دلالتهای نظریۀ جهان‌های اجتماعی در بازسازی تحلیل گفتمان لاکلا و موفه(تمهید نظریۀ گفتمان بومی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت سیاستگذاری، دانشیار گروه مدیریت راهبردی دانشگاه باقرالعلوم(ع).

2 دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه تهران.

3 دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی دانشگاه باقرالعلوم

چکیده

هدف: مسئلۀ این مقاله، استخراج رهنمودها و دلالتهای نظریۀ جهان اجتماعی منبعث از حکمت صدرایی در نقد و بازسازی نظریۀ گفتمان لاکلا و موفه بود. بدین منظور، به بازخوانی و بازسازی تحلیل گفتمان در افق تفکر صدرایی و مبتنی بر نظریۀ جهان‌های اجتماعی پارسانیا پرداخته شد؛ به نحوی که ویژگی‌های کاربردی آن حفظ شود. ابتدا به تبیین تحلیل گفتمان به طور عام و تشریح دیدگاههای لاکلا و موفه به طور خاص پرداخته و در ادامه ضمن تشریح نظریۀ جهان‌های اجتماعی پارسانیا، دلالتهای آن در این زمینه استخراج و بر اساس آن به بازسازی تحلیل گفتمان پرداخته شد. روش: روش تحقیق در معرفی و گردآوری نظریات، کتابخانه‌ای و اسنادی و در استخراج رهنمودهای جهان اجتماعی، دلالت‌پژوهی بود. یافته‌ها: رهنمودهایی که نظریۀ صدرایی جهان اجتماعی برای بازسازی تحلیل گفتمان در اختیار ما قرار داد و دلالتهایی نظیر توضیح چگونگی فرایند اتحاد افراد انسانی با گفتمان، معرفی و ظرفیتهای عالم خیال در تبیین تنوع گفتمانها، تبیین اختیار انسان و نقد نفی سوژگی در تحلیل گفتمان، تبیین لوازم و مناسبات بین معانی، انگارۀ فطرت و هویت مستقل فرد و تبیین نقش او در تغییر و تحول گفتمانها. نتیجه‌گیری: بر اساس این دلالتها ملاحظه شد که از یک سو، تحلیل گفتمان، تجربیات انضمامی خود را در مطالعۀ نظامهای معنایی اجتماعی در خدمت توسعۀ نظریۀ جهان‌های اجتماعی قرار داد و از سوی دیگر، نظریۀ جهان‌های اجتماعی، اشتباهات معرفتی و نقایص فلسفی نظریۀ گفتمان را بازسازی کرد.

کلیدواژه‌ها


-      ابن سینا، حسین بن عبدالله(1363). المبدأ و المعاد. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی.

-      اخوان کاظمی، بهرام(1391). «نقد و ارزیابی تحلیل گفتمانی لاکلا و کاربرد آن در سیاست». سیاست، ش 4.

-      پارسانیا، حمید(1391). جهان‌های اجتماعی. تهران: کتاب فردا.

-      پارسانیا، حمید و مهدی سلطانی(1390). «بازخوانی جهان‌های اجتماعی جامعه‌شناسی پدیده‌شناختی بر اساس حکمت متعالیه». معرفت فرهنگی اجتماعی، ش 9.

-      پرهیزکار، غلامرضا(1397). «بازسازی نظریۀ گفتمانی هویت لاکلا و موفه بر اساس نظریۀ فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی». اسلام و علوم اجتماعی، ش 18.

-      حسن‌‌زاده آملی، حسن(1375). نصوص الحکم بر فصوص الحکم. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.

-      حسینی‌زاده، سید محمدعلی(1383). «نظریۀ گفتمان و تحلیل سیاسی». مجله علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، ش 28.

-      دانایی‌فرد، حسن(1395). «روشﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت دﻻﻟﺖ‌ﭘﮋوﻫﯽ در ﻋﻠﻮم اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻧﺴﺎﻧﯽ: ﺑﻨﯿﺎنها، ﺗﻌﺎرﯾﻒ، اﻫﻤﯿﺖ، روﯾﮑﺮدﻫﺎ و ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا». روش‌شناسی علوم انسانی، ش 86.

-      سلطانی، سید علی‌اصغر(1383). «تحلیل گفتمان به مثابۀ نظریه و روش». علوم سیاسی، دورۀ هفتم، ش 28.

-      سلطانی، سید علی‌اصغر(1384). قدرت، گفتمان و زبان: سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی ایران. تهران: نی.

-      ﺻﺪراﻟﺪﯾﻦ ﺷﯿﺮازی، ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ(١٤١٠ ق). اﻟﺤﮑﻤﻪ اﻟﻤﺘﻌﺎﻟﯿﻪﻓﯽاﻻﺳﻔﺎر اﻟﻌﻘﻠﯿﻪاﻻرﺑﻌﻪ. ﺑﯿﺮوت: دار اﺣﯿﺎء اﻟﺘﺮاث، چ ﭼﻬﺎرم.

-      ﺻﺪراﻟﺪﯾﻦﺷﯿﺮازی، ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ(1٣٦٠). اﻟﺸﻮاﻫﺪ اﻟﺮﺑﻮﺑﯿﻪ. ﺗﻌﻠﯿﻖ، ﺗﺼﺤﯿﺢ و ﻣﻘﺪﻣﻪ ﺳﯿﺪ ﺟﻼل‌اﻟﺪﯾﻦ آﺷﺘﯿﺎﻧﯽ. ﻣﺸﻬﺪ: ﻣﺮﮐﺰ ﻧﺸﺮ داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ، چ دوم.

-      طباطبائی، محمدحسین(1389). اصول فلسفه و روش رئالیسم. در: مجموعه آثار، ج 6. مرتضی مطهری. تهران: صدرا.

