آسیبهای نظام آموزشی حوزۀ علمیه با تأکید بر آرای رهبری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

سطح 4 حوزه، استادیار گروه مبانی اندیشه رشتۀ فقه و اصول جامعه المصطفی / نشانی: قم؛ جامعه المصطفی العالمیه، مؤسسه آموزش عالی علوم انسانی / نمابر: 3717273 25 0 / Email: khezrkhezri@yahoo.com

چکیده

هدف: هدف نگارش این مقاله، بررسی آسیبهای نظام آموزشی حوزۀ علمیه قم به لحاظ محتوا، متون و روش با تکیه بر نظرات مقام معظم رهبری و صاحب‌نظران حوزۀ علمیه بود. روش: روش پژوهش حاضر، توصیفی- تحلیلی و مطالعۀ اسنادی است. در این پژوهش مجموعه سخنرانی‌ها و ارشادات مقام معظم رهبری برای فضلا و اساتید بین سالهای 1369 تا 1394، همچنین مصاحبه‌های صاحب‌نظران و منابع آماری (در حد توان این تحقیق) و نیز مطالعۀ محدود میدانی، با تولید اطلاعات آماری و استفاده از برخی آثار مکتوب در این زمینه، بررسی و تحلیل شده است. یافته‌ها: در پژوهش حاضر، «ناکارامدی نظام آموزشی حوزۀ علمیه، ضعف عملکرد متولیان و مدیران حوزۀ علمیه، ضعف کتب درسی، به روز نبودن کتب و نظام آموزشی، غفلت از روشهای ارزشمند سنّتی، ضعف نظام مباحثه» به عنوان موانع و آسیبهای نظام آموزشی حوزه شناسایی شدند. نتیجه‌گیری: تحقق و تعالی حوزۀ علمیۀ کارامد، نیازمند شناخت عمیق و بررسی آسیبهای این نهاد مقدس است که بررسی آسیبهای آموزشی حوزۀ علمیه اهمیت دو چندان دارد. این در حالی است که دشمنان اسلام علاوه بر تلاش برای ناکارامد جلوه دادن حوزۀ علمیه، آن را به حساب ناکارامدی دین و مکتب اهل بیت می‌گذارند. همچنین، حوزه با انبوهی از نیاز‌های جهانی مواجه است. از این رو، به فرمایش مقام معظم رهبری که: «هر طلبه‌ای که در هر گوشه‌ای از این دنیای بزرگ خودش را وامدار اینجا- حوزه- می‌داند... باید به این موضوع فکر کند»(13/9/1374)، ضرورت دارد اساتید و مدیریت حوزۀ علمیه، عزم جدّی در بهبود نظام آموزشی داشته باشند.

کلیدواژه‌ها


-       قرآن مجید.

-       استادی، رضا(1379). سی مقاله؛ حوزه از وضع موجود تا وضع مطلوب. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

-       اسدآبادی، جمال‌الدین(1312). مقالات جمالیه. تهران: خاور.

-       اسماعیلی ، اسماعیل (1376). «اصلاح حوزه در نگاه شهید صدر». مجلۀ حوزه، ش 80-79: 66-32.

-       امام خمینی، روح‌الله(1373). صحیفه نور. تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.

-       امین، سید محسن(۱۳۷۹-۱۳۷۷). اعیان الشیعه. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.

-       ایزدی، سجاد(1392). نقد نگرشهای حداقلی در فقه سیاسی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

-       جعفریان، رسول(1383). «تشیّع اعتدالی». مجله هفت آسمان، ش 22.

-       جمعی از نویسندگان(1389). نوسازی و تحول. مجله حوزه پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

-       جوادی آملی ،حوزه و روحانیت، 1391 ، قم ،نشر اسرا،

-       خاکبان، سلیمان(1388). ماجرای جدایی حوزه و دانشگاه. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

-       خامنه‌ای سید علی(1389). حوزه و روحانیت در نگاه رهبری. قم: اداره ارتباطات دبیرخانه شورای عالی حوزه‌های علمیه.

-       خامنه‌ای، سیدعلی(1392) «سخنرانی دربارۀ حوزه». دوماهنامۀ علمی فرهنگی خانه طلاب، ش 4.

