تأثیر سیاستهای دولت بر وقوع توسعۀ سیاسی و شکل‌گیری جامعۀ مدنی در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدرّسی معارف اسلامی(گرایش انقلاب اسلامی)، استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه تبریز

2 دانشجوی دکتری تخصصی سیاستگذاری عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این سؤال بود که اساساً سیاست چه تأثیری بر روند توسعۀ سیاسی و به دنبال آن، تحقق جامعۀ مدنی منتج از آن در ایران داشته است. روش: در این تحقیق از روش کیفی برای سنجش فرضیۀ‌ پژوهش استفاده شد تا مفاهیم سیاسی، فرهنگی و اجتماعی در بافت طبیعی خود بررسی شوند. ماهیت تحلیلهای پژوهشگر در این رویکرد، بیشتر مبتنی بر سعی در توصیف و تحلیل موضوع بوده است. یافته‌ها: وابستگی دولت به نظام ایل‌تباری، رویکرد مبتنی بر تابعیت(قیّم‌مآبانه) به آحاد جامعه، هم‌پذیری، عدم تکثّرگرایی و روشنفکری معیوب ناشی از روشنفکران ناکارامد، از جمله علل عمده و مؤثر در عقیم ماندن فرایندهای توسعۀ سیاسی و به تبع آن، عدم تحقق جامعۀ مدنی در ایران بوده است که یا بر دولت تحمیل شده یا به عنوان سیاست متخذه از سوی آن در کشور اعمال شده و عرصۀ فعالیت و تلاش دولت را به منظور تحقق توسعۀ سیاسی در کشور محدود کرده است. نتیجه‌گیری: با در نظر گرفتن یافته‌های تحقیق و این فرض که نقش دولت و سیاستهای دولتی، امری لازم در روند توسعۀ سیاسی ایران بوده، به این نتیجه می‌رسیم که دستیابی به جامعۀ مدنی نیازمند بسترسازی‌هایی است که دولت باید برای تحقق توسعۀ سیاسی و نمایان شدن حاصل آن، که همان جامعۀ مدنی است، فراهم کند.

کلیدواژه‌ها


-      آل احمد، جلال(1357). روشنفکران. تهران: خوارزمی.

-      ابراهیم‌زاده، حمیدرضا(1386). «جامعۀ مدنی، پایگاه حقوق شهروندی». روزنامه اعتماد، 2 آبان.

-      اخوان کاظمی، ؟(10/4/1393). پرتال جامع علوم انسانی: http://www.ensani.ir

-      اخوان کاظمی، بهرام(1388). علل ناکارامدی احزاب سیاسی در ایران. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

-      اشراف، احمد(1357). موانع رشد بورژوازی در ایران. تهران: پیام.

-      اطاعت، جواد(1377). «جامعۀ مدنی و کثرت‌گرایی سیاسی». مجموعه مقالات تحقق جامعۀ مدنی در انقلاب اسلامی. تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.

-      امیراحمدی، هوشنگ(1372). «نقش دولت و جامعۀ مدنی در فرایند توسعه». ترجمۀ علیرضا طیب. اطلاعات سیاسی- اقتصادی، ش 100-99.

-      بشیریه، حسین(۱۳۷۲). انقلاب و بسیج سیاسی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

-      بشیریه، حسین(۱۳۷۴). جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: نی.

-      بشیریه، حسین(1372). «‌هابرماس: نگرش انتقادی و نظریۀ تکاملی». اطلاعات سیاسی- اقتصادی، ش 74-73.

-      تاج‌زاده، سیدمصطفی(1378). تحزّب و توسعۀ سیاسی. تهران، همشهری.

-      جلائی‌پور، حمیدرضا(1386). «ایران، جامعه‌ای مدرن اما بدقواره». روزنامه اعتماد، ۱۹ شهریور.

-      خرم‌آبادی، سید حسن(1360). ولایت فقیه و حاکمیت ملت. قم: انتشارات اسلامی.

-      زیباکلام، صادق(1376). «جامعۀ مدنی، قانون و حکومت». جامعه سالم، ش 34.

-      سپهر، مسعود(1377). «مؤلفه‌های جامعۀ مدنی ایران». دانشگاه اسلامی، ش 5.

-      عبادی، شیرین(1386). «سوء ظن به نهادهای مدنی». شهروند امروز، 7 آذر.

-      عطارزداده، مجتبی(1378). «دگرپذیری سیاسی و منافع ملی: جایگاه رقابت سیاسی در ایران». مطالعات راهبردی، ش 4.

-      فولادوند، عزت‌الله(1374). «پلورالیسم سیاسی». ماهنامه کیان، ش 28.

-      قاسمی، یارمحمد(1390). «رابطۀ دولت و جامعۀ مدنی در ایران از منظر جامعه‌شناسی تاریخی». مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، سال هفتم. ش پاییز و زمستان.

-      قاضی‌مرادی، حسن(1385). استبداد در ایران. تهران: اختران.

-      کدیور، محسن(1379). دغدغه‌های حکومت دینی. تهران: نی.

-      کرزن، جرج لرد(1349). ایران و قضیه ایران. ترجمۀ وحید مازندرانی. تهران: بنگاه نشر کتاب.

-      لک‌زائی، شریف(1387). «گذاری بر مفهوم جامعۀ مدنی در برابر جامعۀ اسلامی». دوهفته‌نامه شرقیان، 10 تیر.

