تجلّی عدالت در سنّتهای الهی و اجتماعی قرآن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری تخصصی فلسفه و دانشیار گروه فلسفۀ دانشگاه خوارزمی / نشانی: تهران؛ خیابان مفتح، دانشگاه خوارزمی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه فلسفه / نمابر: ۸۸۳۲۹۲۲۰ / Email: qorbani48@gmail.com

چکیده

هدف: هدف این تحقیق، تبیین جایگاه عدالت در سنّتهای الهیِ جاری در زندگی فردی و اجتماعی انسان بود. روش: روش تحقیق، بررسی جایگاه عدالت در نظام هستی و مطالعۀ آیاتی است که مبیّن سنّتهای عدالت‌محور الهی‌اند. یافته‌ها: در خدای کاملِ مطلق، هیچ نشانی از نقص و ظلم وجود ندارد و در نسبت او با جهان و انسان نیز اصل عدالت حاکم است. این مهم در قرآن به عنوان مبنای سنّتهای الهی و اجتماعی قرار می‌گیرد که آن سنّتها بیان‌کنندۀ اصول کلی عادلانۀ حاکم بر رفتار فردی و اجتماعی انسان و نتایج عادلانه ناشی از آنهاست. در این زمینه، سنّتهایی چون: اختیار، برگشت بدی‌های انسان به خودش، پیروزی نهایی حق و نابودی باطل، وراثت زمین توسط بندگان صالح خدا، سنّت مجازات، مهلت دادن به گناهکاران، پیوند پیروزی و پیروی و نظایر آنها مورد توجه‌اند، که جریان همیشگی اصول ثابت الهی را نشان می‌دهند؛ مهم‌تر از آن اینکه، آنها بیان‌کنندۀ عادلانه بودن جریان زندگی انسان‌اند. نتیجه‌گیری: جریان عادلانۀ حاکم بر کلّیت نظام هستی این پیام حکیمانه را برای ما دارد که خیرات و شرور جهان را با نگاه عاقلانه بررسی کنیم و ضمن اعتقاد به عدالت الهی نسبت به انسانها، مشکلات و مصائب آنها را به طور عقلانی فهمیده، از مواجهه با آنها نهراسیم.

کلیدواژه‌ها


منابع

-       قرآن کریم.

-       جوادی آملی، عبدالله(1389). تفسیر موضوعی قرآن؛ ج 17. قم: اسراء.

-       جوادی آملی، عبدالله(1391). توحید در قرآن؛ جلد دوم از تفسیر موضوعی قرآن. قم: اسراء.

-       حامدمقدم، احمد(1387). سنّتهای اجتماعی در قرآن کریم. مشهد: آستان قدس رضوی.

-       رجبی، محمود(1390). «تبیین جامعه‌شناختی برخی از سنّتهای اجتماعی قرآن». شناخت قرآن، سال چهارم، ش 1 (پیاپی 7): 126-105.

-       سبحانی، جعفر(1376). منشور عقاید امامیه. قم: توحید.

-       صدر، محمدباقر(1367). سنّتهای تاریخ در قرآن. ترجمۀ سید جمال موسوی اصفهانی. قم: اسلامی.

-       طباطبایی، سید محمدحسین(1372). تفسیر المیزان. ترجمه محمدباقر موسوی همدانی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

-       کرمی فریدنی، علی(1368). ظهور و سقوط تمدنها از دیدگاه قرآن. قم، مرتضی، چ دوم.

-       مصباح یزدی، محمدتقی(1379). جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن. تهران، بین‌الملل، چ دوم.

-       مطهری، مرتضی(1372). عدل الهی. تهران: صدرا.

-       مکارم شیرازی، ناصر(بی‌تا). تفسیر نمونه. قم: دارالکتب الاسلامیه.

-       The Holy Qur’an.

-       Javadi Amoli, Abdullah (2010), Interpretation of the Quran Based on Subject, Vol. 17, Qom, Isra Press.

-       Tabatabaee, Seyyed Muhammad Hossein (1993), Almizan (Interpretaion of the Quran), Trans by Muhammad Baqer Mousavi, Qom, Qom Seminarry Teachers.

-       Makarem Shirazi, Naser (----), Nemouneh Interpretation, Qom, Darul kotob Alislamiyah Press.

-       Hamed Moqaddam, Ahmad (2008).Social Traditions in the Quran. Mashhad: Astan Qods Razavi Press.

-       Javadi Amoli, Abdollah (2012).Towhid in the Quran, Vol.2. Qom: Asra Press.

-       Karami Freidani, Ali (1989).Development & Falling of Civilizations from the Quran’s Point of View. Qom: Morteza Press, Second Publication.

-       Mesbah Yazdi,M.T. (2000).Society and History in the Quran. Tehran: Beynulmelal Press, Second Publication.

-       Motahhari, Morteza (1993).Collections of Works, (Majmou’eh Asar) Tehran: Sadra Press, Vol. 2&3, Eight Publication.

-       Rajabi, Mahmud (2011).“Sociological Explanation of some Social Traditions of the Quran”.Journal of Quran Shenakht, No. 7: 105-126.

-       Sadr, Muhammad Baqer (1988).Traditions of History in the Quran. Trans to Persian: Seyed Jamal Musavi Esfahani. Qom: Islamic Press.

-       Sobhani, Ja’far (1997).The Prism of Shia Beliefs. Qom: Imam Sadeq Institute.