رابطۀ جهت‌گیری مذهبی والدین و سبک فرزند پروری آنان با بهزیستی ذهنی فرزندان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری تخصصی روان‌شناسی عمومی. استادیار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب(نویسنده مسئول) / نشانی: تهران؛ شهرک غرب، بلوار دادمان، بلوار درختی، خ ثقفی، دانشکده علوم انسانی واحد تهران غرب

2 کارشناس ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی شهرقدس

چکیده

هدف: هدف اصلی از انجام پژوهش حاضر، تعیین رابطۀ جهت‌گیری دینی والدین و سبک فرزندپروری آنان با بهزیستی ذهنی فرزندان بود. روش: روش این پژوهش، توصیفی- همبستگی است و جامعۀ آماری آن را کلیۀ دانش‌آموزان دختر دبیرستانی منطقۀ 20 آموزش و پرورش شهر تهران و مادران آنها تشکیل می‌دهد. تعداد نمونۀ آماری با فرمول گرین 200 نفر به دست آمد و به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌های جهت‌گیری دینی آلپورت(1950)، سبکهای فرزندپروری بامریند(1971) و بهزیستی ذهنی کییز، شموتکین و ریف(2002) بود. در این پژوهش برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روشهای آماری فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار و تحلیل رگرسیون چندمتغیّره استفاده شد. یافته‌ها: رابطۀ جهت‌گیری دینی درونی والدین با مؤلفه‌های عاطفۀ مثبت، عدم وجود عاطفۀ منفی و رضایت کلی از زندگی بهزیستی ذهنی فرزندان، مثبت و معنادار است. همچنین جهت‌گیری دینی بیرونی والدین در پیش‌بینی مؤلفه‌های بهزیستی ذهنی فرزندان معنادار نبود. در سبک فرزندپروری والدین؛ سبک مقتدرانه، مؤلفۀ عاطفۀ مثبت، عدم وجود عاطفۀ منفی و رضایت کلی از زندگی بهزیستی ذهنی فرزندان را مثبت و سبک فرزندپروری مستبدانه؛ مؤلفۀ عاطفۀ مثبت، عدم وجود عاطفۀ منفی و رضایت کلی از زندگی بهزیستی ذهنی فرزندان را منفی پیش‌بینی می‌کند. اما سبک فرزندپروری سهل‌گیرانه هیچ یک از مؤلفه‌های بهزیستی فرزندان را به صورت معنادار پیش‌بینی نکرد. نتیجه‌گیری: جهت‌گیری دینی درونی والدین و سبک فرزندپروری مقتدرانۀ آنان، با بهزیستی ذهنی فرزندان رابطۀ مثبت دارد.

کلیدواژه‌ها


-       اسفندیاری، غ( 1374). مقایسه شیوه های فرزندپروری مادران در دو گروه کودکان مبتلا به اختلال رفتار و تاثیر آموزش مادران در کاهش اختلال رفتاری، پایان نامه کارشناسی ارشد، انستیتوی تحقیقات روانپزشکی تهران.

-       باقرپور کماچالی، صغری(1384). بررسی رابطۀ الگوهای فرزندپروری با سلامت روانی و موفقیت تحصیلی فرزندان کارکنان نظامی و غیر نظامی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روان‌شناسی دانشگاه تهران.

-       بامریند، دیانا ( 1967). پرسشنامه شیوه های فرزندپروری، ترجمه انتشارات روان سنجی( 1390).

-       بهرامی احسان، هادی و آناهیتا تاشک(1383). «ابعاد رابطۀ میان جهت‌گیری دینی و سلامت روانی و ارزیابی مقیاس جهت‌گیری دینی». روان‌شناسی و علوم تربیتی، 34، ش 2.

-       بهرامی احسان، هادی(1381). «رابطۀ بین جهت‌گیری دینی، اضطراب و حرمت خود». مجله روان‌شناسی 24، سال ششم، ش 4: 347-346.

-       پورحسینی لیلاکوهی، فاطمه(1390). بررسی رابطۀ جهت‌گیری دینی و سبکهای فرزندپروری با الگوی فرزندپروری سالم، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان‌شناسی دانشگاه تهران.

