نقش کاربست اشیا بر فرهنگ‏سازی دینی در سیرۀ معصومین(ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدرسی معارف اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی قم

2 کارشناسی ارشد مدرسی معارف اسلامی، عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه بجنورد.

چکیده

هدف: هدف از انجام این پژوهش، شناسایی چگونگی کاربست اشیا و جمادات محیطی در سیرۀ فرهنگی معصومان(ع) برای به دست آوردن الگوی مناسب در تعلیم و تربیت دینی جامعه بود. روش: روش تحقیق در این پژوهش، به صورت کتابخانه‏ای و توصیفی- تحلیلی بود.یافته‏ها:پیامبران و امامان(ع) در راستای نقش تعلیمی و تربیتی خود، به نگرش‏سازی دینی پرداخته، ذیل آن به انتقال نگرش توحیدی و نگرش صحیح به دنیا و آخرت، با به کارگیری اشیا اقدام کرده‏اند. در مرحلۀ، دوم برای گرایش‏سازی دینی از اشیا استفاده کرده و در این راستا به ایجاد گرایش به اهل بیت(ع) و ایجاد گرایش به اعمال صالح پرداخته‏اند. در مرحلۀ سوم، کاربست اشیا را بستری برای انتقال آداب و رسوم و رفتار دینی قرار داده‏اند. بنابر این، کاربست اشیا در سیرۀ معصومان(ع) در هر سه نظام فرهنگ به عنوان یک روش مستقل قابل مشاهده است. نتیجه‏گیری: نخست، لزوم توجه به ابزار کمک آموزشی در فرایند انتقال فرهنگ دینی و پرهیز از اتکای صرف به انتقال گفتاری فرهنگ؛ دوم، بهره‏برداری از تمام فضای دانشگاه در این حوزه و عدم انحصار آموزش فرهنگ به فضای کلاس درس؛ سوم، توجه به موضوع کاربست اشیا به عنوان عامل مکمّل و مسهّل در موضوع «فرهنگ‏پذیری».

کلیدواژه‌ها


-      قرآن کریم.

-      نهج‏البلاغه. صبحی صالح(1414 ق). قم: هجرت.

-      ابن اثیر، عزالدین(1285 ق). اسد الغابه فی معرفه الصحابه. مصرک مطبعه وهبیه.

-      ابن حیون، نعمان بن محمد(1385 ق). دعائم الاسلام. آصف فیضی. قم: آل البیت، چ دوم.

-      ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی(1379 ق). مناقب آل ابی‏طالب. قم: علامه.

-      ابن کثیر دمشقی(1407 ق). البدایه و النهایه. بیروت: دار الفکر.

-      اربلی، علی بن عیسی(1381 ق). کشف‏الغمه فی معرفه‏الائمه. هاشم رسولی. تبریز: بنی‏هاشمی.

-      امام خمینی، سید روح‏الله(68-1361). صحیفه نور. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

-      امینی، عبدالحسین(بی‏تا). الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب. تهران: دارالکتب الاسلامیه.

-      آشوری، داریوش(1357). تعریفها و مفهوم فرهنگ. تهران: مرکز اسناد فرهنگی آسیا.

-      ترمذی، محمدبن عیسی(1403 ق). سنن ترمذی. بیروت: دارالفکر.

-      جلالی، حسین(1380). «درآمدی بر بحث بینش، گرایش، کنش و آثار متقابل آنها». معرفت، ش 50.

-      حسکانی، عبیدالله بن عبدالله(1411 ق). شواهد التنزیل لقواعد التفضیل. محمدباقر محمودی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

-      دغدغه‏های فرهنگی(1390). شرح مزجی یکی از بیانات محوری مقام معظم رهبری در سال 1373 با استفاده از دیگر بیانات معظمٌ‏له. تهران: مؤسسه ایمان جهادی.

-      دهخدا، علی‏اکبر(1341). لغتنامه. زیر نظر محمد معین. تهران: گلشن.

-      شرف‏الدین، سید حسین(1377). «نگرش». معرفت، ش 25.

-      شیخ صدوق، محمدبن علی ابن بابویه(1362). الخصال. علی‏اکبر غفاری. قم: جامعه مدرسین.

-      شیخ صدوق، محمدبن علی ابن بابویه(1376). الامالی. تهران: کتابچی، چ ششم.

-      شیخ صدوق، محمدبن علی ابن بابویه(1378 ق). عیون اخبار الرضا. مهدی لاجوردی. تهران، جهان.

-      طباطبایی، محمدحسین(1390 ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: الاعلمی للمطبوعات، چ دوم.

-      طبرسی، فضل بن حسن(1370). مکارم الاخلاق. قم: الشریف الرضی، چ چهارم.

-      طبرسی، فضل بن حسن(1372). مجمع‏البیان فی تفسیر القرآن. هاشم رسولی. تهران: ناصرخسرو، چ دوم.

-      طبری، محمد بن جریر(1413 ق). دلائل الامامه. قم: بعثت.

-      طوسی، محمدبن حسن(1407 ق). تهذیب الاحکام. حسن الموسوی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چ چهارم.

-      کاشفی، محمدرضا(1392). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی. قم، المصطفی، چ چهارم.

