نقد رویکرد طبیعت‌گرایی علمی در خصوص رابطۀ علم و متافیزیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری فلسفۀ علم و فنّاوری، استادیار گروه معارف قرآن و اهل بیت علیهم‌السلام دانشگاه اصفهان

چکیده

هدف: طبیعت‌گرایان، متافیزیک را به عنوان معرفتی پیشینی و مقدم بر علم نمی‌پذیرند و معتقدند مسیری فراعلمی برای فهم متافیزیکی وجود ندارد. در این دیدگاه، علم به عنوان مطالعۀ تجربی بر «متافیزیک» مقدّم است و متافیزیکدانان، متافیزیک خود را در «درون» مرزهای علم معاصر شکل می‌دهند. هدف این محقق در این مقاله، بررسی این مسئله بود که آیا دیدگاه طبیعت‌گرایان در این خصوص، دیدگاهی منسجم است؟ و آیا در عمل، نظریه‌های علمی منطبق با الگوی طبیعت‌گرایان شکل می‌گیرند و رشد می‌یابند؟ روش: در این مقاله از روش اسنادی- تحلیلی استفاده شده است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: ادعای طبیعتگرایان در خصوص رابطۀ علم و متافیزیک، خود‌شکن است؛ به این معنا که برای توجیه دیدگاه خود چاره‌ای جز توسل به متافیزیک ندارند. همچنین بر خلاف نگرش طبیعت‌گرایان، نظریه‌های علمی در عمل، هماهنگ با دیدگاه طبیعت‌گرایان شکل نمی‌گیرند و متافیزیک به عنوان چارچوبی برای علم، نقشی اساسی در شکل‌گیری و رشد نظریات علمی ایفا می‌کند.

کلیدواژه‌ها


-       آرمسترانگ، دیوید(1392). چیستی قانون طبیعت. ترجمه امیر دیوانی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

-       پوپر، کارل ریموند(1388). منطق اکتشاف علمی. ترجمه سید حسین کمالی. تهران: علمی و فرهنگی.

-       تالیافرو، چارلز(1382). فلسفۀ دین در قرن بیستم. ترجمه انشاءالله رحمتی. تهران: سهروردی.

-       رزنبرگ، الکس(1384). فلسفۀ علم. ترجمه مهدی دشت‌بزرگی و فاضل اسدی امجد. قم: طه.

-       کلاین، موریس(1388). نقش ریاضیات در فرهنگ غرب. ترجمه محمد دانش. تهران: علمی و فرهنگی.

-       گلشنی، مهدی(1385). تحلیلی از دیدگاههای فلسفی فیزیکدانان معاصر. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.

-       گیلیس، دانالد(1387). فلسفۀ علم در قرن بیستم. ترجمه حسن میانداری. تهران: سمت و طه.

-       وستفال، ریچارد(1387). تاریخ پیدایش علم جدید. ترجمه عبدالحسین آذرنگ و رضا رضایی. تهران: نی.

-       Armstrong, David M. (2014). What is a law of Nature?. Translated by Amir Divani. Qom: Research Institute of the Hawzeh and University.

-       Davies, Paul (1992). The Mind of God: The Scientific Basis for Rational World. New York: Touchstone.

-       Dawkins, Richard (2006). The God Delusion. London: Bantam Press.

-       Forrest, Peter (1996). God without the Supernatural: A Defense of Scientific Theism. New York, Cornell University Press.

-       Gillies, Donald (2008). Philosophy of Science in the Twentieth Century. Translated by Hasan Myandari. Tehran: Taha Publisher.

-       Goldman, Alvin (1999). “A Priori Warrant and Naturalistic Epistemology”. Philosophical Perspectives, 13: 1-28.

-       Golshani, Mehdi (2006). A Critique of Contemporary Physicists' Philosophy of Physics. Tehran: Human Sciences Research Institute.

-       Hampton, Jean (1998). The Authority of Reason. Cambridge, Cambridge University Press.

-       Haught, John (2006). Is Nature Enough? Meaning and Truth in the Age of Science. Cambridge, Cambridge University Press.

-               Howard, Don (2005). “Albert Einstein as Philosopher of Science”. Physics Today.

-       Kim, J. (2003). “The American Origins of Philosophical Naturalism”. Journal of Philosophical Research, APA Centennial Supplement: 83-98

-       Kline, Morris (2009). Mathematics in Western culture. Translated by Mohammad Danesh. Tehran: Scientific and Cultural Press.

-       Kornblith, Hilary (1994). “Naturalism: Both Metaphysical and Epistemological”. Midwest Studies in Philosophy, 19: 39-52.

-       McMullin, Ernan (2011). “Varieties of Methodological Naturalism”. In: The Nature of Nature, ed. by Bruce L. Gordon and William A Dembski, ISI Books: 82-94.

-               Mumford, S. (2008). “Metaphysics”. In: The Rutledge Companion to Philosophy of Science, ed. by M. Curd and S. Psillos. Rutledge, Rutledge: 26-35.

-       Numbers, Ronald L. (2011). “Science without God: Natural Laws and Christian Beliefs”. In: The Nature of Nature, ed. by Bruce L. Gordon and William A Dembski, ISI Books: 62-81.

-       Papineau, David (2007). “Naturalism”. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edwar Zalta (ed.). http://plato.stanford.edu/entries/naturalism.

-       Popper, Karl (2009). The Logic of Scientific Discovery. Translated by Seyyed Hossein Kamali. Tehran: Scientific and Cultural Press.

-       Quine, W.V. (1981). Theories and Things. Cambridge, Belknap Press of Harvard University.

-       Rea, Michael (2002). World without Design: The Ontological Consequences of Naturalism. New York, Oxford.

-       Rosenberg, Alex (1996). “A Field Guide to Recent Species of Naturalism”. British Journal for the Philosophy of Science, 47: 1-29.

-       Rosenberg, Alex (2005). Philosophy of Science. Translated by Mehdi Dasht Bozorgi and Fazel Asadi Amjad. Qom: Taha Publisher.

-       Sellars, Wilfrid (1963). “Empiricism and the Philosophy of Mind”. In: His Science, Perception and Reality. London, Rutledge and Kegan Paul: 127-196.

-       Taliaferro, Charles (2003). Contemporary Philosophy of Religion. Translated by Enshaullah Rahmati. Tehran: Suhrawardi Publisher.

-       Townes, Charles (1998). “Logic and Uncertainties in Science and Religion”. In: Science and Theology: The New Consonance. ed. by Peter Colorado, Westview Press.

-       Westfall, Richad (2008). The Construction of ModernScience. Translated by Abdolhossein Azarang and Reza Rezai. Tehran: Nei Publisher.