الزامات و راهکار تدریس «عرفان عملی در اسلام»؛ مطالعۀ آسیب‏شناسانه بر پایۀ داده‏های آماری از دانشجویان دانشگاه بین‏المللی امام خمینی(ره) قزوین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

. دکتری تخصصی فلسفه و کلام اسلامی و استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه بین‏المللی امام خمینی(ره) / نشانی: قزوین؛ خیابان نوروزیان، دانشگاه بین‏المللی امام خمینی(ره) / / نمابر: ٠٢٨٣٣٧٨٠٠٨٣ / Email: ghorbani90@ut.ac.ir

چکیده

هدف: هدف این مطالعه، دستیابی به الگویی کارامد برای تدریس «عرفان عملی در اسلام» در مقام یکی از تأثیرگذارترین دروس عمومی دانشگاهها بود. آسیب‏شناسی تدریس این درس مهم است؛ به کارگیری روش ناکارامد، نتیجۀ معکوس می‏دهد. بنابر این، سخن گفتن از الزامات و راهکار موفقیت‏آمیز آموزشی، با توجه به رواج گونه‏های مختلف معنویتهای کاذب، ضرورت دارد. روش: بهره‏گیری از روش پیمایشی و آماری و ارائۀ پراکندگی داده‏ها بر پایۀ مطالعات نظام‏مند چند ترم و نیز به کارگیری روش تحلیلی- توصیفی. یافته‏ها:(1) بر پایۀ نمودارهای ابتنا یافته بر چهار شاخصه، رشد قابل توجهی از معنویتهای کاذب را شاهد هستیم؛ (2) همچنین انگارۀ دشوارگی از معنویت اسلامی وجود دارد. (3) راهکار ارائه شده، در تقویت نگرشها نسبت به معنویت اسلامی و کاربردی بودن آن مؤثر است. نتیجه‏گیری:در این مطالعه با تبیین شیوۀ مواجهه با آموزش معنویت اسلامی، به راهکار تدریس موفق به عنوان طرح پیشنهادی برای تألیف کتابی آموزشی اشاره شده است. الگوی مدّ نظر این مطالعه، بر مقایسه استوار است. در الگوی مقایسه‏ای، راه رسیدن انسان به معنویت، با سنجش معنویت راستین و معنویتهای پوشالین و راهبردها و تاکتیکهای آنها طراحی می‏شود.

کلیدواژه‌ها


منابع

-       قرآن کریم.

-       نهج‏البلاغه.

-              احمدپور، مهدی و همکاران(1386). کتاب‏شناخت اخلاق اسلامی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چ دوم.

-       باجلان، محمدحسن(1395). اصول اخلاقی- تربیتی ارتباط گفتاری در قرآن و حدیث. قم: دفتر نشر معارف.

-       باقری، حسین(1395). مدل آرامش در اخلاق اسلامی و معنویتهای جدید. قم: دفتر نشر معارف.

-       پوررستمی، حامد(1394). سبک زندگی در آموزه‏های نهجالبلاغه. قم: دفتر نشر معارف.

-       جوادی آملی، عبدالله(1388). مبادی اخلاق در قرآن. قم: اسراء، چ هفتم.

-       خامنه‏ای، سید علی(1391). «بیانات رهبری در جمع معلمان و اساتید دانشگاههای خراسان شمالی».

-       چیتیک، ویلیام(1389). عوالم خیال، ابن عربی و مسئلۀ اختلاف ادیان. ترجمۀ قاسم کاکائی. تهران: هرمس، چ چهارم.

-       شریفی، احمدحسین(1391). درآمدی بر عرفان حقیقی و عرفانهای کاذب. قم: پرتو ولایت، چ سوم.

-       شریفی‏دوست، حمزه(1392/الف). عرفانهای کاذب: راههای نفوذ و راهکارهای مقابله. قم: دفتر نشر معارف، چ دوم.

-       شریفی‏دوست، حمزه(1392/ب). کاوشی در معنویتهای نوظهور: بررسی ده جریان فعال در ایران. قم: دفتر نشر معارف.

-       طباطبائی، محمدحسین(1417 ق). تفسیر المیزان. ج 12. قم: مکتبه النشر الإسلامی.

