بحران معنویت در جهان معاصر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری تخصصی مبانی نظری اسلام و استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه(نویسنده مسئول)/ نشانی : ارومیه؛ جاده سلماس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه، ساختمان علوم پایه، طبقه دوم، دفتر نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه/ نمابر: 04432724192/ Email: mirzaei1031@yahoo.com

2 کارشناس ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی / دانشگاه ارومیه و طلبه سطح سوم تفسیر و علوم قرآنی حوزه علمیه الزهراء ارومیه

چکیده

هدف: معنویت به عنوان خواست درونی انسانها باید بازتعریف شده و با تفکیک معنویتهای حقیقی از شبه‏معنویتها تبیین شود. با معنویت‏زدایی و ترویج عقلانیت محض و مادی‏گرایی، معنویت در سراشیبی بحران قرار گرفته است. قابل توجه است که عنایت به مبانی فکری معنویتهای دینی آنها را کاملاً از رقبای بدلی خود تفکیک می‏کند. روش: روش این تحقیق، روش تحلیلی است. با تعریف معنویت و توجه به ابعاد مختلف آن، ویژگی‏های شبه‏معنویت و مؤلفه‏های معنویت دینی بازخوانی شده است. یافته‏ها:تک‏بعدی بودن، داشتن اغراض تشکیلاتی، عدم التزام به دین، داشتن رهبران شکست‏خورده و تناقض‏گویی جزء خصیصه‏های شبه‏معنویتهاست. مبانی فکری معنویت دینی؛ معرفت و خدامحوری، عقلانیت، معادباوری، علم و عمل و ایمان است. عوامل بحران‏آفرین در مقولۀ معنویت، شامل معنویت‏زدایی، ظهور شبه‏معنویتها و عدم توجه لازم به مناسک و عبادات است. نتیجه‏گیری:معنویت مورد نیاز بشر، همان معنویت حاصل از آموزه‏های دین مبین اسلام است و گسترش این معنویت در جامعه، مستلزم آگاهی‏بخشی نسبت به شبه‏معنویتها مثل عرفان حلقه و کیهانی و... است که می‏تواند با بصیرت‏افزایی در این باب مفید بوده و زمینۀ برون‏رفت‏ از بحرانهای حاصله را فراهم کند.

کلیدواژه‌ها


منابع

-      قرآن کریم. ترجمه فولادوند.

-      امام خمینی، سید روح الله(1410 ق). تعلیقات علی شرح فصوص الحکم. قم: پاسدار اسلام.

-      امام خمینی، سید روح‏الله(1379). صحیفۀ امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

-      بابایی، رضا(1387). «آسیب‏شناسی معنویت». حصون، ش 16.

-      تمیمی آمدی، عبد الواحد(1407 ق). غررالحکم و دررالکلم. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.

-      حسینی، سید حسین(1385). «بحران چیست و چگونه تعریف می‏شود». امنیت، ش 2-1.

-      خسروپناه، عبدالحسین(1392). انسان‏شناسی اسلامی. قم: نشر معارف.

-      دایر، وین(1384). عرفان، داروی درد‏های بی‏درمان. ترجمه محمدحسن نعیمی. تهران: کتاب آیین.

-      دهخدا، علی‏اکبر(1343). فرهنگ لغت. تهران: دانشگاه تهران.

-      دیلمی، حسن بن محمد(1398 ق). ارشاد القلوب. بیروت: مؤسسه الاعلمی.

-      دین‏پرست، منوچهر(1383). سید حسین نصر دلباختۀ معنویت. تهران: کویر.

-      رودگر، محمدجواد(1387). حریت و معنویت. قم: وثوق.

-      روزنتال، آریل؛ پائول تی‏هارت و مایکل تی چارلز(1381). «دنیایی از بحرانها و مدیریت بحران». دانش انتظامی، ش 4.

-      زمانی، شهریار(1384). ماجرای معنویت در دوران جدید. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چ دوم.

-      شریفی‏دوست، حمزه(1392). کاوشی در معنویتهای نوظهور. قم: دفتر نشر معارف، چ سوم.

-      طباطبائی، محمدحسین(1374). تفسیر المیزان. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیه قم.

-      طباطبائی، محمدحسین(1385). معنویت تشیّع. قم: تشیّع.

