بررسی دیدگاه اساتید دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز نسبت به مؤلفه‌های اسلامی‌شدن دانشگاهها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز. تبریز، ایران.

2 دکتری تخصصی مدیریت آموزشی، دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز. تبریز، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های مؤثر بر اسلامی‌شدن دانشگاهها در دانشگاه آزاد اسلامی تبریز انجام شد. روش: روش پژوهش، توصیفی- پیمایشی و ماهیت آن، کاربردی است. جامعة آماری 512 نفر و حجم نمونة آماری 105 نفر به صورت هدفمند انتخاب شد. ابزار اندازه‌گیری، پرسشنامة محقق‌ساخته است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها، از تحلیل عاملی، آزمون تی مستقل، یومن- ویتنی و تحلیل واریانس یکطرفه استفاده شد. یافته‌ها: اساتید، مؤلفه‌های فرهنگی- تربیتی و آموزشی را بر اسلامی‌شدن دانشگاه مؤثر می‌دانند. با مقایسة میانگین رتبه‌ای، مؤلفه‌های فرهنگی- تربیتی، آموزشی، پژوهش- فنّاوری و مدیریتی در اولویت اول تا چهارم قرار دارند. در مؤلفه‌های چهارگانة مزبور بین دیدگاه اساتید بر حسب جنسیت، گروه تحصیلی، سطح تحصیلات، سنوات خدمت و مرتبة علمی، تفاوت معناداری وجود نداشت. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد مؤلفه‌های فرهنگی- تربیتی و آموزشی، تأثیر قابل توجهی در اسلامی‌شدن دانشگاهها دارند. توجه و توسعة راهبردمحور این مؤلفه‌ها، موجب اسلامی‌شدن دانشگاه خواهد شد..

کلیدواژه‌ها


-       اجتهادی، مصطفی(1377). «تحلیلی بر توانمندی‌ها و کاستی‌های نظام آموزش عالی در جمهوری اسلامی ایران».پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، سال ششم، ش 17: ۵۸-۳۳.

-       اخوان کاظمی، بهرام(1382). «راهکارهای برای اسلامی‌شدن دانشگاهها». دانشگاه اسلامی، سال هفتم، ش 19-18: 44-21.

-       ایمانی، مهدی و صدرالدین شریعتی(1390). «نقش دانشگاه اسلامی- ایرانی در تولید علم دینی». معرفت در دانشگاه اسلامی، سال پانزدهم، ش 4(49): ۸۸-۱۰۰.

-       بانشی، زینب(1389). راهکارهای اسلامی‌شدن دانشگاهها بر اساس دیدگاه اساتید معارف اسلامی دانشگاه قم. پایان‌نامه کارشناسی مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم.

-       تقوی مقدم، سید مصطفی(1376). «اولویت‌گذاری در برنامه‌های کوتاه‌مدت اسلامی کردن دانشگاهها». دانشگاه اسلامی، سال اول، ش 1: 54-49.

-       حاجی‌پور، بهمن و مصطفی بهادران شیروان(1391). «شایستگی‌های محوری دانشگاه مطلوب با تأکید بر اندیشه‌های مقام معظم رهبری». مدیریت در دانشگاه اسلامی، سال اول، ش 2: 26-3.

-       حاجی‌پور، بهمن و مرتضی سلطانی(1387). «برنامة استراتژیک پژوهشی در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی؛ مورد مطالعه: دانشگاه امام صادق(ع)». اندیشة مدیریت، سال دوم، ش 1: 224-183.

-       خادمی، عین‌الله(1381). «نقش دانشجویان در اسلامی‌شدن دانشگاهها». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال ششم، ش 15: 94-79.

-       خامنه‌ای، سیدعلی(1375). بیانات و پیامهای رهبری در دیدارها و مناسبتهای مختلف. بازیابی از پایگاه اطلاع‌رسانی حضرت آیه‌الله خامنه‌ای: http://www.farsi.khamenei.ir

-       خان‌محمدی،کریم(1385). «فرایند اسلامی کردن دانشگاهها در ایران(با رویکرد سیاستگذاری فرهنگی)». دانشگاه اسلامی، سال دهم، ش 32-31: 122-81.

-       امام خمینی، سیدروح‌الله(1359). صحیفه امام، جلد 12. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

-       داداشی نیاکی، محمدرضا(1386). «راهبردهای مدیریتی دانشگاه اسلامی از منظر نهج‌البلاغه». دانشگاه اسلامی، سال یازدهم، ش 4(36): ۴-۱۸.

-       دژکام، علی(1382). «برداشتهای گوناگون از دانشگاه اسلامی». دانشگاه اسلامی، سال هفتم، ش 17: ۴۹-۶۲.

-       زراعت، عباس(1376). «راههای اسلامی کردن دانشگاهها». دانشگاه اسلامی، سال اول، ش 1: ۳۴-۴۸.

-       سیاح طاهری، محمدحسین(1392). «فراتحلیل تعاریف متداول از دانشگاه اسلامی و ارائة یک الگوی پیشنهادی». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال هفدهم، ش 1(54): ۷۷-۱۰۲.

