شاخصه‌های تمدن‌ساز در اصول اعتقادی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدرّسی معارف(گرایش مبانی نظری اسلام)، دانشگاه باقرالعلوم(ع)

2 دکتری فلسفه، دانشیار گروه فلسفه دانشگاه باقرالعلوم(ع).

چکیده

تمدن‌سازی دینی مبتنی بر معرفت دینی و انسان مؤمنِ کنشگرِ تمدن‌ساز است. هدف: بررسی و تبیین شاخصه‌های تمدن‌ساز در اصول اعتقادی، از منظر آیت‌الله خامنه‌ای بوده است. روش: روش تحقیق، توصیفی و تحلیلی بوده که با استفاده از بیانات آیت‌الله خامنه‌ای، به روش اسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری شده است.یافته‌ها: نقد رویکرد انتزاعی به توحید و صفات الهی و توجه به امتداد اجتماعی و سیاسی توحید، جهان‌شناسی توحیدی و خلیفه‌اللهی انسان در تمدن‌سازی، ارتباط میان آبادانی دنیا و آخرت، ارتباط میان رسالت انبیا و روش تربیتی آنها با تمدن‌سازی، نگرش سیاسی و اجتماعی به جایگاه امامت و ارتباط میان انتظار و تمدن‌سازی، از شاخصه‌های این نگرش است. نتیجه‌گیری: منظومۀ اصول اعتقاد دینی آیت‌الله خامنه‌ای، معطوف به عینیت و نقش‌آفرینی در تمدن‌سازی است و تمدن‌سازی، کنشی برآمده از اعتقادات و از تکالیف انسان مؤمن است. پیشنهاد شده دروس معارف، مطابق با این نگرش، طراحی و آموزش داده شود.

کلیدواژه‌ها


-      ابن خلدون، عبدالرحمن(1408 ق). مقدمه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.

-      ابن سینا، حسین بن عبدالله(1418 ق). الالهیات من کتاب الشفاء، ط 1. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

-      ابن منظور، ابوالفضل محمد بن مکرم(1414 ق). لسان العرب. بیروت: دار الصادر.

-      اشکوری، محمدجواد و سیده‌زهرا موسوی(1394). مجموعه مقالات همایش ملی تمدن نوین اسلامی. تهران: دانشگاه شاهد. قابل دسترس در: http://shahed.ac.ir/po/Lists/News/DispForm.aspx?ID=65.

-      اکبری، مرتضی و فریدون رضایی(1394). «واکاوی شاخصه‌های تمدن نوین اسلامی در اندیشۀ مقام معظم رهبری(مدظله)». مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی، دورۀ سوم، ش 5.

-      الموصلی، احمد(1378). اصول‌گرایی اسلام و نظام بین‌الملل. ترجمۀ مهرداد آزار اردبیلی. تهران: کیهان.

-      بابایی، حبیب‌الله(1390). تمدن و تجدد در اندیشۀ معاصر عرب. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

-      بابایی، حبیب‌الله(1393). کاوشهای نظری در الهیات و تمدن. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

-      بروجردی، مهرزاد(1384). روشنفکران ایرانی و غرب. ترجمۀ جمشید شیرازی. تهران: فرزان، چ پنجم.

-      بهمنی، محمدرضا(1393). «تمدن نوین اسلامی در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای». نقد و نظر، سال نوزدهم، ش 2.

-      بهمنی، محمدرضا(1392). «نسبت دین و زندگی». اسلام و مطالعات اجتماعی، دورۀ اول، ش 2.

-      تامسون، کنت(1381). دین و ساختار اجتماعی. ترجمۀ علی بهرام‌پور و حسن محدثی. تهران: کویر.

-      توفیقی، حسین(1387). آشنایی با ادیان بزرگ. تهران: سمت، چ سوم.

-      جعفری، محمدتقی(1362). ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه. تهران: فرهنگ اسلامی.

-      جهان‌بین، فرزاد و مسعود معینی‌پرور(1393). «فرایند تحقق تمدن اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای». مطالعات انقلاب اسلامی، سال یازدهم، ش 39.

