میزان همسویی محتوا با سرفصلها و اهداف برنامۀ درسی«اخلاق اسلامی؛ مبانی و مفاهیم»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری تخصصی برنامه‌ریزی درسی. استادیار و مدیرگروه علوم تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم/ نشانی: قم؛ پردیسان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، دانشکده علوم انسانی، گروه علوم تربیتی/ نمابر: 02532813832/ Email: fazlollahigh@qom-iau.ac.ir

چکیده

هدف: ارزیابی همخوانی محتوای برنامۀ درسی اجرا شدۀ «اخلاق اسلامی؛ مبانی و مفاهیم» با سرفصلها و اهداف قصدشده، بود. روش: روش پژوهش، ترکیبی(کمّی و کیفی) و جامعۀ آماری تحقیق، 37 استاد دروس معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی قم در نیمسال دوم 95-94 بودند که کل آنان به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامۀ 25 سؤالی استادان با پایایی 955/0، تحلیل سرفصلها، محتوای انتخاب‌شده برای تدریس و مصاحبه با کارشناسان، برنامه‌ریزان و مدیران استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها ازآزمون‌ تی تک‌گروهی در قالب نرم‌افزار SPSS استفاده شد. یافته‌ها: 1. میزان همسویی سرفصلهای درس «اخلاق اسلامی؛ مبانی و مفاهیم» با اهداف این درس از دیدگاه استادان نسبتاً مطلوب است. بررسی کیفی نظرات سه گروه مدیران، کارشناسان و برنامه‌ریزان نیز بیانگر همسویی مطلوب و مناسب بین آنهاست. همخوانی نسبی نتایج ارزیابی کمّی و کیفی، بیانگر همسویی نسبتاً مطلوب بین سرفصلها با اهداف این درس است. 2. همسویی محتوای انتخاب‌شده برای تدریس درس اخلاق اسلامی توسط اساتید با سرفصلهای این درس نسبتاً مطلوب است؛ اما میزان تناسب محتوای انتخاب‌شده برای تدریس استادان با اهداف درس بر اساس تحلیل محتوا، بسیار پایین‌تر از انتظار است. مقایسۀ نتایج کمّی و کیفی بیانگر این است که میزان همخوانی محتوای انتخاب‌شده برای تدریس درس اخلاق اسلامی توسط استادان با سرفصل این درس مطلوب نیست. نتیجه‌گیری: محتوا به عنوان مهم‌ترین و مؤثرترین عنصر برنامۀ درسی، نیازمند مهندسی مجدد و تدابیری برای افزایش انطباق با اهداف و سرفصلهای درسی است.

کلیدواژه‌ها


منابع

-       امیرتقوی، محمدعلی؛ مجید علیعسگری، نعمت‌اله موسی‌پور و غلامرضا حاج حسین‌نژاد(1391). «ارزشیابی سطوح سه‌گانه(قصد شده، اجرا شده و کسب شده) برنامۀ درسی دورۀ کارشناسی ارشد عملیات انتظامی». پژوهشهای انتظام اجتماعی، سال چهارم، ش 1: 38-7.

-       سیلور و الکساندر (1377). برنامه‌ریزی برای تدریس و یادگیری بهتر (ترجمه غلامرضا خویی نژاد). مشهد، آستان قدس رضوی (1991).

-       شریعتمداری، علی(1386). چند مبحث اساسی در برنامه‌ریزی درسی. تهران: سمت، چ دهم.

-       فتحی واجارگاه، کوروش(1389). اصول برنامه‌ریزی درسی. تهران: ایران‌زمین.

-       فتحی واجارگاه، کوروش(1388). برنامۀ درسی به سوی هویتهای جدید. تهران: آگاه.

-       لوی، ای(1381).برنامه‌ریزی درسی و آموزشی مدارس. ترجمه فریده مشایخ. تهران: مدرسه.