-      کلینی، محمد بن یعقوب(1407ق). الکافی. علی‏اکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چ چهارم.

-      مجلسی، محمدباقر(1403 ق). بحار الانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی، چ دوم.

-      محمدقاسمی، حمید(1392). «انتقال آموزه‏های دینی از طریق ارتباطات غیر کلامی در سیرۀ معصومین». نوآوری‏های آموزشی، سال دوازدهم، ش 45.

-      ورام بن ابی‏فراس، مسعود بن عیسی.( 1410 ق). مجموعه ورام. قم: مکتبه فقیه.

-       The Holy Quran.

-       Nahj al-Balagha (1414 AH). Sobhi Saleh. Qom, Hijrat.

-       Amini, Abdolhosain (!). Al-Ghadir Fi Ketab and Al-Sunnah and Al-Adab. Tehran: Dar Al-Kotob al-Islamieh.

-       Ashoori, Daryosh (1978). Definitions and Concept of Culture. Tehran: Asia Cultural Documentation Center.

-       Cultural Concerns (2011). A Detailed Explanation of one of the Central Statements of the Supreme Leader in 1994, using other Great Statements. Tehran: Iman Jihadi Institute.

-       Dehkhoda, Ali Akbar (1962). Dictionary. Under the Supervision of Mohammad Moein. Tehran: Golshan.

-       Erbeli, Ali ibn Isa (1381 AH). Kashf-Al-Ghemah Fee Marefat-Al-Aemeh. Hashem Rasouli. Tabriz: Bani Hashemi.

-       Hasakani, Obeid Allah bin Abdullah (1411 AH). Evidence of Al-Tanzil Le-Ghavaed al-TaFasil. Mohammad Bagher Mahmoudi. Tehran: Publication of the Ministry of Culture and Islamic Guidance.

-       Ibn Athir, Ezzeddin (1285 AH). Asad al-Ghabat Fi Marefat al-Sahabah. Egypt: Vahbieh Pub.

-       Ibn Hayoun, Noman bin Muhammad (1385 AH). Daaem al-Islam. Asef Feizi. Qom: All Al-Bait Institute, Second Edition.

-       Ibn Kathir Damashghi (1407 AH). Al-Bedayeh and Al-Nahayeh. Beirut: Dar Al-Fekr.

-       Ibn Shahr Ashoob Mazandarani, Mohammad ibn Ali (1379 AH). Manaqib Al Abu Talib. Qom: Allameh.

-       Imam Khomeini (1982-89). Sahifeh Noor. Tehran: Publishing and Printing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance.

-       Jalali, Hussein (2001). “An Introduction to the Discourse of Insight, Trend, Action and Their Interactions”. Knowledge, No. 50.

-       Kashefi, Mohammad Reza (2013). History of Islamic Culture and Civilization. Qom: Al-Mustafa Publishing House, Fourth Edition.

-       Koleyni, Mohammad bin Ya'qub (1407 AH). Al-Kafi. Ali Akbar Ghaffari and Mohammad Akhundi. Tehran: Dar Al-Kotob al-Islamiyah, Fourth Edition.

-       Majlesi, Mohammad Bagher (1403 AH). Bahar Al-Anwar. Beirut: Dar Al-Reath Al-Arabi, Second Edition.

-       Mohammad Ghasemi, Hamid (2013). “Transmission of Religious Doctrines through Nonverbal Communication in the Immortal Family”. Quarterly Educational Innovations, 12th Year, No. 45.

-       Sharaf al-Din, Seyyed Hossein (1998). “Attitude”. Knowledge, No. 25.

-       Sheikh Sadugh, Mohammad ibn Ali Ibn Babewayh (1997). Al-Amali. Tehran: Ketabchi, Sixth Edition.

-       Sheikh Sadugh, Mohammad bin Ali Ibn Babewayh, (1983). Al-Khesal. Ali Akbar Ghaffari. Qom: Teachers' Society.

-       Sheikh Sadugh, Mohammad bin Ali Ibn Babewayh (1378 AH). Oyoun Akhbar al-Reza. Mehdi Lajevardi. Tehran, Publishing Jahan.

-       Tabari, Mohammad bin Jarir (1413 AH). Dalayel Al-Imameh. Qom: Be'sat.

-       Tabarsi, Fazl ibn Hassan (1993). Assembly of Al-Bayan Fee Tafsir Al-Quran. Hashem Rasuli. Tehran: Naser Khosrow, Second Edition.

-       Tabarsi, Fazl ibn Hassan (1991). Makarem al-Akhlagh. Qom: Al-Sharif Al-Razi, Fourth Edition

-       Tabatabaei, Mohammad Hussein (2011). Al-Mizan Fee Tafsir Al-Quran. Beirut: Institute of Public Awareness of the Press, Second Edition.

-       Tarmazi, Mohammad bin Isa (1403 AH). Chen Tarmazi. Beirut: Dar Al-Fekr.

-       Tusi, Mohammad ibn Hassan (1407 AH). Tahzib Al-Ahkam. Hassan al-Musavi. Tehran, Dar al-Kotob al-Islamiyah, Fourth Edition.

-       Varam bin Aby Fares, Masoud bin Isa (1410 AH). Varam Complex. Qom: Maktabeh Faghih.