-      خاری آرانی، مجید و زهرا علی‌اکبرزاده آرانی(1394). «مبانی و مؤلفه‌های تمدن نوین اسلامی با تأکید بر اندیشه‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی». همایش ملی تمدن نوین اسلامی. تهران: دانشگاه شاهد.

-      خامنه‌ای، سید علی(1377). آینده در قلمرو اسلام. تهران: دفتر نشر اسلامی.

-      خامنه‌ای، سید علی(1390). انسان 250 ساله. بیانات مقام معظم رهبری دربارۀ زندگی سیاسی مبارزاتی ائمه معصومین. گردآوری و تنظیم: مرکز صهبا. تهران: مؤسسه ایمان جهادی.

-      خامنه‌ای، سید علی(1395). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. تهران: مؤسسه ایمان جهادی، چ هفتم.

-      خامنه‌ای، سید علی(1391). ولایت و حکومت؛ مباحثی در باب مفهوم ولایت، حکومت الهی و حاکم اسلامی. تهران: مؤسسه ایمان جهادی.

-      دکمجیان، هرایر(1383). جنبش اسلامی در جهان عرب. ترجمۀ حمید احمدی. تهران: کیهان، چ چهارم.

-      دورانت، ویل(1381). تاریخ تمدن. ترجمۀ احمد آرام، عسکری پاشایی و امیرحسین آریان‌پور. تهران: علمی و فرهنگی.

-      روحی، نبی‌الله(1392). «چشم‌انداز گفتمان تمدن‌گرایی اسلامی در اندیشۀ مقام معظم رهبری». مطالعات راهبردی بسیج، سال شانزدهم، ش 61.

-      رهدار، احمد؛ حبیب‌الله بابایی، رضا خراسانی و محمدتقی کرمی قهی(1388). جستاری نظری در باب تمدن. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

-      سبحانی، محمدتقی(1385). «درآمدی بر جریان‌شناسی اندیشۀ اجتماعی دینی در ایران معاصر». نقد و نظر، دورۀ یازدهم، ش 44-43.

-      سید قطب(1415 ق). معالم فی الطریق. بیروت: دارالشروق.

-      طوسی، خواجه نصیرالدین(1387 ق). اخلاق ناصری. تهران: خوارزمی.

-      عبداللهی، محسن(1380). «اصول تفکر سیاسی در آیات مکی قران در ترازوی نقد». قبسات، دورۀ ششم، ش 21-20.

-      فارابی، محمد بن محمد(1996 م). آراء اهل المدینه الفاضله. بیروت: دارالمشرق.

-      مهاجرنیا، محسن(1393). فلسفۀ سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

-      ولایتی، علی‌اکبر(1392). فرهنگ و تمدن اسلامی. قم: دفتر نشر معارف.

-       Abdollahi, Mohsen (2001). "Principles of Political Thought in the Meccan Qur'anic Verses on the Scale of Criticism". Qibasat, Vol. 6, No. 20-21.

-        Akbari, Morteza & Fereidoun Rezaei (2015). "Investigating the Characteristics of Modern Islamic Civilization in the Thought of the Supreme Leader of iran". Studies in the Model of Islamic Progress, Vol. 3, No. 5.

-       Al-Masouli, Ahmad (1999). The Principles of Islam and the International System. Translated by: Mehrdad Azar Ardebili. Tehran: Kayhan.

-       Babaei, Habibullah (2011). Civilization and Modernism in Contemporary Arab Thought. Qom: Institute for Islamic Science and Culture.

-       Babaei, Habibollah (2014). Theoretical Explorations in Theology and Civilization. Qom: Institute for Islamic and Cultural Studies.

-       Bahmani, Mohammad Reza (2014). "Modern Islamic Civilization in Ayatollah Khamenei's Thought". Critique and Opinion, Vol. 19, Issue 2.

-       Bahmani, Mohammad Reza (2013). "Relationship between Religion and Life". Islam and Social Studies, Vol. I, No, 2.

-       Boroujerdi, Mehrzad (2005). Iranian and Western Intellectuals. Translated by Jamshid Shirazi. Fifth Edition. Tehran: Farzan Publishing.