-      محمد اصل، عباس(1378). «روشهای اصلاح رابطۀ متعارض دولت و جامعۀ مدنی». گزارش، ش 102.

-      محمدی، مجید(1374). «دگرپذیری دینی». ماهنامه جامعۀ سالم، ش 25.

-       Abrams .Ph. (1981): Historical. Sociology. West Compton House Near Shelton Mallet so Merset England.

-       Avineri, Shlomo(1968).“The Social and Political Thought of Karl Marx”.Cambridge Studies in the History and Theory of Politics. Paperback, January 1.

-       Coleman, James (1971).“The Development Syndrome”. In: Leonard Binder, Crises and Sequences in Political Development. Princeton: Princeton University Press.

-       Huntington, S.P. (1968).Political Order in Changing Societies. New Haven: Yale University Press.

-       Mowlana, Hamid(1994). "Civil Society, Information Society, and Islamic Society". In: Andrew Calabrese & Colin Sparks.Information Society and Civil Society edited by Slavko Splichal, West Lafayette, Purdue University Press.

-       Mowlana, Hamid(1993)."The New Global Order and Cultural Ecology". In: Philip Schlesinger & Hamid Mowlana (Eds.).Islam and Communication. Media, Culture and Society, Vol. 15, No. 1.

-       Norton .A.R. (1995): "Introduction". In:Civil Society in the Middle East Volone. NewYork.E.L. Brill.

-        Pye, Lucian (1966).Aspects of Political Development. Boston: Brown and Co.

-       Pye, Lucian & Sidney Verba(1965).Political Culture and Political Development. Princeton: Princeton University Press.

-       Seifolahi, S. &H. Abdolahi (2010).“The Study of the Grounds for the Development and Expansion of Civil Society in Iran from the Conditional Revolution until 2011”.Journal of Contemporary Sociology, Vol. 2, No.4.

-       Akhavan Kazemi, Bahram (2009). Causes of Inefficiency of Political Parties in Iran. Tehran: Islamic Revolution Documentation Center.

-       Akhavan Kazami (2015, July 1). Universal Portal of Human Sciences:www.ensani.ir.

-       AlAhmad, Jalal (1978).Intellectuals. Tehran: Kharazmi.

-       Amir Ahmadi, Hooshang (1993). “Government role and civil society in the development process”. Monthly Journal of Political - Economic Information, No. 99-100.

-       Attadzadeh, Mojtaba (1999). “Political Divergence and National Interests: the Place of Political Competition in Iran”. Quarterly Journal of Motaleat-e-Rahbordi, Vol. 2, No. 4.

-       Bashirieh, Hossein (1993).“Habermas: Critical Thinking and Evolutionary Theory”. Monthly Journal of Political- Economic Information, No. 73-74.

-       Bashirieh, Hossein (1995). Political Sociology. Tehran: Ney Publication.

-       Bashirieh, Hossein (1993). Revolution and Political Mobilisation. Tehran: Tehran University Press.

-       Curzon, George Lord (1970). Persia and the Persian Question. Vahid Mazandarani. Tehran: Bongah Nashr Ketab

-       Ebadi, Shirin (2007). “Suspicions of Civil Institutions”. Shahrvand-e-Emrooz,November 28.

-       Ebrahimzade, Hamidreza (2007).“Civil Society of Civil Rights”. Eatemad, October 24

-       Eshraf, Ahmad (1978).Barriers for the Growth of Bourgeoisie in Iran. Tehran: Payam.

-       Etaat, Javad (1998).“Civil Society and Political Pluralism”.The Collection of articles for the realization of civil rights in the Islamic Revolution.Tehran: Cultural Evidence Organization of the Islamic Revolution.

-           Fooladvand, Ezzatallah (1996). “Political Pluralism”. Monthly Journal of Kian.

-       Ghasemi, Yarmohammad (2013,). “Relation between Government and Civil Society in iran from the Perspective of Historical Sociology”. Journal of Social Sciences and Humanities of Mashhad Ferdowsi University, Year. 7, No. Aautumn &Winter.

-       Ghazimoradi, Hasan (2006). Despotism in Iran. Tehran: Akhtaran.

-       Jalaei Pour, Hamidreza (2007). “Iran is Modern Society but Deformed”. Etemad Newspaper,September 10.

-       Kadivar, Mohsen (2000). “The Concerns of the Religious Government”. Tehran: Ney Publication.

-       Khorram Abadi, Sayyid Hasan(1981). The Velayat-e fFaqih Authority and the Sovereignty of the Nation. Qom: Islamic Publications Affiliated with the Qom Madrassa.

-       Lakzaie, Sharif (2008). “The Concept of Civil Society against the Islamic Society”. Two Eeeks Letter Journal of  Sharghian, June 30.

-       MohammadAsl, Abbas (1999). “Contradictory Ways of Reforming Government and Civil Society”. Gozaresh, No. 102.

-       Mohammadi, Majid (1996). “Religious Intolerance”. Monthly Journal of Jamee Salem, No. 25.

-       Sepehr, Masoud (1998). “Components of Civil Society in Iran”. Islamic University, No. 5.

-       Tajzadeh, Sayyid Mustafa (1999). “Political Empowerment and Development”. Tehran: Hamshahri Publication.

-       Zibakalam, Sadegh (1997). “Civil Society, Law and Government”. Monthly Journal of Jamee Salem, No. 34.