-       شورای عالی انقلاب فرهنگی(1392). سند اسلامی‌شدن دانشگاهها. مصوبه جلسة 735، تیر: 78-1.

-       عیوضی، علی‌اشرف(1381). «قطره‌ای از دریا، سیری در اندیشه‌های امام خمینی(ره) دربارة دانشگاه اسلامی». دانشگاه اسلامی، سال ششم، ش 14: 22-13.

-       غروی نائینی، نهله؛ حامد مصطفوی‌فرد و زهرا مصطفوی‌فرد(1391). «ارتقای فرهنگ علم‌ورزی در دانشگاه اسلامی(راهکارها؛آفتها و موانع)». فرهنگ در دانشگاه اسلامی، سال دوم، ش 2(3): 2۵7-27۸.

-       فتاحی، امیر؛ سهراب مروّتی و آمنه جوشن(1392). «دانشگاه اسلامی و چشم‌انداز آن از منظر قرآن کریم». پژوهشهای میان رشتهای قرآن کریم، سال چهارم، ش 1: 112-93.

-       فضل‌الهی، سیف‌اله و محمدتقی حاج ابراهیمی(1389). «راهکارهای اسلامی‌شدن دانشگاهها(با رویکردی به دیدگاه استادان دروس معارف اسلامی)». معرفت، سال نوزدهم، ش 157: 82-67.

-       فضل‌الهی، سیف‌اله و سید رضا زمانی ده‌یعقوبی(1390). «راهکارهای اسلامی‌شدن دانشگاهها و اولویت‌بندی آنها با رویکردی به دیدگاه استادان دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم». معرفت در دانشگاه اسلامی، سال پانزدهم، ش 1(46): 1۱۹-1۴۲.

-       قربانی‌زاده، وجه‌الله و محمد امینی(1393). «آرمان‌گرایی و حرکت در دانشگاه اسلامی». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال هجدهم، ش 2(59): 1۷۳-1۹۴.

-       قشقایی‌زاده، نصراله؛ بهزاد محمدی و پریسا مسعودیان(1392). «ارائة الگوی نظری سازمانی دانشگاه بر مبنای آموزه‌های دین اسلام». مدیریت در دانشگاه اسلامی، سال دوم، ش 1(5): 1۵7-17۳.

-       قمی، محسن(1381). «نقش دانشگاه در ارتقای فرهنگ دینی». دانشگاه اسلامی، سال ششم، ش 14: 2۰1-2۱1.

-       مجیدی، محمدرضا(1382). «بازخوانی راهبردهای دانشگاه اسلامی از منظر جنبش نرم‌افزاری». دانشگاه اسلامی،سال هفتم، ش 19-18: 86-73.

-       محمودزاده، علی؛ اکبر فروزش و مهدی مرتضوی(1388). واکاوی و بازشناسی فرهنگ و مدیریت جهادی. تهران: دفتر نمایندة ولی فقیه.

-       مطیع، حسین و عبدالحسین خسروپناه(1389). «رابطة دین و فنّاوری در فرایند اسلامی‌شدن دانشگاه». معرفت در دانشگاه اسلامی، سال چهاردهم، ش 1 (45): ۷۷-۱۰۲.

-       مقیمی، سید محمد(1388). تئوری‌های مدیریت پیشرفته. تهران: دانشگاه تهران.

-       مهدی، رضا(1392). «نظریة دانشگاه اسلامی: الگوی فرهنگی منتج از روش نظریة مبنایی». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال هفدهم، ش 1(54): ۲۷-۵۰.

-       میرزامحمدی، محمدحسن و علی صحبت‌لو(1386). «اهداف دانشگاه اسلامی». دانشگاه اسلامی، سال یازدهم، ش 1(33): ۷-۲۵.

-       ناظم، فتاح(1389). «سلامت سازمانی مناطق مختلف دانشگاه آزاد اسلامی». اندیشه‌های تازه در علوم تربیتی، سال پنجم، ش 3 (19): ۱۱-۲۳.

-       نظری، مرتضی(1385). آموزش و پرورش و توسعة انسانی. تهران: سپیده تابان.

-       نیستانی، محمدرضا و ریحانه رامشگر(1392). «نقش فعالیتهای فرهنگی دانشگاهها در توسعة فرهنگی جامعه». مهندسی فرهنگی، سال هشتم، ش 76 :169-146.

-       وب‌سایت پرسشکدة سامانة پرسش و پاسخ ایران(1389). به نظر شما معضل اصلی در دانشگاهها چیست؟[پرسمان]. بازیابی‌شده در 22 اسفند؛ از: http://www.porseshkadeh.com /Question

-       Aivazi, Ali Ashraf (2002). "A Drop of the Sea: Tracing the thoughts of Imam Khomeini on the Islamic University". Islamic University, Vol. 6, No. 14: 13-22.

-       Akhavan Kazemi, Bahram (2003). "Procedures for Islamisation of Universities". Quarterly Journal of Islamic University, No. 18-19: 21-44.

