اقتضائات بهره‌‌گیری از معنا‌شناسی ایزوتسویی در مطالعات قرآنی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای سیاستگذاری فرهنگی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)

2 دکترای فرهنگ و ارتباطات. دانشیار دانشگاه باقرالعلوم(ع).

چکیده

هدف: محققان در این مقاله بر آن بودند تا با مطالعۀ مبانی نظری روش معناشناسی، نسبت آن را با مبانی اسلامی سنجیده و اقتضائات بهره‌گیری از آن را در مطالعات قرآنی کشف کنند. روش: روش تحقیق در این مقاله، تحلیلی- استدلالی- کلامی است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که اولاً، روش معناشناسی برای استفاده در متون مذهبی ایجاد نشده و نوعی از تحمیل نابجای آن توسط ایزوتسو بر قرآن صورت گرفته است. ثانیاً، نظیر این روش با عنوان علم مناسبات، برآمده از اندیشه‌های اسلامی باحثین حوزۀ قرآن در ادبیات علوم قرآنی وجود داشته است، بی‌آنکه نیازی به بهره‌گیری از روشهای دخیل باشد. ثالثاً، اگر اصراری بر بهره‌گیری از روش معناشناسی- به دلایلی نظیر بین‌المللی بودن این روش یا هر دلیل دیگر- وجود دارد، پژوهشگر می‌بایست متوجه مبانی نظری آن باشد و صرفاً به عنوان یک روش و ابزار با آن برخورد کند. رابعاً، روش معناشناسی برای فهم کلام قرآن، ضعفهایی دارد که استفاده از روشهای معین نظیر تفسیر موضوعی در کنار آن ضرورت دارد.

کلیدواژه‌ها


-      امینی، عبدالحسین(1372). الغدیر فی الکتاب و السنه و الأدب. قم: دایره‌المعارف فقه اسلامی.

-      ایازی، سید محمدعلی(1380). چهرۀ پیوستۀ قرآن. تهران: هستی نما.

-      ایزوتسو، توشیهیکو(1361). خدا و انسان در قرآن. ترجمۀ احمد آرام. تهران: شرکت سهامی انتشار.

-      ایزوتسو، توشیهیکو(1388). مفاهیم اخلاقی- دینی در قرآن کریم. ترجمۀ فریدون بدره‌ای. تهران: فروزان، چ دوم.

-      بشیر، حسن(1389). «تحلیل گفتمان: دریچهای برای کشف ناگفته‌ها». خبر؛ تحلیل شبکه‌ای و تحلیل گفتمان. حسن بشیر و همکاران. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

-      بقاعی، برهان‌الدین(بی‌تا). نظم الدرر فی تناسب الآیات و السور، ج 1. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-      بلخاری قهی، حسن(1390). مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی. تهران: سوره مهر، چ دوم.

-      پارسانیا، حمید(1393). جزوۀ درس فلسفۀ فرهنگ. تهران: دانشگاه باقرالعلوم(ع).

-      پارسانیا، حمید(1391). جهان‌های اجتماعی. قم: کتاب فردا، چ دوم.

-      پارسانیا، حمید و محمد طالعی اردکانی(1392). «روش‌شناسی بنیادین و روش‌شناسی کاربردی در علوم اجتماعی». معرفت فرهنگی اجتماعی، ش 14: 96-73.

-      پاکتچی، احمد(1387). جزوۀ درس معناشناسی. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

-      تاجیک، محمدرضا(1379). گفتمان و تحلیل گفتمانی. تهران: فرهنگ گفتمان.

-      جوادی‌آملی، عبدالله(1393). رحیق مختوم؛ شرح حکمت متعالیه. تنظیم و تدوین حمید پارسانیا. قم: اسراء.

-      حسینى اردکانى، احمد بن محمد(1375). مرآت الاکوان(تحریر شرح هدایه ملاصدرا شیرازى). تهران: علمی فرهنگی.

-      روحانی، سید محمد(1383). ایستاده در باد؛ نگاهی به تفسیر سورۀ احزاب. تهران: همشهری.

-      سلطانی، سید علی‌اصغر(1383). قدرت، گفتمان و زبان. تهران: نی.

-      شاهرخی، سید احمدرضا(1396). «تنزّل نفوس در عالم وجود (با تأکید بر دیدگاه ملاصدرا)». حکمت صدرایی، ش 2: 78-63.

-      شریفی، علی(1392). «نقد و بررسی آرای ایزوتسو در حوزۀ معناشناسی قرآن کریم». حکمت معاصر، ش 3: 101-81.

-      شیرازی، صدرالدین محمد بن ابراهیم(1417 ق). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه(مقدمه عربى). حاشیه‌نویس: ملا احمد سبزواری. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی‏.

-      طباطبایی، سید محمدحسین(1363). المیزان. ترجمۀ ناصر مکارم شیرازی. قم: دارالعلم.

-      لسانی فشارکی، محمد و حسین مرادی زنجانی(1391). روش تحقیق موضوعی در قرآن کریم. قم: بوستان کتاب.

-      مجلسی، محمدباقر(1403 ق). بحارالأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

-      مطیع، مهدی و همکاران(1388). «درآمدی بر استفاده از روشهای معناشناسی در مطالعات قرآنی». پژوهش دینی، ش 18: 132-105.

-      معصومی همدانی، حسین(1361). « بحثی در زبان اخلاقی قرآن». نشر دانش، سال دوم، ش 3.

