کاربرد نظریۀ حوزه‌های معنایی در بررسی مفهوم کرامت بر پایۀ منابع اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

2 دانشیار گروه روان‌شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

3 استادیار گروه روان‌شناسی جامعه‌المصطفی العالمیه.

4 دانشیار گروه روان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس تهران.

چکیده

هدف: هدف این پژوهش، بررسی مفهوم کرامت بر اساس قرآن و روایات بود. روش: برای گردآوری و تحلیل داده‌ها از روش کیفی معناشناسی زبانی و همچنین تحلیل محتوای متون دینی استفاده شد. یافته ها:کرامت از موسّع‌ترین مفاهیم دینی و شامل دو نوع ذاتی و اکتسابی است. کرامت اکتسابی بیشتر در علم روان‌شناسی مورد توجه قرار می‌گیرد. کرامت با مفاهیم متعددی مرتبط است. حس کرامت قابل آسیب و افزایش است. همچنین، کرامت صفت و ویژگی کلی است که به خود مرتبط است. عزت نفس به عنوان مؤلفۀ کرامت، به حریم خود و صفت لینت به چگونگی این حریم اشاره دارد. نتیجه‌گیری: کرامت مرتبط با خود است و به همین دلیل، از دیدگاه اسلامی با نظریه‌های روان‌شناسی خود و انسانگرایی راجرز شباهتها و تفاوتهایی دارد. نتایج این مقاله می‌تواند موجب غنای حوزۀ روان‌شناسی خود شود و توسط درمانگران در حوزۀ پیشگیری و درمان استفاده شود.

کلیدواژه‌ها


-      قرآن‌ کریم.

-      نهج‌البلاغه. سید رضی(بی‌تا). قم: هجرت.

-      آمِدی، ابوالفتح (1349 ق). غرر الحکم و درر الکلم. تهران، انتشارات مطبعةالعرفان صیدا

-      ابن فارس، احمد(1401 ق). معجم مقاییس‌اللغه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.

-      ابن منظور(1993 م). لسان اللسان تهذیب لسان العرب. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-      ابن ابی الحدید،عبدالحمید هبه الله (1363). شرح نهج البلاغه. قم. ایران . انتشارات مکتبه آیت الله العظمی المرعشی النجفی

-      ابن انباری، محمد ( 1960 ق)، الاضداد،کویت: بینا

-      ابن سیده، علی بن اسماعیل (2000 م). المحکم و المحیط الأعظم. بیروت، لبنان. انتشارات: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون

-      ابن طاووس، علی بن موسی (1348). اللهوف علی قتلی الطفوف. تهران. ایران. جهان

-      ابن باویه،محمد بن علی (1382). الخصال.قم ایران انتشارات : کوثر

-      الحرانی، الحسن بن علی بن الحسین بن شعبه(1423 ق). تحف العقول. بیروت: مؤسسه الأعلمی.

-      الرازی، محمد بن ابی‏بکر و محمود خاطر(1905 م). مختار الصحاح. [بی‏جا]: المطبعه الامیریه.‎

-      الزمخشری، أبی‏القاسم محمود بن عمر(1998 م). أساس‏البلاغه. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-      احسایی، شیخ احمد زین‌الدین (1273ق.) جوامع الکلم، مجموعه رسائل (مشتمل بر 39 رساله). نشر و پخش و غیره: تبریز: [بی نا]

-      بعلبکی، رمزی (1987م). جمهرة اللغة. بیروت – لبنان. انتشارات : دار العلم للملایین

-      جمعه، رابح لطفی(2005 م). القاموس المحیط للفیروزآبادی: شرحه و نقده و ترجمته.‎ بیروت: مؤسسه الرساله للطباعه و النشر و التوزیع.

-      حویزی، عبدالعلی بن جمعه (1415). تفسیر نورالثقلین. قم ایران، انتشارات : اسماعیلیان

-      حامد،عبدالکریم (2001 م). تهذیب اللغة. بیروت لبنان انتشارات : دار احیاء التراث العربی

-      راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412 ق). مفردات ألفاظ القرآن. صفوان‌ عدنان‌ داوودی. بیروت و دمشق: دارالقلم، الدار الشامیه.

-      خوانساری،جمال الدین محمد (1387). شرح غرر الحکم و درر الکلم. قم انتشارات تبیان

-      شجاعی؛ محمدصادق، جان‌بزرگی،مسعود؛ عسگری،علی؛ غروی‌راد، سیدمحمد ؛ پسندیده، عباس(1393). کاربرد نظریه حوزه‌های معنایی در مطالعات واژگانی ساختار شخصیت بر پایه منابع اسلامی. اسلام و روانشناسی. دوره 8، شماره 15، پاییز و زمستان 1393، صفحه 7-38 .

-      صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد (1994). المحیط فی اللغة. بیرون لبنان. انتشارات عالم الکتب

-      صعیدی،عبدالفتاح(1410 ق). الإفصاح فی فقه اللغة. قم، ایران. انتشاارت : مکتب الإعلام الإسلامی، مرکز النشر

-      صفوی، کورش ( 1391 )، نوشته های پراکنده (برگردان هایی در باب زبان شناسی) تهران:نشر علمی.

-        صفوی، کورش ( 1384 ). فرهنگ توصیفی معنی شناسی تهران: فرهنگ معاصر

-      طباطبایی، سید محمدحسین(1372). المیزان فی تفسیر القرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چ پنجم.

