برنامۀ درسی قصد شده، اجرا شده و کسب شده اخلاق اسلامی؛ ارزیابی همخوانی‌ها و ناهمخوانی‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری تخصصی برنامه‌ریزی درسی و استادیار گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم

چکیده

هدف: هدف محقق در این مقاله، ارزشیابی همخوانی‌ها و ناهمخوانی‌های برنامۀ درسی قصد شده، اجرا شده و کسب‌شدۀ اخلاق اسلامی بود. روش: روش پژوهش حاضر، ترکیبی و جامعۀ آماری آن را 37 استاد و 273 دانشجو و نمونۀ‌آماری را کل اساتید(37 نفر) و 157 دانشجو تشکیل می‌داد که بر اساس جدول مورگان به شیوۀ تصادفی‌طبقه‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از دو پرسشنامۀ اساتید و دانشجویان با 52 و 48 سؤال و پایایی 955/0 و 972/0، فرم مشاهدۀ تدریس 47 سؤالی با پایایی940/0، آزمون 40 سؤالی ارزشیابی آموخته‌ها با پایایی652/0، تحلیل سرفصلها و محتوای انتخاب‌شده برای تدریس و مصاحبه استفاده شد. یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده‌ها بر اساس آزمون تی‌ تک‌گروهی در قالب نرم‌افزار اس.پی.اس.اس و تحلیل کیفی نشان داد: نیازهای مبنا قرارگرفته در تدوین اهداف درس تا حدودی پوشش‌دهندۀ نیازهای فردی و اجتماعی دانشجویان در یک جامعۀ اسلامی است. میزان همسویی بین سرفصلها با اهداف درس، نسبتاً مطلوب است. میزان همخوانی محتوای انتخاب‌شدۀ اساتید با سرفصل این درس مطلوب نیست. میزان دستیابی دانشجویان، به اهداف درس اخلاق اسلامی در سطوح شناختی، عاطفی و رفتاری، نامطلوب است. نتیجه‌گیری: همخوانی بین سه برنامۀ درسی قصد شده، اجرا شده و کسب‌شدۀ درس اخلاق اسلامی دانشگاهها، با توجه به عناصر برنامۀ درسی، مطلوب نیست.

کلیدواژه‌ها


-      امیرتقوی، محمدعلی؛ مجید علی‌عسگری، نعمت‌اله موسی‌پور و غلامرضا حاج حسین‌نژاد(1391). «ارزشیابی سطوح سهگانۀ(قصد شده، اجرا شده و کسب‌شده) برنامۀ درسی دورۀ کارشناسی ارشد عملیات انتظامی». پژوهشهای انتظام اجتماعی، سال چهارم، ش 1: 38-7.

-      احمدی، غلامعلی(1384). ارزشیابی برنامۀ دروس تربیتی دورۀ کاردانی. تهران: وزارت آموزش و پرورش.

-      احمدی، غلامعلی(1379). ارزشیابی میزان همخوانی ببین سطوح برنامۀ درسی. تهران: وزارت آموزش و پرورش.

-      سیلور، گالن و همکاران(1380). برنامه‌ریزی درسی برای تدریس و یادگیری بهتر. ترجمۀ غلامرضا خوی‌نژاد. مشهد: آستان قدس رضوی.

-      شریعتمداری، علی(1386). چند مبحث اساسی در برنامهریزی درسی. تهران: سمت، چ دهم.

-      صفایی موحد، سعید(1394). برنامۀ درسی صریح (قصد شده). دانشنامۀ ایرانی: برنامۀ درسی.

-      فضل‌الهی، سیف‌اله؛ فائزه ناطقی و محمد سیفی(1394). «ارزیابی محتوای برنامۀ درسی اخلاق اسلامی ‌‌دانشگاهها؛ از منظر استادان دروس معارف اسلامی». اسلام و پژوهشهای تربیتی، ش 2 (پیاپی 14): 96-69.

-      فتحی واجارگاه، کوروش(1377). اصول برنامه‌ریزی درسی. تهران: ایران‌زمین.

-      فتحی واجارگاه، کوروش(1388). برنامۀ درسی به سوی هویتهای جدید. تهران: آگاه.

-      فتحی واجارگاه، کوروش(1384). «کالبدشکافی برنامۀ درسی تجربه‌شده». مجموعه مقالات چهارمین همایش انجمن برنامه‌ریزی درسی ایران. تهران، سمت.

-      کلاین، فرانسیس(1369). «استفاده از یک الگوی تحقیقاتی به عنوان راهنمای فرایند برنامه‌ریزی درسی». ترجمۀ محمود مهرمحمدی. نظم و امنیت، ش 22.

-      معاونت امور دفاتر، اساتید و مبلغان نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دردانشگاهها(1391). عناوین و سرفصلهای جدید دروس معارف اسلامی(مصوبۀ جلسۀ 542مورخ 23/4/1383 شورای عالی انقلاب فرهنگی. قم: دفتر نشر معارف، چ سوم.