-       درخشه، جلال(1385). گفتمان سیاسی در ایران معاصر. تهران: دانشگاه امام صادق.

-       رشاد، علی‌اکبر(1396). نظام علمی آموزشیِ پرورش‌مآل. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

-       ‌طباطبایی، محمدحسین(1363). تفسیرالمیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

-       عبده ، محمد ، اصلاح متون درسی، 1371مجله حوزه، شماره 52

-       گلشن فومنی، محمد(1382). جامعهشناسی آموزش و پرورش. تهران: روان، چ سوم.

-       مدیریت ویژه نشر آثار(1375). حوزه و روحانیت در آئینۀ رهنمودهای مقام معظم رهبری. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.

-       مصباح یزدی، محمدتقی(1388). مباحثی دربارۀ حوزه. قم: مؤسسه آموزشی امام خمینی.

-       مطهری، مرتضی(1341). «بحثی دربارۀ مرجعیت و روحانیت». مجموعه مقالات. تهران: شرکت سهامی انتشار.

-       مطهری، مرتضی(۱۳۸۹). دین و دوران. تهران، دانشگاه امام صادق.

-       مطهری، مرتضی(۱۳۷۸). مجموعه آثار. ج 20. تهران: صدرا.

-       مطهری، مرتضی(1403 ق). نظری به نظام اقتصاد اسلامی. تهران: حکمت.

-       مطهری، مرتضی(۱۳۷۳). نهضتهای اسلامی در صد سال اخیر. قم: صدرا، چ چهاردهم.

 

-       Holly Qoran.

-       A group of writers. (2010). Reform and change. Seminary magazine: Islamic science  and   culture research school.

-       abdoh , mohammad. (1992).to correct the textbooks . Seminary magazine: N.52.

-       Amin , seyyed mohsen. (1998-2000). Ayanol shieh. Beirut: daroltaarof lel matboat.

-       Asad abadi , jamaloddin. (1933).maghalate jamalieh. tehran: khavar.

-       Derakhsheh  , jalal . (2006). Political discourse in contemporary Iran. Tehran: imam Sadegh University

-       Esmaili , esmaeel. (1997).seminary in the view of martyr sadr . Seminary magazine: N.79-80: 32-66.

-       Golshan foomani  , mohammad. (2003).socialogy of education and training .Tehran : ravan Pub , third ed.

-       Imam Khomeini, S.R. (1994). Sahifeye noor. Tehran: Islamic revolution cultural documents Institute.

-       Izadi , sajjad. (2003). A criticism of minimal views in political jurisprudence. Tehran: Islamic thought and   culture research school.

-       Jafarian, rasoul . (2004). Temperantia in Shiites. Haft aseman magazine : N.22

-       Javadi Amoli, A. (2003). seminary and clergymen. Qum: asra Publications.

-       khakban , soleiman. (2009). the adventure of seminary and university separation. Tehran: Islamic thought and   culture research school.

-       khamenei , ali. (2014). Lectures about seminary.  Seminary students scientific and cultural  magazine  ;N.4.

-       khamenei , ali. (1996). seminary and clergymen in the view of supreme leader. Tehran: Islamic propagation organization

-       Ostadi , reza . (2000).30 articles ; seminary: from present situation to ideal . Qom: islamic publication office.

-       rashad , aliakbar. (2017). Scientific system of education and training. Tehran: Islamic thought and   culture research school.

-       Mesbah Yazdi, Mohammad-Taqi (2009). Discussions  about seminary. Qom: Publication of Imam Khomeini Education and Research Institute.

-       Motahari, M. (1962).. Discussions about authority and clergymen: Tehran: enteshar pub.

-       Motahari, M. (2010). Religion and time  : Tehran: imam sadegh university  pub.

-       Motahari, M. (1999).collection of works:vol: 20;Tehran: Sadra Press

-       Motahari, M. (1982). Islamic economy system in a glance: Tehran: hekmat pub.

-       Motahari, M. (1962).Islamic movements in recent century: Qom: sadra pub. 14 ed.

-       Tabatabaei, Seyyed Mohammad-Hosein (1984). Al-Mizan fi Tafsir al-Quran. Qom: Islamic Publications