-      طریحی،فخرالدین بن محمد (1375). مجمع البحرین. تهران، ایران انتشارات : مکتبه المرتضویه

-      غروی، سیدمحمد و مسعود جان‌بزرگی(1395). نظریه‌های نوین روان‌درمانگری و مشاوره(اصول، فنون و مطابقتهای فرهنگی). پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت.

-      فیومی، احمد بن محمد (1414). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر الرافعی. قم ایران، انتشارات : دارالهجره

-      قریشی، علی اکبر (1372). قاموس قرآن، تهران؛ دارالکتب السلامیه،چاپ اول،ج 6

-      کلینی، محمد(1385). اصول کافی. ترجمه حسن‌زاده. قم: قائم آل محمد.

-      لیثی واسطی، علی بن محمد(1387). عیون الحکم و المواعظ. قم انتشارات تبیان

-      مجلسی، محمدباقر(1420 ق). بحارالانوار الجامعه لدرر الاخبار الائمهالاطهار. بیروت: مؤسسه الوفا.

-      مظفر، محمدرضا ( 1428 ق). اصول الفقه، قم: موسسه النشر الاسلامی.

-      مدنی، علیخان بن احمد (1426). الطراز الاول و الکناز لما علیه من لغه العرب العمول. مشهد. انتشارات موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث

-      محمدی ری‌شهرى، محمد(1379). میزان الحکمه. ترجمه شیخی. قم: دارالحدیث.

-      مکارم شیرازی، ناصر(1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الإسلامیه.

-      منجد، محمد نورالدین ( 1420 ق)، التضاد فی القرآن الکریم، دمشق: دارالفکر.

-       Holy Quran.

-       Nahj al-Balagha. Collecting Sayyed Razi. Qom: Hijra.

-       Al-Harrani, Al-Hasan ibn Ali ibn al-Hussein ibn Shabat (1423 AH). Tohof Al-Oghool. Beirut: Al-Ayalmi Institute.

-       Al-Razi, Muhammad Ibn AbuBakr & Mahmud Khater (1905). Mokhtar al-Sahah. Almatba-Al-Amiriyeh.

-       Al-Zamakhshari, Abi-Alghasim Mahmud bin Umar (1998). Asas-Alblaghah. Beirut: Dar al-Kutum.

-       Chochinov, H.M.; B. Cann, K. Cullihall, L. Kristjanson, M. Harlos, S.E. McClement & T. Hassard (2012). "Dignity Therapy: a Feasibility Study of Elders in Long-Term Care". Palliative & Supportive Care, 10 (1): 3-15.

-       Chochinov, H.M.; T. Hack, S. McClement, L. Kristjanson & M. Harlos (2002). "Dignity in the Terminally Ill: a Developing Empirical Model". Social Science & Medicine, 54 (3): 433-443.

-       Chochinov, H.M.; W. Johnston, S.E. McClement, T.F. Hack, B. Dufault, M. Enns S. Davison (2016). "Dignity and Distress towards the End of Life Across four Non-cancer Populations". PloS one, 11 (1): e0147607.

-       Cotugno, A.J. (2009). Group Interventions for Children with Autism Spectrum Disorders: A Focus on Social Competency and Social Skills. Jessica Kingsley Publishers.

-       Dose, A.M. & L.M. Rhudy (2018). "Perspectives of Newly Diagnosed Advanced Cancer Patients Receiving Dignity Therapy during Cancer Treatment". Supportive Care in Cancer, 26 (1): 187-195.

-       Gharavi, Seyyed Mohammad & Masoud Jan Bazargi (2016). New Theories of Psychotherapy and Counseling (Principles, Techniques and Cultural Matches). Reseach Institute of Hawzah and University & Organization for the Study and Compilation of Human Sciences Books of Universities.

-       Ibn Fares, Ahmad (1401 AH). Ma'mad Moghayes al-Laghah. Qom: School of Ala'al al-Islam.

-       Ibn Manzoor (1993). Listan Al-Tahzib Lesan Al-Arab. Beirut: Dar al-Kutum.

-       Joumeh, Rabeh Lotfi (2005). Al-Qamous al-Mohit of Firoozabadi: Statement, Criticism and Translation. Beirut: The Ministry of Foreign Affairs.

-       Koleini, Mohammed (2006). Osul Al-Kafi. Translation of Hassanzadeh. Qom: Gha'im Al Muhammad.

-       Majlesi, Mohammad Baqer (1420 AH). Bihar Al-Anwar Al-Jumah Lederar News Al-Wafa Foundation. Beirut: Al-Wafa Institute.

-       Makarem Shirazi, Nasser (1995). Tafsir Nemoneh. Tehran: Dar Electrabel, Islamiya.

-       Mohammadi Ray Shahri, Mohammad (2000). Mizan Al-Hikmah. Sheikh's Translation. Qom: Dar al-Hadith.

-               Raghib Isfahani, Hussein Ibn Muhammad (1412 AH). Mofradat al-Aq al-Quran. Safwan Adnan Davoudi. Beirut - Damascus: Dar al-Kalam - Eldar al-Sham'i.

-       Rogers, C.R. (1959). A Theory of Therapy, Personality, and Interpersonal Relationships: As Developed in the Client-Centered Framework.

-       Rogers, C.R. (1979). "The Foundations of the Person-Centered Approach". Education, 100 (2).

-       Rogers, Carl (1951). Client-Centered Therapy: Its Current Practice, Implications and Theory. London: Constable. ISBN 1-84119-840-4

-       Tabataba'i, Seyyed Mohammad Hossein (1993). Al-Meizan for the Commentary of al-Quran. Fifth, Tehran: Dar al-Kabul al-Islam.