جایگاه تساهل و تسامح در اندیشۀ سیاسی آیت‌الله سید علی حسینی خامنه‌ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی.(نویسنده مسئول) / نشانی: دهکده المپیک، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی این مقاله مستخرج از پایان نامه دوره کارشناسی ارشد می باشد.

2 دکترای علوم سیاسی و استادیار گروه اندیشۀ سیاسی اسلام، دانشگاه تربیت مدرس.

چکیده

جایگاه تساهل و تسامح(به معنای مدارا و عدم مداخله از روی قصد و آگاهی نسبت به عقاید و اندیشه‌های مخالف، با وجود قدرت سرکوب) با وجود پیشینۀ تاریخی طولانی، هنوز هم محل مناقشه و چالش و نقد و نظر در حوزۀ فکر و اندیشۀ سیاسی است. بررسی اندیشۀ سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای حاکی از آن است که ایشان ذیل حکومت اسلامی، قائل به لزوم وجود فضیلت اخلاقی مدارا و تساهل و تسامح نسبت به مخالفان و دگراندیشان نزد حاکمان جامعه‌اند. هدف: محققان در این پژوهش؛ جایگاه، مبانی، اصول و حدود تساهل و تسامح را در اندیشۀ سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای بررسی کرده‌اند. روش: روش این پژوهش، مبتنی بر روش داده‌بنیاد است. یافته‌ها: مبانی پارادایمی مدارا در اندیشۀ آیت‌الله خامنه‌ای، اعم از مبنای هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و انسان‌شناسی. نتیجه‌گیری: تساهل و تسامح در اندیشۀ سیاسی اسلام و به تبع آن اندیشۀ سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای، متفاوت از آنچه در غرب مطرح است، وجود دارد و از ویژگی‌های اصلی حاکمان در نظامات مبتنی بر مردم‌سالاری دینی محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها


-      ارسطو(1391). اخلاق نیکوماخوس. ترجمۀ محمدحسن لطفی تبریزی. تهران: طرح نو.

-      بشیریه، حسین(1374). دولت عقل: ده گفتار در فلسفه و جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: علوم نوین.

-      پاتریک، نیل(1984). «لیبرالیسم و بی‌طرفی». ترجمۀ حسین فرزانه‌پور. مجله کانادایی علوم سیاسی.

-      توماس، هنری(1390). بزرگان فلسفه. ترجمه فریدون بدره‌ای. تهران: علمی و فرهنگی.

-      دهخدا، علی اکبر(1377). لغت نامه دهخدا. موسسه انتسارات و چاپ دانشگاه تهران.

-      حسینی بهشتی، سید علیرضا(1378). ابعاد نظری مسئلۀ تساهل. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

-      حسینی خامنه‌ای، سید علی(1389). اندیشۀ سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای،تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

-      فاضل میبدی، محمدتقی(1379). تساهل و تسامح. تهران: آفرینه.

-      فتحعلی، محمود(1379). تساهل و تسامح اخلاقی،دینی و سیاسی. قم: مؤسسه فرهنگی طه.

-      کربین، جولیت و استراوس، انسلم(1396). کتاب مبانی پژوهش کیفی:فنون و مراحل تولید نظریه‌ی زمینه‌ای.ترجمه ابراهیم افشارتهران:نشر نی.

-      گیدنز، آنتونی(1394). جامعه‌شناسی سیاسی. ترجمه منوچهر صبوری. تهران: نی.

-      طبرسی، ابوعلی الفضل بن حسن(1386)،مجمع البیان،تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.

-      لاک، جان(1377). نامهای در باب تساهل. ترجمۀ شیرزاد گلشاهی کریم. تهران: نی.

-      مطهری، مرتضی(1386). سیری در سیره ائمه اطهار (ع).قم،:انتشارات صدرا.

-      مونتگمری،وات(1378)،تاثیر اسلام بر اروپای قرون وسطی، ترجمه حسین عبدالمحمدی، قم:موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

-      منصوریان، یزدان(1386).نظریه مبنایی و کاربرد آن در تحقیق،فصلنامه پژوهش های تربیتـی، سال19.شماره9.

-       Aristotle (2012). Nicomachean Ethics. Translate Mohammadhassan Lotfi Tabrizi. Tehran: Tarhe No.

-       Bashirieh, Hussein (1995). Wisdom Government: Ten Speeches in Philosophy and Political Sociology. Tehran: New Science Publishing Institute.

-       Bernosconi, Robert,)2001(, 'Humanism", in he Ensyclopedia of Ethics, Ed, Lawrence C. Becker, Vol. I, New York, Routledge.

-       Carbin, Juliet and Strauss, Anselm (1396). Book of Basics of Qualitative Research: Techniques and Processes for the Production of Ground Theory. Translator Ibrahim Afsharhtran: Nazrin Ney.

-       Dehkhoda, Ali Akbar (1377). Dehkhoda dictionary. Tehran University of Drawings and Printing.

-       Fathali, Mahmoud (2000). Tolerance and Ethical Tolerance, Religious and Political. Qom: Taha Cultural Institute.

-       Fazel Meybodi, Mohammad Taghi (2000). Tolerance. Tehran: Publication of Arifaneh.

-       Giddens, Anthony (2015). Political Sociology. Translated by Manouchehr Saboori. Tehran: Nashr Ney.

-       Hosseini Beheshti, Seyyed Alireza (1999). Theoretical Dimension of Tollah Issue. Tehran: Islamic Culture Publishing Office.

-       Hosseini Khamenei, Seyyed Ali (2011). Four Major Books of Science of Rijal. Tehran: Islamic Culture Publishing House.

-       Locke, John (1998). A Letter on Tolerance. Translated by Sherzad Golshahi Karim. Tehran: Nashr Ney.

-       Mansourian, Yazdan (2007). The Basis of Thought and Its Application in Research, Quarterly Journal of Educational Research, Year 19, Number 9.

-       Mendus, Susan (1989). "Locke: Toleration, Morality, and Rationality". In: John Horton and Susan Mendus (Eds.). John Locke A Letter Concerning Toleration in Focus. London: Routledge.

-       Montgomery, Wat (1999), The Impact of Islam on Medieval Europe, translation of Hossein Abdolmohammadi, Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute (RA).

-       Moore, B,)1969(,"Tolerance and scientific out look" in R. Wolff ,etal, Scritique of pure Toleration, boston.

-       Motahari, Morteza (1386). A survey into the lives of the infallible Imams (AS)., Sadra Publications.

-       Patrick, Neil (1984). "Liberalism and Impartiality". Translator Hossein Farzanehpour. Canadian Journal of Political Science.

-       Rawls, John (1971). A Theory of Justice (TJ). Cambridge etc. Belknap Press of Harvard University Press.

-       Seyyed Hossein,Nasr,)1997(. Metaphysical Roots of Tolerance and Intolerance: An Islamic Interpretation".  From Philosophy, Religion and the Question of intolerance. SUNY Press

-       Tabaris, Abu Ali al-Fadl ibn Hassan (1386), Assembly of the Alibiyan, Tehran, World Assembly of Islamic Approaches.

-       Thomas, Henry (2011). Elders of Philosophy. Translation by Fereidoun Badrei. Tehran: Scientific and Cultural.

-       www.khamenei.ir