بررسی شبهات حدیثی منتقدان حدیث شیعه در ایران معاصر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات. تهران، ایران.

2 دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشیار دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات. تهران، ایران

3 دکتری علوم قرآن و حدیث، استادیار دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات. تهران، ایران.

چکیده

هدف: مسئلۀ اصلی این تحقیق، استخراج و بررسی و نقد آرا و شبهات حدیثی منتقدان حدیث شیعه در ایران معاصر است. روش: روش تحقیق، اسنادی- تحلیلی است. با مراجعه به آثار و کتب موجود منتقدان حدیث شیعه، آرای حدیثی این جریان به دست آمد و با رجوع به منابع اصیل و احادیث کتب معتبر بررسی و نقد شد. یافته‌ها: منتقدان حدیث شیعه، جریانی‌اند که با شعار بازگشت به قرآن، مبارزه با خرافات و کم‌رنگ کردن نقش سنّت و روایات در هندسۀ مسائل دینی در ایران شکل گرفتند. این گروه از سویی بر اساس مبانی فکری خاص خود، بسیاری از عقاید و اعمال رایج شیعیان را شرک دانسته و از جهتی دیگر، نظر متفاوتی با سایر علمای شیعه در مورد مؤلفّان کتب روایی داشتند. همچنین با استفادۀ خاص خود از معیارهای مشهور نقد محتوایی حدیث، جوامع روایی شیعه را نقد کرده‌اند. نتیجه‌گیری: با مراجعه به کتب معتبر رجالی، مشخص شد که دیدگاه منتقدان حدیث شیعه دربارۀ مؤلفان کتب حدیثی شیعه، بی‌اساس و فاقد پشتوانۀ علمی است. در نقد روایات کتب حدیث شیعه نیز این گروه، از طرفی قواعد فقه‌الحدیثی برای فهم صحیح محتوای روایات به کار نگرفته‌اند و از سویی، در انتساب حدیثی به ضعف، معیار تشخیص حدیث صحیح و ضعیف را بین متقدّمان و متأخران در نظر نگرفته‌ا‌ند.

کلیدواژه‌ها


-     قرآن کریم.

-     ابن حنبل، احمد بن محمد(بی‌تا). مسند الإمام أحمد بن حنبل‏. اشراف: عبدالله بن عبدالمحسن ترکى.، بیروت: مؤسسه الرساله.

-     ابن ندیم، محمد بن ابی‌یعقوب اسحاق(1350). الفهرست. تحقیق: رضا تجدد. تهران: بی‌جا.

-     بابایی، علی‌اکبر(1387). مکاتب تفسیری. تهران: حوزه و دانشگاه، چ دوم.

-     برقعی، سید ابوالفضل(1392). تضاد مفاتیح با قرآن. کتابخانۀ سایت عقیده.

-     برقعی، سید ابوالفضل(بی‌تا). سوانح ایام در زندگانی خادم‌الاسلام علامه برقعی. کتابخانۀ سایت عقیده.

-     برقعی، سید ابوالفضل(1388). عرض اخبار اصول بر قرآن و عقول. [بی‌جا]: عقیده، تحریر دوم.

-     بیهقی، احمد بن حسین(1424 ق). السنن الکبری. تحقیق: محمد عبدالقادر عطا. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-     ثعلبی، ابواسحاق احمد بن ابراهیم(1422). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التّراث العربی.

-     جبرئیلی، محمدصفر(1391). سیری در تفکر کلامی معاصر. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.

-     جعفریان، رسول، (1391).جریان ها و سازمان مذهبی های _ سیاسی ایران. تهران: خانه کتاب، چاپ چهارم.

-     حُبّ‌الله، حیدر(2006 م). نظریة السنه فی الفکر الإمامی الشیعی التکوین و الصیروره. بیروت: العربی.

-     حر عاملی، محمد بن حسن(1409). وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشرعیه. قم: مؤسسه آل البیت(ع).

-     حسینی طباطبایی، مصطفی(1394). بررسی روایات ساختگی در کتب حدیث. کتابخانۀ سایت عقیده.

-     حلی، حسن بن یوسف(بی‌تا). خلاصه الاقوال فی معرفه الرجال. نرم‌افزار درایه‌النور. قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.

-     زمخشری، محمود(1407). الکشاف عن حقائق التنزیل. بیروت: دارالکتاب العربی.

-     طوسی، محمد بن حسن(1420). رجال الطوسی. محقق: جواد القیومی الاصفهانی. قم: مؤسسه النشر الاسلامی، الطبعه الثانیه.

-       طوسی، محمد بن حسن(بی‌تا). فهرست الطوسی. نرم‌افزار درایه‌النور. قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.

-     قلمداران، حیدر علی(بی‌تا). ارمغان آسمان. کتابخانه سایت عقیده.

-     قلمداران، حیدر علی(1388). راه نجات از شر غلات(بحث شفاعت). اسحاق دبیری. [بی‌جا]: [بی‌نا].

-     کسروی، احمد(1323). شیعه‌گری. [بی‌جا]: [بی‌نا].

-     کلینى، محمد بن یعقوب(1429 ق).‏ الکافی. قم: دار الحدیث‏.

-     مجلسى، محمدتقى بن مقصودعلى‏(1406). روضه المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه. محققین: حسین موسوى کرمانى و على پناه اشتهاردى.  قم: مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور‏.

-     معارف، مجید و سعید شفیعی(1394). درآمدی بر مطالعات حدیثی معاصر. تهران: سمت.

-     معارف، مجید و همکاران(1394). حدیث و حدیثپژوهی. تهران، کتاب مرجع، چاپ دوم.