-      فارابی ابونصر محمد(1405 ق). فصوص الحکم. تصحیح و تعلیق: محمدحسن آل یاسین. قم: بیدار.

-      قجری، حسینعلی(1392). کاربرد تحلیل گفتمان در تحقیقات اجتماعی. تهران: جامعه‌شناسان

-      کسرایی، محمدسالار (1388) نظریه گفتمان لاکلا و موفه ابزاری کارآمد در فهم و تبیین پدیده های سیاسیفصلنامه سیاست- مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی  دوره  39 , شماره  3

-      کلانتری، عبدالحسین(1391). گفتمان از سه منظر زبان‌شناختی، فلسفی و جامعه‌شناختی. تهران: جامعه‌شناسان

-      لاکلا، ارنستو و شانتال موفه(1393). هژمونی و استراتژی سوسیالیستی به سوی سیاست دموکراتیک رادیکال. ترجمۀ محمد رضایی. تهران: ثالث.

-      مقدمی، محمدتقی(1390). «نظریة تحلیل گفتمان لاکلا و موفه و نقد آن». معرفت فرهنگی اجتماعی، سال دوم، ش 2.

-      مک‌دانل دایان(1380). مقدمه‌ای بر نظریه‌های گفتمان. ترجمۀ حسینعلی نوذری. تهران: فرهنگ گفتمان.

-      میلز، سارا(1393). گفتمان. ترجمۀ فتاح محمدی. کاربر هزاره سوم.

-     یورگنسن، ماریان(1389). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمۀ ‌هادی جلیلی. تهران: نی.

-       Hornby, A.S. (2010).Oxford Advanced Learner's Dictionary. Joanna Turnbull and Diana Lea (Eds).

-      Akhavan Kazemi, Bahram (2012)."Critical Discourse Analysis and Evaluation of Laclau and its Application in Policy".Political Quartely, Vol. 42, Issue 4: 1-20.

-      Danaeifard, Hasan (2016)."Methodology of Implication research in Social Sciences and Human Sciences: Foundations, Definitions, Importance, Approaches and Steps of Implementation".Methodology of Social Sciences and Humanities, No. 86.

-      Farabi, Abu Nasr (1405). Al-Fusush al-Hikam. Correction and Suspension: Mohammad Hassan Al Yasin, Qom, Awakening

-      Hasanzadeh Amoli, Hassan (1996).Nusous al-Hikam on Fusus al-Hakam. Tehran: Raja Cultural Publishing Center.

-      Hoseini Zadeh, Seyyed Mohammad Ali (2004)."Discourse Theory and Political Analysis".Political Science Journal - Baqerul-ulum University (AS). Issue 28.

-      Ibn Sina, Hussein ibn Abdullah (1984).Al-Mobeda and al-Mā'ad. Tehran: Islamic Studies Institute.

-      Jorgensen, Marian (2010).Theory and Method in the Analysis of the Discourse. Translator: Hadi Jalili. Tehran: Nashr Ney.

-      Kalantari, Abdolhossein (2012).Discourse from Three Linguistic, Philosophical and Sociological Perspectives. Tehran: Sociologists.

-      Kasraee , Mohammad salar (2009)."Theory of Lacla and Mouffe's Discourse; a practical way to Analyze and clarify political issues ".policy quarterly – law and political sciences faculty magazine, N:3.

-      Leklau, Ernesto&Chantal Mouffe (2014).Hegemony and a Socialist Strategy towardRadical Democratic Politics. Translator Mohammad Rezaie.Tehran: Saless Publications.

-      McDonnell, Dayan (2001).Introduction to Translator Discourse Theories. Hossein Ali Nozari. Tehran: Culture of Discourse.

-      Mills, Sarah (2014).Discourse. Translator: Fatah Mohammadi., User of the Third Millennium

-      Moghaddami, Mohammad Taghi (2011)."Theory of Lacla and Mouffe's Discourse Analysis and its Critical".Cultural Social Knowledge, Issue 2.

-      Parhizkar, Gholamreza (2018). "Reconstructing Laclau and Mouffe’s Discourse Theory of Identity Based on Ayatollah Shahabadi’s Theory of Fitrat". Islam and Social Sciences, Vol. 9, Issue 18: 53-76.

-      Parsania Hamid (2012).Social Worlds. Tehran: Tomorrow Book.

-      Parsaniya, Hamid& Mehdi Soltani (2011)."Rereading of Social Worlds of Phenomenological Sociology Based on Transcendent Philosophy".Ma'rifat-i Farhangi Ejtemaii,Issue 1.

-      Qajari, Hossainali (2013).Application of Discourse Analysis in Social Research. Tehran:Sociologists.

-      Sadr al-Din Shirazi, Mohammed ibn Ibrahim (1410).Al- Hikmat Al Muta'alyahfi-l-asfar al-‘aqliyya al-arba‘a. Beirut: Dar al-Hayat Al-Tarath,Fourth Edition.

-      Sadr al-Din Shirazi, Mohammed ibn Ibrahim (1981). Al-Shawahid al-rububiyyah. Suspension, Correction and Introduction Seyyed Jalal al-Din al-Ashtiani, Second Edition, Mashhad, Center for Academic Publishing.

-      Soltani, Seyed Ali Asghar (2004)."Discourse Analysis as Theory and Methodology".Journal of Political Science, Vol. 7, No. 28.

-      Soltani, Seyed Ali Asghar (2005).Power, Discourse, and Language: Mechanisms of Power Stream in the Islamic Republic of Iran. Tehran: Publishing Ney.

-      Tabataba'i, M.H. (2010).The Principles of Philosophy and the Method of Realism.In:M. Motahari, Collection of Works, N.6. Tehran: Sadra.