-       Dekmejian, Harair (2004). The Islamic Movement in the Arab World, Translated by: Hamid Ahmadi. Fourth Edition. Tehran: Keyhan.

-       Durant, Will (2002). The History of Civilization. Translated by: Ahmad Aram, Askari Pashaie and Amir Hossein Arianpour. Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company.

-       Eshkevari, Mohammad Javad & Seyedeh Zahra Mousavi (2015). Proceedings of the National Conference on Modern Islamic Civilization. Tehran: Shahed University Press and Publication Center. available at: http://shahed.ac.ir/po/Lists/News /DispForm.aspx?ID=65.

-       Farabi, Mohammed bin Mohammed (1996). Opinions of Ahl al-madinah al-Fazalah. Beirut: Dar al-Mashragh.

-       Ibn Khaldun, Abd Al-Rahman (1408 AH). Introduction. Beirut: Dar al-Ehya al-torath al-arbi.

-       Ibn Manzour, Abu al-Fazl Muhammad Ibn Mokarram (1414 AH). Lesan al-Arab. Beirut: Dar al-Sadr.

-       Ibn Sina, Hussein Ibn Abdullah (1418 AH). Theology of Al-Shafaa Book, t 1. Qom: Publishing Center of the Bureau of Islamic Propaganda.

-       Jafari, Mohammad Taghi (1983). Translation and Interpretation of Nahj al-Balagheh. Tehran: Farhang Islami Publications.

-       Jahanbin, Farzad & Masoud Moeinparvar (2014). "The Process of Realizing Islamic Civilization from the Viewpoint of Ayatollah Khamenei". Journal of Islamic Revolution Studies, Vol. 11, No. 39.

-       Khamenei, Ali (2011). A 250 Year Man; Statements by the Supreme Leader on the Political Life of the Imams of the Campaign. Collecting and Setting Up the Center of Sahba. Tehran: Iman Jihadi Institute.

-       Khamenei, Ali (2012). Governance and Governance, Discussions on the concept of guardianship, divine government, and Islamic rule. Tehran: Institute of Faith Jihadi.

-       Khamenei, Ali (2016). Outline of Islamic Thought in the Quran. Seventh Edition. Tehran: Iman Jihadi Institute Publications.

-       Khamenei, Ali (1998). The Future in the Territory of Islam. Tehran: Islamic Publication Office.

-       Khari Arani, Majid & Zahra Aliakbarzadeh Arani (2015). "Principles and Components of Modern Islamic Civilization with Emphasis on the Thoughts of the Supreme Leader of the Islamic Republic". National Conference on Modern Islamic Civilization. Tehran: Shahed University.

-       Mohajernia, Mohsen (2014) Ayatollah Khamenei's Political Philosophy. Tehran: Institute for Islamic Culture and Thought.

-       Rahdar, Ahmad; Habibollah Babaei, Reza Khorasani & Mohammad Taghi Karami Ghahi (2009). A Theoretical Search for Civilization. Qom: Institute for Islamic Science and Culture.

-       Rouhi, Nabiollah (2013). "The Perspective of Islamic Civilization Discourse on the Supreme Leader's Thought". Basij Strategic Studies Quarterly, Sixteenth Year, No. 61.

-       Seyyed Qutb (1415 AH). Maalim fi al-Atariq. Beirut: Dar al-Sharq.

-       Sobhani, Mohammad Taqi (2006). "An Introduction to the Ontology of Religious Social Thought in Contemporary Iran". Quarterly Review and Review, Vol. 11, No. 43-44.

-       Thomson, Kent (2002). Religion and Social Structure. Translated by: Ali Bahram Pour & Hasan Mohaddesi. Tehran: Kavir Publishing.

-       Tofighi, Hossein (2008). Introduction to the Great Religions. Third Edition. Tehran: Samt Publication.

-       Tusi, Khaje Nasir al-Din (1387 AH). Nasiri Ethics. Tehran: Kharazmi Publishing Company.

-       Velayati, Ali Akbar (2013). Islamic Culture and Civilization. Qom: Education Publication Office.