-       مجیدی، ‌محمدرضا و ابوالقاسم فاتحی‌(1385). «سنجش نگرش دانشجویان نسبت به برنامه‌ریزی دروس معارف اسلامی». پژوهش و برنامه‌ریزی درآموزش عالی، ش 41: 56-37.

-       محمد پور، احمد و صادقی، رسول و رضایی، مهدی. (1389). روش‌های تحقیق ترکیبی به عنوان سومین جنبش روش شناختی با مبانی نظری و اصول عملی. جامعه شناسی کاربردی (مجله پژوهش علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، دوره 21، ش2 (38)، ص100-77.

-       معاونت امور دفاتر، اساتید و مبلّغان نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها(1391). عناوین و سرفصلهای جدید دروس معارف اسلامی(مصوبه جلسه 542 مورخ 23/4/83 شورای عالی انقلاب فرهنگی). قم: دفتر نشر معارف، چ سوم.

-       مهرمحمدی، محمود(1381). برنامه‌ریزی درسی: نظرگاهها، رویکردها و چشم‌اندازها. مشهد: آستان قدس رضوی.

-       مهرمحمدی، محمود(1392). «بازشناسی و ارزیابی نظریه‌های ناظر به آموزش مؤثر ارزشها با تأکید بر سنین کودکی؛ رهیافتی میان‌رشته‌ای». نوآوری‌های آموزشی، سال یازدهم، ش 46: 97-79.

-       معاونت پژوهشی دانشگاه معارف اسلامی(1388). آیین زندگی (اخلاق کاربردی). نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها. قم: دفتر نشر معارف.

-       Amir Taghavi, M.A.; M. Ali Asgari, N. Mousapour & Gh. Haj Hossein Nezhad (2012). “Evaluation of the Three Levels (Intended, Implemented, and Earned) Program Postgraduate Course in Police Operations”. Research Quarterly Social Discipline, Fourth year, No. 1: 7-38.

-       Dave,R. C. (1993). Curriculum Improvement. Boston: Allyn & Bacon. Research Deputy of Islamic Educational University (2009). Rituals (Applied Ethics). The institution of the Supreme Leader's Representation at the Universities. Qom: Office of the Publishing House.

-       Deputy Offices, Teachers and Missionaries Representing the Supreme Leader of the University (2012). Titles and New Guidelines of Islamic Studies Courses (Act 542 Dated 23 Meeting. 4. 83 the Supreme Council of Cultural Revolution). Qom: Nashre Maaref Publications Office (Third Edition).

-       Fathi Vajargah, K. (2009). Curriculum to New Identities. Tehran: Agah Publications.

-       Fathi Vajargah, K. (2010). Principles of Curriculum Planning. Tehran: Iranzamin Publications.

-       Klien, M.F (1991). “A Conceptual Frame Work for Curriculum Decision Making”. In the Politics of Curriculum Decision Making. M.F. Llied (ED).

-       Levi, A. (2002). Curriculum and School Education. Translation: Farideh Mashayekh. Tehran: School Publications.

-       Majidi, M.R. & A. Fatehi (2006). “Evaluating Students' Attitudes toward Islamic Education Lessons Planning”. Research and Higher Education, No. 41: 37-56.

-       Mehr Mohammadi, Mahmoud (2002). Curriculum: Views, Approaches and Perspectives. Mashhad, Razavi.

-       Mehr Mohammadi, Mahmoud (2013). “Determination and Recognition of the Capacity of Theories Concerning the Teaching of Values in Education, in Terms of Effectiveness”. Journal of Educational Innovations, Year XI, 46: 79-97.

-       Saylor, John Galen and Alexander, William Morvin (1998) Curriculum planning for better teaching and learning. Translated into Persian bygholamrezakhooee nezhad, Mashhad: Astane ghodse razavi

-       Shariatmadari, A. (2007). Some Major Topic in Curriculum Development. Tehran: Samt Publications, Tenth Edition.