سیاستگذاری اجتماعی مبتنی بر دلالتهای نظریۀ فطرت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی توسعه اقتصادی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.

چکیده

نظریۀ فطرت، از بنیادی‌ترین مفاهیم در پارادایم اسلامی، سرشتی را برای انسان تصویر می‌کند که فراگیر، تبدیل‌ناپذیر، غیراکتسابی و مصون از خطاست و به نوعی تنها به انسان اختصاص دارد. از این رو بررسی ابعاد اثرگذاری این نظریه قادر خواهد بود تغییراتی اساسی را- با توجه به رویکرد تربیت‌محور خود، در میان کلیه حیطه‌ها و عرصه‌های نظری و سیاستگذاری در نحوۀ دخالت دولتها و حکومتها- در جوامع بشری مبتنی بر قبول و پذیرش این نگاه توحیدی به همراه داشته باشد. از طرف دیگر، نظریه‌های هنجاری در حیطۀ سیاستگذاری اجتماعی(نظریه‌های لیبرالیسم با تأکید بر نئولیبرالیسم، محافظه‌کاری، سوسیالیسم، و سوسیال دموکراسی) همواره به عنوان چارچوب ارزشی، تأثیر مهمی بر تصمیمات اجتماعی دولتها و حکومتها دارند. هدف: محققان در مقالۀ حاضر به این پرسشها پاسخ داده‌اند که دستاوردهای نظریۀ فطرت در حیطۀ سیاستگذاری اجتماعی با تأکید بر نظریه‌های هنجاری چیست و چگونه می‌تواند به تحول در عرصۀ جامعۀ ایران و جامعۀ جهانی بینجامد. روش: این مقاله به روش تطبیقی با بهره‌گیری از آثار عارفِ حکیم، آیت‌الله میرزا محمدعلی شاه‌آبادی و نظریه‌های هنجاری نگاشته شده است. پژوهش به روش اسنادی انجام شده و در بخش تبیین مدعا، تحلیل و تفسیر محتوای آثار مکتوب ایشان مدّ نظر بوده است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: تبیین زمینه‌های شکل‌گیری و بنیانهای نظری، اهداف، تعاریف، نهادهای اجرایی آن و مؤلفه‌های اصلی در جهت ترسیم یک نظریۀ هنجاری اسلامی مبتنی بر نظریۀ فطرت.

کلیدواژه‌ها


-      قرآن کریم.

-      اشتریان، کیومرث(1391). مقدمه‌ای بر روش سیاستگذاری فرهنگی. تهران: شهرداری تهران.

-      الکاک، پیت و همکاران(1391). کتاب مرجع سیاستگذاری اجتماعی، جلد اول. ترجمه علی‌اکبر تاج مزینانی و محسن قاسمی. تهران: دانشگاه امام صادق.

-      الیسون، نیک (1391). «نئولیبرالیسم» از مجموعه کتاب مرجع سیاستگذاری اجتماعی، ترجمه علی اکبر تاج مزینانی، محسن قاسمی، ج 1، تهران: دانشگاه امام صادق علیه السلام، صص 143-158.

-      بلیک مور، کن(1385). مقدمه‌ای بر سیاستگذاری اجتماعی. ترجمه علی‌اصغر سعیدی و سعید صادقی جقه. تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی.

-      پیج، رابرت ام.(1391). «سوسیال دموکراسی». کتاب مرجع سیاستگذاری اجتماعی(ج 1: 188-177). ترجمه علی‌اکبر تاج مزینانی و محسن قاسمی. تهران: دانشگاه امام صادق.

-      پینکر، رابرت(1391). «سنّت محافظه‌کاری». کتاب مرجع سیاستگذاری اجتماعی(ج 1: 173-159). ترجمۀ علی‌‌اکبر تاج مزینانی و محسن قاسمی. تهران: دانشگاه امام صادق.

-      حر عاملی، محمدبن حسن(1387). وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. تهران: اسلامیه.

-      دین، هارتلی(1391). «دیدگاه سوسیالیستی». کتاب مرجع سیاستگذاری اجتماعی(ج 1: 203-189). ترجمه علی‌اکبر تاج مزینانی و محسن قاسمی. تهران: دانشگاه امام صادق.

-      ساعی، علی(1392). روش پژوهش تطبیقی: با رویکرد تحلیل کمّی، تاریخی و فازی. تهران: آگه.

-      سعیدی، محمدرضا و محمدباقر تاج‌الدین(1388). برنامه‌ریزی اجتماعی. تهران: راهدانه.

-      شاه‌آبادی، محمدعلی(1386/الف). رشحات البحار. ترجمۀ زاهد ویسی. تهران: فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.

-      شاه‌آبادی، محمدعلی(1380). شذرات المعارف. تهران: ستاد بزرگداشت مقام عرفان و شهادت.

-      شاه‌آبادی، محمدعلی(1386/ب). شذرات المعارف. تهران: فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.