-      عباسی، ولی‏الله(1389). «معنویت و هنر از دیدگاه سنّت‏گرایان». اخلاق، ش 20.

-      کلدلوتران، ماری(1372). «بحران معنویت در جهان غرب و بازگشت مجدد به مذهب». جامعه‏شناسی کاربردی، ش 5.

-      کلینی، محمد بن یعقوب(1383). الکافی. تهران: اسوه.

-      مجلسی، محمدباقر(1403 ق). بحارالانوار الجامعه لدرر أنوار الأئمه الأطهار. بیروت: مؤسسه الوفاء.

-      مصباح، محمدتقی(1394). در جستجوی عرفان. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چ پنجم.

-      ملکیان، مصطفی(1385). مشتاقی و مهجوری. تهران: نگاه معاصر.

-      ملکیان، مصطفی(1381). «معنویت، گوهر ادیان». مجموعه مقالات سنّت و سکولاریسم. تهران: صراط.

-      نصر، سید حسین(1385). اسلام و تنگناهای انسان متجدد. ترجمۀ ان‏شاءالله رحمتی. تهران: سهروردی، چ دوم.

-       The Holy Quran. Translated by Fooladvand.

-       Abbasi, V. (2010). “Spirituality and Art from the Viewpoint of Conservatisms”. Journal of Akhlagh, No. 20.

-       Babaei, R. (2008). “The Pathology of Spirituality”. Journal of Hasoun, No. 16.

-       Dayer, V. (2005). Mysticism, the Cure of Incurables. Translated by Mohammad HasanNaeemi. Tehran: Aein Publications.

-       Dehkhoda, A.A. (1964). Vocabulary Dictionary. Tehran: Tehran Publications.

-       Deylami, H.M. (1398). Ershad-al-Goloob. Beirut:Institute of Al-elmi.

-       Dinparast, M. (2004). SeyyedHossein Nasr Lover of Spirituality. Tehran: Kavir.

-       Hosseini, S.H. (2006). “What is Crisis and How is it Defined?.Security Quarterly, No. 1-2.

-       Imam Khomeini, S.R. (1410). Suspensions to the Descriptions of Fosoos-al- Hekam. Qom:Guardians of Islam.

-       Imam Khomeini, S.R. (2000). Sahifeye Imam. Tehran: Institute of Organization and Publishing of Imam Khomeini.

-       Khosropanah, A.H. (2013). Islamic Anthropology. Qom: Maaref Publications.

-       Koldlotran, M. (1993). “Spiritual Crisis in Western World and Returning to Religion”.Journal of Applied Sociology, No. 5.

-       Koleyni, M.Y. (2004). Alkafi. Tehran: Osveh.

-       Majlesi, M.B. (1403). Bahar-al-AnvarAljameatoLedorerAnvar-al-Aemmat-al-Athar. Beirut:Institute of Alvafa.

-       Malekian, M. (2002). “The Essence of Religions in the Papers of Saint Ve Skolarism”. Tehran: Serat.

-       Malekian, M. (2006). Desire and Isolation. Tehran: Negah-e Moaser Publication. 1st edition.

-       Mesbah, M.T. (2015). Quest for Mysticism. Qom: Imam Khomeini Institute of Education and Research Publications. 5thEdition.

-       Nasr, S.H. (2006). Islam and Modern Human Dilemma. Insha’AllahRahmati. Tehran:Office of Sohrevardi Publications.

-       Roodgar, M.J. (2008). Liberty and Spirituality. Qom: Vosoug Publications.

-       Rozental, A.;P.T. Hart&M.T. Charls (2002). “World of Crisis and their Management”. Army Knowledge Quarterly, No. 4.

-       SharifiDoost, H. (2013). A Survey in New-born Spiritualties. Qum:Office of Maaref Publication, 3rdPublication.

-       Tabatabaei, M.H. (1995). Tafsir-al-Mizan. Qom:Society of Teachers of Hozeh-e Elmie Qom.

-       Tabatabaei, M.H. (2006). Spirituality of Shia. Qom: Tashayyo Publications.

-       Tamimi Amedi, A.V. (1407). Ghorar-al-Hekam and Dorar-al-Kalam. Beirut: Institute of al-elmal al-Matboaat.

-       Zamani, SH. (2005). The Story of Spirituality in the New Era. Tehran: Office of Islamic Culture Publication, 2nd publication.