-      موسی‌پور، نعمت‌اله(1385). طراحی الگویی برای ارزشیابی برنامۀ درسی و به کارگیری آن در ارزشیابی درس روشها و فنون تدریس دوره‌های تربیت دانشگاههای ایران. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

-      موسی‌پور، نعمت‌اله(1384). مبانی برنامهریزی آموزش متوسطه. مشهد: آستان قدس رضوی.

-      مهرمحمدی، محمود(1381). برنامۀ درسی: نظرگاهها، دیدگاهها. مشهد: آستان قدس رضوی.

-      ولف، ریچارد(1371). ارزشیابی آموزشی. ترجمۀ علیرضا کیامنش. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

-      یونسکو. (1379). یادگیری گنج درون. ترجمه دفتر همکاری‌های علمی بین المللی وزارت آموزش و پرورش. تهران: تزکیه.

-       Ahmadi, Gholamali (2000). Evaluate the Degree of Consistency See the Curriculum Levels. Tehran: Ministry of Education.

-       Ahmadi, Gholamali (2005). Evaluation of the Curriculum Course in Tehran. Ministry of Education.

-       Akker, J.J.H. & Van Den (2003). Curriculum Perspective: an Curriculum Landscape and Trends. Pordvecht: Kluwev Academic Publishers.

-       Amirtaghavi, Mohammad Ali; Majid Ali Asgari, Nematollah Musapour & Gholamreza Haj Hossein Nejad (2012). "Evaluation of Triple Levels (Goals, Executions, and Executions) Master's Degree Program in Police Operations". Quarterly Journal of Social Psychology Research, Vol. 4, No 1: 7-38.

-       Deputy Head of Offices, Professors and Missionaries Representative of the Supreme Leader in Universities (2012). New Titles and Titles of Islamic Teachings (Resolution 542 dated 23rd Aug. 83) Supreme Council of the Cultural Revolution. Qom: Office of Principals (Third Edition).

-       Doll, R.C. (1993). Curriculum Improvement. Boston: Allyn & Bacon.

-       Fathi Vaharkhah, Kourosh (1998). Fundamentals of Curriculum Development. Tehran: Iran zamin.

-       Fathi Vajargah, Kourosh (2005). "The Gap between the Experienced Programmer". Proceedings of the 4th Conference of the Curriculum Association of Iran. Tehran: SAMT.

-       Fathi Vajargah, Kourosh (2009). Scheduling to New Identities. Tehran: Agah.

-       Fazlollahi, Seifollah; Faezeh Nateghi & Mohammad Seifi (2015). "Assessing the Contents of the Curriculum of Islamic Ethics of Universities; from the Point of View of the Professors of Islamic Lessons". Islamic Quarterly and Educational Research, No 2 (14th): 69-96.

-       Ionesco (2000). The inside treasure. Translation by education and training ministry; international scientific cooperation office; Tehran;  tazkieh pub. 

-       Kline, Francis (1990). "Using a Research Model as a Guide to the Process of Curriculum Planning". Translated by Mahmood Mehr Mohammadi. Quarterly Journal of Security & Peace, No. 22.

-       MacMurphy, Shaun & Debbie Pushor (2010). "Planned Curriculum". In Encyclopedia of Curriculum Studies. SAGE Publications, London, U.K.

-       Mehr Mohammadi, Mahmood (2002). Curriculum: Viewpoints, Views. Mashhad: Astan Quds Razavi.

-       Mospour, Nematollah (2005). Fundamentals of Secondary Education Planning. Mashhad: Astan Quds Razavi.

-       Mospour, Nematollah (2006). Designing a Model for Evaluation of Curriculum and Its Application in Assessing Lessons in Methods and Teaching Techniques in Educational Courses in the Universities of Iran. Tehran: Tarbiat Modares University.

-       Prideaux, D. (2003). "ABC for Learning and Teaching Medicine, Curricula Design". B.M.J., Vol. 326, February.

-       Safa'i Movahed, Saeed (2015). Explicit Program (Intended). Iranian Encyclopedia Programming.

-       Shariatmadari, Ali (2007). A Few Basic Topics in Curriculum Planning. Tehran: SAMT, Print 10th.

-       Shubert, William H. (2010). "What Knowledge is of Worth?". In Encyclopedia of Curriculum Studies. SAGE Publications, London, U.K.

-       Silver, Gallon & et al. (2001). Curriculum for better Teaching and Learning. Translated by Gholamreza Khoiynejat. Mashhad: Astan Quds Razavi.

-       Tyler, R.W. (1948). Basic Principles of Curriculum and Instruction: Syllabus for Education 360. Chicago: University of Chicago Press.

-       Wain & Bruce (2003). Definition of Curriculum, Faculty Senate Task Force on Curriculum.

-       Wilson, Loo (1997). "Types of Curriculum". Avalable at: www.uwsp.edu /education/Wilson/cultc/curtyp.html.

-       Wolfe, Richard (1992). Educational Evaluation. Translation by Alireza Kayamanesh. Tehran: University Press Publishing Center.