نقد و بررسی دسته‌بندی انواع نسبی‌گرایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه تهران

چکیده

فلسفۀ علوم اجتماعی قاره‌ای که بیشترین نمود خود را در سنّت هرمنوتیک، تبارشناسی و انتقادی می‌یابد، با نقد پارادایم تحلیلی، فراتاریخیت مقولات پیشینی فهم را زیر سؤال برده و با تبیین مقولاتی همچون: اراده، قدرت، جامعه، فرهنگ، جنسیت، تاریخ و...، باب نسبی‌گرایی را بیش از پیش گشوده است. این تنوع در متغیّرهای مستقل نسبیت، تنوع در متغیّرهای وابسته نسبیت را نیز به دنبال خواهد داشت و در مجموع باید از انواع نسبی‌گرایی سخن گفت. هدف: محقق این نوشتار با مرور برخی آثار در پی فهم انواع نسبی‌گرایی بوده است. روش: در گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای و اسنادی و در بررسی آن از روشهای فراتحلیل و نیز تحلیل فلسفی استفاده شده است. یافته‌ها: آثار گوناگونی تلاش داشتند تا دسته‌بندی جامع و مانعی از انواع نسبی‌گرایی ارائه دهند. در این مقاله تلاش شد ابتدا انواع نسبی‌گرایی از منظر اندیشمندان گوناگون که به این مهم پرداخته‌اند، تقریر و سپس این دسته‌بندی‌ها مورد بررسی و نقد قرار گیرد. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد تاکنون دسته‌بندی جامع و مفیدی ارائه نشده است که امکان فهم و تفکیک صحیح میان انواع نسبی‌گرایی را به‌وضوح بیان کند. این تحقیق می‌تواند درآمدی برای نیل به دسته‌ّبندی مطلوب و ارزش‌گذارانه در این زمینه باشد.

کلیدواژه‌ها


-      احمدی،‌ بابک(1374). کتاب تردید. تهران: تهران مرکز.

-      باقری، خسرو(1382). هویت علم دینی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

-      بنتون، تد و یان کرایب(1391). فلسفۀ علوم اجتماعی. ترجمۀ شهناز مسمی‌پرست و محمود متحد. تهران: آگه.

-      پارسانیا، حمید(1388).علم و فلسفه. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.

-      جوادی آملی، عبدالله(1386). شریعت در آینۀ معرفت. ویرایش حمید پارسانیا. قم: اسراء.

-      حدادی، علیرضا و مهدی حسین‌زاده(بی‌تا). «ارزش معرفت‌شناختی انواع نسبی‌گرایی». ذهن: در دست انتشار.

-      خسروپناه، عبدالحسین(1389). «آسیب‌شناسی معرفت‌شناختی علوم انسانی». کتاب نقد، سال دوازدهم، ش 56: 55.

-      شِرَت، ایون(1395). فلسفۀ علوم اجتماعی قاره‌ای. ترجمۀ هادی جلیلی. تهران: نی.

-      عارفی، عباس(1382). «معرفت و گونه‌های رئالیسم».‌ ذهن، ش 14.

-      لگن‌هاوزن،‌ محمد(1394). مصاحبه‌کننده: حدادی. شهریور، رایانامه.

-      مطهری، مرتضی(1386). اسلام و نیازهای زمان، 2 جلد. تهران: ‌صدرا.

-      واعظی، احمد(1392). «از نسبی‌گرایی مفهومی تا نسبیّت حقیقت و صدق». آیین حکمت، سال پنجم، ش 15.

-       Ahmadi, Babak (1995). Book of Doubt. Tehran: Central Tehran.

-       Arefi, Abbas (2003). “The Knowledge and Types of Realism”. Quarterly Journal of the Mind, No. 14.

-       Bagheri, Khosro (2003). The Identity of Religious Knowledge. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance publications.

-       Baghramian, Maria & Adam Carter (2015). Relativism”. Stanford Encyclopedia of Philosophy. Edward N. Zalta (Ed.).

-       Baghramian, Maria (2004). Relativism. London, New York: Rutledge.

-       Benton, Ted & Ian Craib (2012). Philosophy of Social Science. Translation: Shahnaz Mosamma Parast & Mahmoud Mottahed. Tehran: Agah.

-       Boas, Franz, (1940), “Race, Language, and Culture”. Chicago: University of Chicago Press.

-       Carson, Thomas (1999). “An Approach to Relativism” in Teaching philosophy, Volume 22, Issue 2, June 1999, pp 161-184.

-       Carson, Thomas (1999). “An Attitude to Relativism”. Translated: Kaveh Behbahani.  Teaching Philosophy, 22: 2, June: Sent.

-       Craig, Edward (1998). Relativism”. Rutledge Encyclopedia of Philosophy, Version 1.0. London and New York: Rutledge.

-               Donnelly, Jack (1998). International Human Rights”, 2nd Ed., Westview Press.

-       Geertz, Clifford, (1993). “Local Knowledge, London”, Fontana.

-       Harre, Rom & Michael Krausz (1996). “Varieties of Science: Cutting Nature at its Sams”. Oxford. Oxford University Press.

-       Javadi Amoli, Abdollah (2007). Sharia in the Mirror. Ghom: Esra.

-       KHosropanah, Abdolhosein (2010). “Epistemological Pathology of the Humanities”. Review Book, Year 12, No. 56: 55.

-       Kölbel, Max (2004). “Faultless disagreement“, Proceedings of the Aristotelian Society, University of London, N 104 (1) :53-73.

-       Kölbel, Max, (2011). “Gelobal Relativism and self refutation” in “A companion to relativism” ed by steven Hales, Blackwell.

-       Lengerhausen, Mohammed (2015). Interviewer: Haddadi. Shahrivar, Email.

-               Motahhari, Morteza (2007). Islam and Time Requirements, 2 vol. Tehran: Sadra.

-       Parsania, Hamid (2009). Science and Philosophy. Tehran: Research Center for Islamic Culture and Thought.

-       Sankey, Havard (1993). “Five Varieties of Cognitive Relativism” in: Cogito vol 7. No 2. pp. 106-111.

-       Sherratt, Yvonne (2016). Continental Philosophy of Social Sciences. Translation: Hadi Jalili. Tehran: Ney.

-       Swoyer, Chris (2003). Relativism”. Stanford Encyclopedia of Philosophy (summer 2015 Edition). Edward N. Zalta (Ed.).

-       Vaezi, Ahmad (2013). “From Conceptual Relativism to Relativity of Truth and Truth”. Journal of the Science of Hikmat, Year 5, Number 15.