-       فضلی، علی(1392). درآمدی بر عرفان عملی در اسلام. قم: دفتر نشر معارف.

-       فیروزی، رضا(1394)، «آسیب‏شناسی دروس و جایگاه استادان معارف اسلامی با توجه به دیدگاههای دانشجویان علوم پزشکی ارومیه در دوره‏های دکترای حرفه‏ای». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال نوزدهم، ش 2.

-       قمی، عباس(1380). مفاتیح الجنان. الهی قمشه‏ای. [بی‏جا]: محمد.

-       کلینی، محمد(1365). الکافی. علی‏اکبر غفاری، ج 2. قم: دار الکتب الاسلامیه.

-       مصباح یزدی، محمدتقی(1390). خودشناسی برای خودسازی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چ دوم.

-       مصباح یزدی، محمدتقی(1388). در جستجوی عرفان اسلامی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چ سوم.

-       موسوی‏زاده، سید روح‏الله(1391). سلوک و سقوط: نقد و بررسی اندیشههای اشو. قم: دفتر نشر معارف.

-       نصری، عبدالله(1382)، فلسفه آفرینش، قم: دفتر نشر معارف.

-       یزدان‏پناه، سید یدالله(1389). مبانی و اصول عرفان نظری. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

-       The Holy Quran.

-       Nahj Al-Balaghe.

-       Ahmadpour, M.& et al. (2007).Bibliography of Islamic Ethics. Qom: Islamic Sciences and Culture Academy, 2th Edition.

-       Bagheri, H. (2016). Relaxation Model in Islamic Ethics and New Spiritualities. Qom: Maaref Publications.

-       Bajalan, M.H. (2016). Educational & Ethical Principles of Speech Communication in Quran and Hadith. Qom: Maaref Publications.

-       Chittick, W. (2010). Imaginal Worlds: Ibn al-'Arabi and the Problem of Religious Diversity. Translate by G. Kakaei.Tehran: Hermes Publications, 4th Edition.

-       Fazli, A. (2013). Introduction to Practical Mysticism in Islam. Qom: Maaref Publications.

-       Firoozi, R. (2015). “Pathology of Islamic Units and the Place of Teachers of Islamic Teachings Regarding the Students View in M.D, Pharm.D and Dentistry Periods in the Uremia University of Medical Sciences”. The Knowledge Studies in the Islamic University, 63, Vol. 19, No.2.

-       Gomi, A. (2001). Mafatih Al-Jenan. Translate by Elaheye Ghomshei. Mohammad Publications.

-       Javadi Amoli, A. (2009). Principles of Ethics in the Qur'an. Qom: Esra Publications, 7th Edition.

-       Khamenei, Seyyed Ali (2012).“Leadership Statements among Teachers and Professors of North Khorasan Universities”.

-       Koleyni, Mohammad (1986). Al-Kafi. Translate by A.A. Ghefari, Institute of Islamic Publication.

-       Mesbah Yazdi, M.T. (2009). In Search of Islamic Mysticism. Qom: Imam Khomeini Research &Educational Institute, 3th Edition.

-       Mesbah Yazdi, M.T. (2011). Self-knowledge Qom: Imam Khomeini Research &Educational Institute, 2th Edition.

-       MosaviZadeh, S.R. (2012). Conduct and Crash: Review of Thoughts of Osho. Qom: Maaref Publications.

-       Nasri, Abdollah (2003). The philosophy of creation. Qom: Maaref Publications.

-       PourRostami, H. (2015). Lifestyle in the Teachings of Nahj al-Balagh. Qom: Maaref Publications.

-       Sharifi, A.H. (2012). Introduction to Real Mysticism and False Mysticism. Qom: Partow-eVelayat Publications, 3th Edition.

-       SharifiDoust, H. (2013). False Mysticism: Ways of Influence and Strategies to Deal. Qom: Maaref Publications, 2th Edition.

-       SharifiDoust, H. (2013). Study on new Spiritualities: Investigating Ten Active Streams in Iran. Qom: Maaref Publications.

-       Tabatabai, M.H. (1996). Al-Mizan. Vol. 12. Qom: Institute of Islamic Publication.

-       YazdanPanah, S.Y. (2010). Fundamentals and Principles of Theoretical Mysticism. Qom: Imam Khomeini Research &Educational Institute.