-       تقی‌لو، صادق و همکاران(1391). «تغییرناپذیری جنسی روابط بین روان‌رنجوخویی، برون‌گرایی، سبکهای مقابله تنشگرهای تحصیلی و واکنش به آن با بهزیستی ذهنی». روان‌شناسی کاربردی، ش 3 (23): 118-103.

-       جان‌بزرگی، مسعود(1378). بررسی اثربخشی روان‌درمانگری کوتاه‌مدت با و بدون جهت‌گیری دینی بر مهار اضطراب و تنیدگی. رساله دکتری. دانشگاه تربیت مدرس.

-       جان‌بزرگی، مسعود(1386). «جهت‌گیری دینی و سلامت روان». مجله پژوهشی دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دورۀ سی و یکم، ش 4.

-       جلوانی، مرضیه(1390). بررسی اثربخشی آموزش ‌شناختی رفتاری بر خوش‌بینی و بهزیستی ذهنی زنان مراجعه‌کننده به مرکز مشاوره. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.

-       جمالی، قریب( 1381)، بررسی رابطه بین نگرش های دینی، احساس معنا بخش بودن زندگی و سلامت روان در دانشجویان دانشگاه تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.

-       خداپناهی، محمدکریم؛ خاکسار بلداجی، محمدعلی. رابطه جهت گیری دینی و سازگاری روان شناختی در دانشجویان. مجله روان شناسی 35. شماره 3. پاییز 1384.

-       خوانین‌زاده، مرجان؛ جواد اژه‌ای و محمدعلی مظاهری(1386). «مقایسۀ سبک دلبستگی دانشجویان دارای جهت‌گیری دینی درونی و بیرونی». روان‌شناسی، سال نهم، ش 35.

-       زندی، سعید(1394). اثربخشی آموزش مبتنی بر مثبت‌اندیشی بر فرآیند خانواده و بهزیستی ذهنی زنان سرپرست خانوار. پردیس ارس دانشگاه تهران.

-       شفیعی، نرگس؛ شهابی زاده، فاطمه، و پورشافعی، هادی( 1391). جهت گیری دینی و مرکز کنترل بیرونی، ارائه الگوی شادکامی در دانش آموزان. روانشناسی و دین(20)، 107-121

-       شیرزادی‌فرد، میثم(1390). سبکهای پردازش اطلاعات، ادراک روابط والد- کودک و بهزیستی ذهنی: نقش واسطه‌ای باورهای اساسی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان‌شناسی دانشگاه تهران.

-       صفایی، علیرضا(1395). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس شیوه‌های فرزندپروری نوین در نمونه‌ای از والدین دارای کودکان آهسته‌گام. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روان‌شناسی دانشگاه تهران.

-       غباری بناب، باقر(1380). «مطالعاتی در قلمرو مشترک دین و روان‌شناسی». حوزه و دانشگاه، ش 29 (زمستان).

-       غلامی جلیسه، سمیه، نقش جهت‌گیری دینی والدین در سبک‌های فرزند پروری و خشونت خانوادگی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، 1386.

-       فدایی لشکرگاهی، زهرا(1393). رابطۀ جهت‌گیری دینی و سلامت روان ورزشکاران اسدآباد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.

-       گراوند، هوشنگ؛ بهرام هاشم‌آبادی، پیمان زهراوند و سپیده جعفری(1391). «بررسی تطبیقی جهت‌گیری دینی(درونی و بیرونی) با سلامت روان و باورهای غیر منطقی». روان‌شناسی و دین، سال پنجم، ش 1 (بهار): 103-79.

-       گلستانی‌بخت، طاهره(1386). ارائۀ الگوی بهزیستی ذهنی و شادمانی در جمعیت شهر تهران. پایان‌نامۀ دکتری روان‌شناسی بالینی. دانشگاه الزهرا.

-       محمدی، فرهاد(1390)، رابطه معنای زندگی و خوش بینی با بهزیستی ذهنی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.

-       مختاری، عباس( 1379)، بررسی رابطه جهت گیری دینی و مولفه های خود پنداشت با میزان تنیدگی در دانشجویان دانشگاه تهران و تربیت مدرس، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان‌شناسی دانشگاه تهران.