-      شاه‌آبادی، محمدعلی(1386/ج). فطرت عشق: عارف حکیم آیت‌الله العظمی میرزا محمدعلی شاه‌آبادی(قدس سره). شرح آیت‌الله فاضل گلپایگانی. تهران: فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.

-      فیتس‌پاتریک، تونی(1381). نظریۀ رفاه(سیاست اجتماعی چیست؟). ترجمۀ هرمز همایون‌پور، تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی و گام نو.

-      مجلسی، محمدباقر(1393). بحارالانوار. تهران: اسلامیه.

-      مطهری، مرتضی(1389). فطرت. تهران: صدرا.

-      وصالی، سعید و رضا امیدی(1393). «سیاستگذاری اجتماعی: زمینه‌ها و رویکردها». برنامه‌ریزی و بودجه، سال نوزدهم، ش 1: 206-179.

-      هزار جریبی، جعفر و رضا صفری شالی(1391). آناتومی رفاه اجتماعی. تهران: جامعه و فرهنگ.

-       Holly quran

-       Alcock, Pete & Others (2012). The Student's Companion to Social Policy. Translation by Ali Akbar Taj Mazinani & Mohsen Ghasemi. Vol 1. Tehran: Imam Sadiq University.

-       Ashtarian, Kiyomars (2012). Introduction to Cultural Policy Methodology, Tehran: Tehran Municipality.

-       Blakemore, Ken (2006). Social Policy: An Introduction. Translation by Ali Asghar Saeedi & Saeed Sadeghi Jekheh. Tehran: Social Security Research Institute.

-       Daly, Mary (2011). Welfare. Cambridge: Polity Press.

-       Dean, Hartley (2012). “Socialist Perspectives”. Book The Student's Companion to Social Policy. Translated by Ali Akbar Taj Mazinani, Mohsen Ghasemi. (Vol 1: 189-203). Tehran: Imam Sadiq University.

-       Deeming, C. (2016). “The Lost and the New ‘Liberal World’ of Welfare Capitalism: a Critical Assessment of Gøsta Esping-Andersen's the Three Worlds of Welfare Capitalism a Quarter Century Later”. Social Policy and Society, 1-18. DOI: 10.1017/S1474746415000676.

-       Fitzpatrick, Tony (2002). Welfare Theory (What is Social Policy?). Translation Hormoz Homayounpour. Tehran: Social Security and Innovation Research Institute.

-       Hezar Jaribi, Jafar & Reza Safari Shali (2012). Social Welfare Anatomy. Tehran: Society and Culture Publications.

-       Hogg, Quintin (1947). The Case for Conservatism. Penguin Book.

-       Hor Ameli, Mohammad ibn Hasan (2008). Wesael al-Shi'a al-i-ah Zahil of Issues al-Sharia. Tehran: Islamiyah.

-       Majlesi, Mohammad Bagher (2014). Bahar al-Anvar, Tehran: Islamiyah.

-       Motahhari, Morteza (2010). Fetrat. Tehran: Sadra.

-       Page, Robert M. (2012). “Social Democracy”. Book The Student's Companion to Social Policy. Translation of Ali Akbar Taj Mazinani & Mohsen Ghasemi (Vol 1: 177-188). Tehran: Imam Sadiq University.

-       Pinker, Robert (2012). “The Conservative Tradition”. Book The Student's Companion to Social Policy. Translation of Ali Akbar Taj Mazinani & Mohsen Ghasemi (Vol 1: 159-173). Tehran: Imam Sadiq University.

-       Ragin, Charles (1989). The Comparative Method: Moving Beyond Qualitative and Quantative Strategie. University of California Press.

-       Saee, Ali (2013). Comparative Research Method: Quantitative, Historical and Fuzzy Analyzes. Tehran: Advertisement.

-       Saeedi, Mohammad Reza & Mohammad Bagher Tajeddin (2009). Social Planning. Tehran: Puddaneh Cultural and Art Institute Publications.

-       Scruten, Roger (1984). The Meaning of Conservatism. McMillan.

-       Shahabadi, Mohammad Ali (2001). Encyclopedia. Tehran: Celebration of the Office of Mysticism and Martyrdom.

-       Shahabadi, Mohammad Ali (2007). Encyclopedia. Tehran: Organization for the Publishing of Islamic Culture and Thought.

-               Shahabadi, Mohammad Ali (2007). Nature of Love: Aref Hakim Ayatollah Grand Mirza Mohammad Ali Shah Abadi (Quds Rata). Ayatollah Fazel Golpayegani's Descriptions. Tehran: Organization of Islamic Culture and Thought.

-       Shahabadi, Mohammad Ali (2007). Rezahed Al-Bahar. Translated by Zahed Wasi. Tehran: Islamic Culture and Thought Publishing Organization.

-       Spicker, P. (2008). Social Policy; Themes and Approaches. Bristol: Policy.

-       Vesali, Saeed & Reza Omidi (2014). “Social Policy: Areas and Approaches”. Quarterly Journal of Planning and Budget, Year 19, No. 1: 179-206.