-     مناوی، فیض(1415). الغدیر فی شرح الجامع الصغیر. تحقیق: احمد عبدالسلام. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-     موسوی خویی، ابوالقاسم(بی‌تا). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواه. نرم‌افزار درایه‌النور. قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.

-     نبوی رضوی، مقداد(1396). اندیشۀ اصلاح دین در ایران. تهران: شیرازۀ کتاب ما.

-     نجاشی، احمد بن علی(1418 ق). رجال نجاشی. تحقیق موسی شبیری زنجانی. قم: مؤسسه النشر الاسلامی، الطبعه السادسه.

-     نصیری، علی(بی‌تا). «نقد و بررسی کتاب مرآه‌العقول». مجموعه مقالات کنگرۀ کلینی. قم: دارالحدیث.

-     نیشابوری، محمد بن مسلم(1412). صحیح مسلم. مصحح: محمدفؤاد عبدالباقی. قاهره: دارالحدیث.

-       Holly Quran.

-       Babaee, Ali-Akbar (2008). Makateb-eTafsiri. Tehran: Houze and University, 2nd. Ed.

-       Beyhaqi, AhmadIbnHossein (1424). The Great Traditions. Research: MohammadAbdolqaderAta. Beirut: Scientific-Books-Room.

-       Borghe’e, Seyed-Abolfazl (n.d.). Events of the Days in life of Khadem-al-Islam Allameh Borghe'e. Idea site Library.

-       Borghe’e, Seyed-Abolfazl (2013) Quran and Mafatih Contradictions. Idea Site Library.

-       Borghe’e, Seyed-Abolfazl(2009). Qutation of News of Principles on Quran and Wisdoms. Idea Publication, 2nd. Ed.

-       Helli, AlhasanIbnYousef (n.d). Summary of Quotations towards Founding Men. Software of Derayat-o-Noor. Center of Islamic Sciences Computer Based Research.

-       Hobb-allah, Heydar (2006). Tradition Idea in Thinkings of Al-Emami-Al-Shi’e evolution and belief. Beirut: Al-ArabiPublication.
-       HorAmeli, MohammadIbnHassan (1988). Shi’a Materials towards Legal Problem Educating. Qom: Al-Beit (peace be upon them) Institute.

-       Hosseini Tabatabaei, Mostafa (2015). Evaluation of Fake News in Tradition Books. Idea Site Library.

-       IbnHanbal, Ahmad ibn Mohammad (n.d.). Masnad al-Emam Ahmad-Ibn-Hanbal. Eshraf: Abdullah-Ibn AbdolmohsenTorki. Beirut: Al-Resaleh Publication.

-       IbnNadim, MohammadIbn-Yaqoub Ishaq (1931) Al-Fehrest. Research: Reza Tajaddod. Tehran: n.d.

-       Jibreali, MohammadSafar (2012). An Introduction to Contemporary Verbal Thinking. Tehran: Islamic Cultural and Thinking Research Center Publication Organization.

-       Jafarian, R. (2013). Religious and political circles and organizations in Iran, 4th edition. Tehran: Khaneh Ketab. 

-       Kasravi, Ahmad (1944). Shi’a Behaving.

-       Koleini, MohammadIbnYa'qub (2008). Al-Kafi. Qom: Tradition Room.

-       Ma’aref, Majid & Saeed Shafi’e (2015). An Introduction to the Contemporary Traditional Studies. Tehran: SAMT.

-       Ma’aref, Majid & Others (2015). Tradition and Research on Tradition. Tehran: Reference Book Publication. 2nd. Ed.

-           Majlesi, Mohammad TaqiIbnMaqsoodAli (1985). The Virtuous Heaven in discussing from Unexpected by the Juris Consult. Hossein Mousavi Kermani&, Ali-PanahEshtehardi. Qom: Koushanpour Islamic Culture Institute.

-       Manavi, Feiz (1994). Al-Qadir in Discussion of Jaame-ol-Saqir. Research: Ahmad Abdolsalam. Beirut: Scientific Book Room.

-       MousaviKhoii, Abolgasem (n.d). Handbook of Tradition Men and Details of Catageries of Tradition Narrators. Deraayat-o-Noor Software Center. Center of Islamic Sciences Computer Based Research.

-       Nabavi Razavi, Meqdad (2016). Thinking of Religious Reform in Iran. Tehran: Our Book Margin Publication.

-       Najjashi, AhmadIbnAli (1997).Najjashi Men. Research: Mousa Shobiri Zanjani. Qom: Islamic Publishing Institute, 6th. Ed.

-       Nasiri, Ali (n.d)."Criticism and Evaluation of Wisdom Spectacles". Collection of articles in Koleini Congrees. Qom: Tradition room.

-       Neyshabouri, MohammadIbn Moslem (1991). Sahih-e-Moslim. Mohammad Foad Abdulbaqi. Caro: Tradition Room.

-       Qalamdaran, Heidar Ali (n.d). Sky Gift. Idea Site Library.

-       Qalamdaran, Heidar Ali (2009).The Release Way from Corps (Recommendation Discussion). Ishaq Dabiri.

-       Sa’labi, Abo Ishaq Ahmad-Ibn-Ibrahim (2001). Discory and Speech from Quran Interpretation. Beyrut: Room of Regeneration of Arabic Heredity.

-       Toosi, MohammadIbn Hasan (n.d). Al-Toosi Reference. Derayat-o-Noor software.Center of Islamic Sciences Computer Based Research.

-           Toosi, MohammadIbn Hasan (1999). Toosian Men. Researcher: Javad-Al-Qayyuomi Al-Isfahani. Qom: Islamic Publishing Institute, the Second Follower.

-       Zemokhsheri, Mahmood (1986). Discoverers from Outbreak Realities. Beirut: Arabic Books Room.