصد شریعت با اهداف شریعت از منظر تفکر شیعه و اهل سنت و واکاوی تأثیر اهداف شارع در تغییر احکام شرعی بوده است. روش: در این پژوهش از روش کتابخانه‌ای و فیش‌برداری استفاده کرده و با توجه به منابع معتبر علمی به ارزیابی و تحلیل موضوع پرداخته‌ایم. یافته‌ها: خداوند متعال در تشریع احکام الهی حتماً مقاصدی را در نظر داشته است که آن مقاصد از طریق قرآن، نصوص معتبر و عقل قابل فهم‌اند و با توجه به اینکه هدف خداوند از تکلیف بندگان خود، تأمین مصالح آنها بوده؛ اگر مصلحت‌دار بودن عملی با سند معتبر احراز شود، خداوند آن مورد را هدف تشریع احکام قرار خواهد داد. به بیان دیگر؛ چنانچه حتمی و تام بودن مصلحتی محرز شود، چنین مصلحتی حتماً از مقاصد شارع مقدس خواهد بود. نتیجه‌گیری: هر چند دلیل نقلی از شرع بر اعتبار مصلحتِ ذکرشده وجود نداشته باشد، اما می توان بتوان بین اهداف شریعت و مقاصد آن (با نگاه اهل سنت) فرق گذاشت، اما نمی‌توان با نگاه افراطی به اهداف شریعت دست از ظهور احکام شریعت برداشت.

کلیدواژه‌ها


منابع

-       قرآن کریم. ترجمه محمدرضا صفوی(1387). قم: آبنوس.

-       امام خمینی، سید روح‌الله(1381). المکاسب المحرّمه. قم: مطبعه المهر.

-       بیگی، خشایار(1378). «دو مفهوم مدرنیته». کیان، ش 46: 35.

-       حر عاملی، محمدبن حسن(1414 ق). وسائل الشیعه. قم: آل‌البیت.

-       حکمت‌نیا، محمود(1394). «دغدغۀ نظام‌سالاری دینی». فقه و حقوق، ش 2.

-       ریسونی، احمد(1376). اهداف دین از دیدگاه شاطبی. ترجمه سید حسن اسلامی و سید محمدعلی ابهری. قم: مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی.

-       سروش، عبدالکریم(1378). بسط تجریۀ دینی. تهران: صراط.

-       صدر، سید محمد باقر(1383). اقتصادنا. دارالتعارف للمطبوعات. بیروت.

-       طوفی، نجم‌الدین(بی‌تا). المصلحه الشریعه الاسلامیه. [بی‌جا]: مؤسسه الرساله.

-       عاملی، محمدبن مکّی(بی‌تا). القواعد و الفوائد فی الفقه و الاصول و العربیه. قم: مکتبه المفید.

-       عبدالمطلب، رضا(1393). فقه الاهداف فی فکر الشهید الصدر. قم: محبین.

-       علیدوست، ابوالقاسم(1390). فقه و مصلحت. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، ج دوم.

-       غزالی، محمدبن محمد(1417 ق). المستصفی من علم الاصول. 2 جلد. ‌بیروت: مؤسسه الرساله.

-       القمی، میرزاابوالقاسم (1363) ، قوانین الاصول، 2 جلد،  علمیه اسلامیه، قم،

-       مجتهد شبستری، محمد(1379). نقدی بر قرائت رسمی از دین. تهران: طرح نو.

-       علی رضا، محمد رشید(1990 م). المنار. مصر: الهیئه المصریه العامه للکتاب، ج دوم.

-       مطهری، مرتضی(1381). مجموعه آثار. تهران: صدرا، ج سوم.

-       مهریزی، مهدی (1377). مدخل الی فلسفه الفقه. تعریب خالد توفیق. مؤسسه الاعراف، قم. ج سوم.

-       ملکیان، مصطفی(1381). راهی به رهایی. تهران: نگاه معاصر.

-       نجفی، محمدحسن(1410 ق). جواهر الکلام، 43 جلد. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی، چ هفتم.

-       Holy Quran.translated into Persian by Safavi Mohammad reza (2008) Ghom: Abnoos Pub.

-       Abdolmotalleb, Reza (2014) gouls of jurisprudence in the view of shahid sadr. Ghom: Mohebbin Pub.

-       Alghomi, Mirza Abol Ghasem (1984) laws and principles [Ghavaninol Osool]. Two volumes .Ghom: elmieh eslamieh Pub.

-       Alghomi, Mirza Abol Ghasem (1984) laws and principles [Ghavaninol Osool]. Two volumes .Ghom: elmieh eslamieh Pub.

-       Alidoost, Abolghasem (2011) jurisprudence and utility. Ghom: Islamic thought and culture research school.Valume:2.

-       Alireza, Mohammad Rashid (1990) Almenar. Vol.2. Egypt: Alheatel mesriah alamah lelketab Pub.

-       Amoli, Mohammad ibn makki (?) rules and benefits of jurisprudence, principles and Arabic. Ghom: Mktabol Mofid Pub.

-       Beigi, Khashayar. (1999). two meanings of modernity. Kian Jornal.N:46.P:35

-       Ghazali, Mohammad ibn Mohammad (1996) almostasfi men elmel osool. Two volumes .Beirut: Moassesatol Resalah Pub.

-       Hekmat nia, Mahmood. (2015). religious Democracy .Jurispridence and Law: N: 2.

-       Hurr al-Ameli (1993). Wasā'IL al-Shīʿa, Ghom: Alol beit Pub.

-       Khomeini, Imam. (2002). Almakasebol moharramah. Ghom: Mehr Pub.

-       Malekian, Mostafa. (2003).liberty and salvation. Tehran: Neghahe moaser Press

-       Mehrizi, Mahdi. (1998).a survey of the philosophy of jurisprudence.Tarib Khalid Tofigh Vol. 3.Ghom: Moassesatel Araf Press

-       Mojtahede shabestari, Mohammad (2000) a critical research on the official reading of religion. Tehran: Tarhe no Pub.

-       Mojtahede shabestari, Mohammad (2000) a critical research on the official reading of religion. Tehran: Tarhe no Pub.

-       Motahari, Morteza. (2002).colection of works. Vol. 3 .Tehran: Sadra Press

-       Najafi, Mohammah Hassan. (1989).javaherol kalam.  43 Volumes . 7 Ed. Beirut: Darol Ehya Altorasel Arabiah Press

-       Risooni, Ahmad. (1997). Shaatibi viewpoint and the gouls of religion.Translated by islami and abhari.Ghom: Islamic research ans studies center.

-       Risooni, Ahmad. (1997). Shaatibi viewpoint and the gouls of religion.Translated by islami and abhari.Ghom: Islamic research ans studies center.

-       Sadr, Mohammad bagher (2004) Our Economy. Beirut: Darol taarofel matbooat Pub.

-       The expansion of religious experience.Tehran. Serat Pub. اSoroush, Abdolkarim (1999)

-       Toofi, Najmoddin (2004) utility of Islamic legislative system [maslahateh shariateh eslamiah]. moassesatol resalah Pub.