-       مومنی شاهندشتی، سیده معصومه(1393). بررسی رابطۀ سبکهای فرزندپروری مادران با کمال‌گرایی و شیوۀ فرافکن فرزندان نوجوان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روان‌شناسی دانشگاه تهران.

-       نیکخواه بهرامی، محمد(1386). بررسی رابطۀ سبکهای فرزندپروری با سلامت روانی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پسر پایه اول دبیرستان منطقه بوستان و گلستان استان تهران. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشکده روان‌شناسی دانشگاه تهران.

-       وفایی بور بور، صدیقه 1378. نقش جهت‌گیری (درونی و بیرونی) مقابله دینی در استرس شغلی دبیران زن شهرستان همدان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس تهران.

-       هادیان فرد، حبیب(1384). احساس ذهنی بهزیستی و فعالیت های دینی در گروهی از مسلمانان، مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران( اندیشه و رفتار).

-       هدایتی،بنت الهدی(1387).شیوه های فرزندپروری و مسئولیت پذیری نوجوان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

-       Abar,B.,Carter,K.L.,& Winsler,A. (2009).The effects of maternal parenting style and religious commitmenton self-regulation, academic achievement, risk behavior among African-American parochial college students. Journal of Adolescence, 32,259-273.

-       Allport, G.W. & J.M. Ross (1950). “Personal Religious Orientation and Prejudice”. Journal of Personality and Social Psychology, 5: 432-443.

-       Amina, Abu-Bakr; Fons J.R Van de Vijver, Angela O. Suryani, Penny Handayani & Weny Savitry Pandia (2015). “Perceptions of Parenting Styles and Their Associations with Mental Health and Life Satisfaction among Urban Indonesian Adolescents”. Journal of Child and Family Studies, 24 (9): 2680-2692.

-       Bagherpour kamachali , s. (2005). “Analyzing the relation between parenting styles and mental health and educational success of military staff and non military staff's children   ”. M.A. thesis, Tehran University; psychology faculty

-               Bahrami  ehsan , h. and tashak ,a.  (2004). “relation between religious orientation and mental health;psychology and training sciences journal ; 34; N: 2.

-       Bahrami ehsan  , h (2002). “Relation between religious orientation, anxiety and self-esteem;psychology magazine; 24; N: 4: 346-347

-       Baumrind, D. (1971). “Current Patterns of Parental Authority”. Developmental Psychology Monograph, 4: 103.

-       Baumrind, D. (1991). “The Influence of Parenting Style on Adoles Çeri Competence and Substance Uwe”. Journal of Early Adolescence, 11: 56-50.

-       Baumrind, D. (2011). “Parenting styles questionnaire”. Translated by ravansanji pub.

-       Bergin, A.E. (1980). “Psychotherapy and Religious Value”. Journal of consultation and Clinical, Psychology, 48: 95-105.

-       Brnstein, M.H. (2005). “The Effect of Religious Orientation on Spontaneous, Personality”. Individual Differences, Vol. 38, Issue 2.

-       Esfandiari , gh. (1995). “comparing the parenting styles of mothers in two groups of children suffering a behavioral        disorder and the effect of mother's teachings in disorder reduction”. M.A. thesis, Tehran psychiatry research institute.

-       Fadaee lasgkarghahi  , zahra (2014). “The relation between   Religious orientation and mental health of athletes in asadabad   "   ,   M.A. thesis, Tehran University

-       garavand   ,h.  and others(2011 ). “Comparative analysis of Religious orientation (external and internal) and mental health and illogical beliefs;psychology and religion (N:1); ( Spring) 79-103.

-       Ghobari bonab  , b (2001). “studies on the common area of religion and psychology "   ,   seminary and university , N: 29( winter )

-       Gholami jaliseh  , s (2007). “ the  role of  Religious orientation of  parents in parenting styles and domestic violence"   ,   M.A. thesis, Tehran University  

-       golestani bakht  , tahereh (2007). “Mental well- being pattern and happiness among Tehran people   "   ,   P.H.D. thesis in clinical psychology, alzahra University

-       Hadian fard   ,H.   (2005). “mental subjective of well- being and religious activities among a group of Muslims; psychiatry and clinical psychology magazine; (thought and behavior) .