-      مهدی، عبدالنبی(1386). روش صحیح تفسیر قرآن؛ تحلیل و نقد نظریۀ استقلال قرآن. تهران: منیر، چ دوم.

-       Danesi, M. (2004). A Basic Course in Anthropological Linguistics (Studies in Linguistic and Cultural Anthropology). Toronto: Canadian Scholars, Press.

-       Foley, W.A. (1997). Anthropological Linguistics: An Introduction. Blackwell Publishers Ltd.

-       Glaz, A. & K. Prorok (2014). "Of Triangles, Trapeziums and Ethno Linguists: The Linguistic Worldview Revisited". In: M. Kuzniak, A. Libura & M. Szawerna. From Conceptual Metaphor Theory to Cognitive Ethnolinguistics: Patterns of Imagery in language (P. 207-228). Frankfurt: Peter Lang.

-       Griffiths, P. (2006). An Introduction to English Semantics and Pragmatics. Wilts: Edinburgh University Press.

-       Janda, L.A. (1993). A Geography of Case Semantics; the Czech Dative and the Russian Instrumental. New York: Mouton de Gruyter.

-       Litosseliti, L. (2006). Gender & Language: Theory and Practice. London: Hodder Education Publication.

-       Amini, Abdolhossein (1993). Al Ghadir Fi Al- Ketab and al-Sunnah and al-Adab. Qom: The Institution of the Al-Fiqh al-Islami Encyclopedia.

-       Ayazi, Seyyed Mohammad Ali (2001). A Continuous Face of the Qur'an. Tehran: Hasti Nama.

-       Bashir, Hassan (2010). "Discourse Analysis: A Window to Undiscovered". Hassan Bashir & et al. News; Network Analysis and Discourse Analysis. Tehran: Imam Sadiq University Press.

-       Beghaei, Burhanuddin (?). Nezam al-Dorar fi Tanasob al-Ayat va al-Sovar, C. 1. Beirut: Dar al-Kotob al-Ummah.

-       Bolkhari Ghohi, Hassan (2011). The Gnostic Basis of Islamic Art and Architecture. Second Edition, Tehran: Surah Mehr.

-       Hosseini Ardakani, Ahmad Bin Muhammad (1996). Merat Al-Kavan (Tahrir Description of the Guide by Mulla Sadra Shirazi). Tehran: Scientific-Cultural Publishing Company.

-       Izutsu, Toshichiko (2009). Ethical-Religious Concepts in the Holy Qur'an. Translation of Fereydoun Badrehee. Second Edition. Tehran: Forouzan.

-       Izutsu, Toshihiko (1982). God and Man in the Quran. Translation of Ahmad Aram. Tehran: Sherkate Sahamy-e Enteshar.

-       Javadi Amoli, Abdullah (2014). Rahigh Makhtoum; Description of Transcendental Wisdom. Adjustment and Compilation of Hamid Parsaniya. Qom: Asra.

-       Lesani Fesharaki, Mohammad & Hossein Moradi Zanjani (2012). Methodology of Case Study in Quran Karim. Qom: Book Garden.

-       Mahdi, Abdolnabi (2007). The Correct Method of Qur'anic Interpretation; Analysis and Critique of the Theory of Independence of the Qur'an. Second Edition. Tehran: Monir.

-       Majlesi, Mohammad Baqir (1403 BC). Bahar al-Anwar. Beirut: Dar Ehya al-'Al-Ttorath al-Arabi.

-       Masoumi Hamedani, Hossein (1982). “A discussion on Quran,s Ethical Language". Nashre Danesh, Year 2, No. 3.

-       Motia, Mehdi & et al. (2009) "Introduction to the Use of Semantics Methods in Qur'anic Studies". Religious Research, No. 18: 105-132.

-       Pakatchi, Ahmed (2008). Seminar Lecture Book. Tehran: Imam Sadiq University (Pbuh).

-       Parsaniya, Hamid (2014). Lesson of Philosophy of Culture. Tehran: University of Baqir al- Olum (as).

-       Parsaniya, Hamid (2012). Social Worlds. Second Edition. Qom: The Book of Tomorrow.

-       Parsaniya, Hamid & Mohammad Talei Ardakani (2013). "Fundamental Methodology and Applied Methodology in Social Sciences". Social Cultural Knowledge, No. 14: 73-96.

-       Rouhani, Seyyed Mohammad (2004). Standing in The Wind; A look at The Interpretation of Surah Ahzab. Tehran: Hamshahri.

-       Shahrokhi, Seyyed Ahmad Reza (2017). "The Decline of the Population in the Universe of Existence (with Emphasis on the View of Mulla Sadra)". Sadra's Wisdom, No. 2: 63-78.

-       Sharifi, Ali (2013). "Review of Izutsu's Opinions in the Semantics of the Holy Qur'an". Contemporary Wisdom, No. 3: 81-101.

-       Shirazi, Sadr al-Din Muhammad Ibn Ibrahim (1417 AH). Al-Shavahed al-Sabbayat al-Manhaj al-Sulukayat (Arabic Introduction). Beirut: Al-Dari al-Arab Institution, Expression: Mullah Ahmad Sabzevari.

-       Soltani, Seyyed Ali Asghar (2004). Power, Discourse and Language. Tehran: Ney.

-       Tabatabaei, Seyyed Mohammad Hussein (1984). Al Mizan. Translation by Nasser Makarem Shirazi. Qom: Dar Al- Elem.

-       Tajik, Mohammad Reza (2000). Discourse and Discourse Analysis. Tehran: Culture of Discourse Publishing.