-       Hedayati   , b (2008). “Parenting styles and responsibility of adolescents; Institute of   Humanities and Cultural Studies

-       Jalvani , m(2011). “Analyzing the effectiveness of behavioral and cognitive training on optimism and mental well-being   of women referring to consultation center,   M.A. thesis, Tehran University.

-       jamali , gh (2002). “Analyzing the relation between religious attitudes, the feeling of meaningfulness of life and mental health among the students of Tehran University, M.A. thesis, Tehran University

-       Jan bozorgi   ,m(1999). “analyzing the effectiveness of short term theraphy  with / without religious orientation on controlling the anxiety and stress ,  PH.D.  thesis, tarbiat  modarres  University.

-       Jan bozorgi   ,m(2007). “religious orientation and mental health  ,  research magazine of medical faculty ; shahid beheshti medical sciences    University; N:4.

-       Joussemet, Mireille; Mageau, Geneviève A. and Koestner, Richard. (2014). Promoting Optimal Parenting and Children’s Mental Health: A Preliminary Evaluation of the How-to Parenting Program. Journal of Child and Family Studies. 23; 949–964

-        Keyes,C.L.M.,Shmotkin,.D. & Ryff,C.D.( 2002). Optimizing Well-being: The empirical encoundter of two traditions. Jornal of Personality and Social Psychology, 82(6), 1007-1022.

-       Khavanin zadeh   ,m.  and others.   (2007). “comparing the attachment styles between students with internal religious orientation and external;psychology magazine; N: 35.

-       Khodapanahi  ,m.  and khaksar  m.   (2005). “Relation between religious orientation and psychological compatibility among students; psychology magazine; 35; N: 3.

-       Mohammadi , f(2011). “relation between the meaning of life and  optimism with mental well-being   ,   M.A. thesis, Tehran University.

-               Mokhtari  , a(2000). “relation between Religious orientation and self-concepts componets with the rate of stress among tehran and tarbiat modarres students "   ,   M.A. thesis, psychology faculty  of Tehran University

-       Momeni shahandashti  , seyyedeh masoumeh(2014). “Relation between Parenting styles of perfectionist mothersand projective technique of children"   ,   M.A. thesis, psychology faculty  of Tehran University

-       Nikkhah bahrami , M. (2007). “Relation between Parenting styles and mental health and educational progress of students  in one of tehran,s high schools  "   ,   M.A. thesis, psychology faculty  of Tehran University.

-       Pourhosseini leyla koohi  , f(2011). “Relation between religious orientation and  Parenting styles with healthy Parenting pattern ,   M.A. thesis, psychology faculty  of Tehran University

-       Powell,L. & Thoresen, C. E.(2001). Religion and spirituality: Linkages to physical health. The AmericanPsychologist, 58, 36-52.

-       Safaee , a(2016). “analyzes of psychometric features of   modern parenting styles scale in parents having slow paced children"   ,   M.A. thesis, psychology faculty  of Tehran University

-       Sakamoto, Ayuko; Keiichiro Adachi, Toshinori Kitamura & Masayo Uji (2014). “The Impact of Authoritative, Authoritarian, and Permissive Parenting Styles on Children’s Later Mental Health in Japan: Focusing on Parent and Child Gender”. Journal of Child and Family Studies, 23 (2): 293-302.

-       Shafiee   ,n.  and others(2011 ). “Religious orientation and external control center; presenting a happy pattern among students;psychology and religion (; 20); 107-121.

-       Taghiloo , s and others(2011). “sexual immutability of relations between extrovertism and confronting styles against educational stress and mental well-being, applied psychology , N: 3(23): 103-118.

-       vafaee boor boor  , seddigheh(1999). “the role of Religious orientation(external and internal)  in reducing the job stress among female teachers in hamedan  "   ,   M.A. thesis, Tehran tarbiat modarres University

-       Yeung, Jerf W. K and Chan, Yuk-Chung. (2014). Parents’ Religious Involvement, Family Socialization and Development of Their Children in a Chinese Sample of Hong Kong. Social Indicators Research, 117; 3; 987–1010

-       zandi  ,s (2015). “The effectiveness of positive thinking training on family and mental well-being of female-headed households;aras campus of Tehran University.