-       Ask & Answer soft ware from Porseshkadeh Web Page (2011). What do you Think about the Main Disaster in Universities? [From the question]13 March 2011. In:http://www.porseshkadeh.com /Question.
-       Banshee, Zeinab (2010). Islamization of Universities from the Viewpoint of the Professors of Islamic Teachings at Qom University.BA Thesis. Management and Planning Department, Qom, Faculty of Literature and Human Sciences, Qom University.

-       Dadashi Niaki, Mohammad Reza (2007). "Management Strategies of Islamic University from Nahj al-Balaghah". Islamic University, Vol. 11, No. 4(36): 4-18.

-       Dezhkam, Ali (2003). "Various Inferences from Islamic University". Islamic University, Vol. 7: No. 1(17): 47-62.

-       Ejtehadi, Mostafa (1998). "An Analysis of the Capabilities and Shortcomings of the Higher Education System in the Islamic Republic of Iran Compiled". Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education, Ministry of Culture and Higher Education, Vol. 6, No. 17: 33-58.

-       Fattahi, Amir; Sohrab Moravati & Ameneh Joushan (2013). "Islamic University and its Perspective from the Perspective of the Holy Qur'an". Interdisciplinary Studies of the Holy Quran, Vol. 4, No. 1: 93-112.

-       Fazlollahi, Seifollah & Mohammad Taghi Haj Ebrahimi (2010)."Practical Methods of Islamicisation of Universities (with an Approach to the Viewpoints of Islamic Education Courses’ instructors)". Knowledge .Vol 19, No.157: 67-82.

-       Fazlollahi, Seyfollah & Seyyed Reza Zamani Deh Yaghobi (2011). "Strategies for Islamicization of Universities and Prioritizing them with an Approach to the Views of Professors of Islamic Azad University, Qom". Knowledge in Islamic University, Vol. 15, No. 1(46): 119-142.

-       Gharavi Naini, Nahl; Hamed Mostafavi Fard & Zahra Mostafavi Fard (2012). "Promoting the Culture of Science in the Islamic University (Strategies, Pests and Obstacles)". Culture at Islamic University, Vol. 2, No. 2(3): 257-278.

-       Ghorbani Zadeh, Vajhollah & Mohammad Amini (2014). "Idealism and Movement at Islamic University". The Knowledge Studies in The Islamic University, Vol. 18, No. 2(59): 173-194.

-       Hajipour, Bahman & Mostafa Bahadoran Shirvan (2012). "The Merits of the University of Optimum, Emphasizing the Ideas of the Supreme Leader". Management in Islamic University, Vol. 1, No. 2: 3-26.

-       Hajipour, Bahman & Morteza Soltani (2008). "Strategic Research Planning in Universities and Higher Education Institutes: Imam Sadiq University (AS)". Journal of Strategic Management Thought, Vol. 2, No. 1(3): 183-224.

-       Imam Khomeini, Sayyid Ruhollah (1980). Sahifeh Imam, Vol. 12. Tehran: The Institute for Publishing the Works of Imam Khomeini (SA).
-       Imani, Mehdi & Sadral-Din Shariati (2011). "The Role of the Islamic-Iranian University in the Production of Religious Science". Knowledge in Islamic University, Vol. 15, No. 4(49): 88-100.

-       Khademi, Einollah (2002). "The Role of Students in Islamicization of Universities". Quarterly Epistemological Studies at Islamic University, Vol. 6, No.15: 79-94.

-       Khamenei, Seyyed Ali (1996). Leadership Statements and Messages in Different Meetings and Occasions. Retrieved from the Ayatullah Khamenei Information Center: http;//www.farsi.khamenei.ir
-       Khan Mohammadi, Karim (2006). "The Process of Islamicization of Universities in Iran (with a Cultural Policy Approach)". Islamic University, Vol. 10, No. 31-32: 81-122.

-       Mahmoudzadeh, Ali; Akbar Forouzesh & Mehdi Mortazavi (2009). Exploration and Recognition of Jihadi Culture and Management. Tehran: Representative Office of the Supreme Leader.

-       Majidi, Mohammad Reza (2003). "Reflection of the Strategies of Islamic University from the Perspective of the Software Movement". Islamic University, Vol. 7, No. 18-19: 73-86.

-       Mehdi, Reza (2013). "Islamic University Theory: A Cultural Model Based on the Theory of Theory". Quarterly Epistemological Studies at Islamic University, Vol. 17, No. 1(54): 27-50.
-       Mirzamohammadi, Mohammad Hassan & Ali Speleu (2007). "The Goals of the Islamic University". Islamic University, Vol. 11, No. 1(33): 7-25.

-       Moghimi, Seyyed Mohammad (2009). Advanced Management Theories. Tehran: Tehran University.
-       Motie, Hossein & Abdolhossein Khosrowpanah (2010). "Relationship between Religion and Technology in the Process of Islamicization of the University". Knowledge at Islamic University, Vol. 14, No. 1(45): 77-102.

-       Nazari, Morteza (2007). Education and Human Development. Tehran: Sepideh Taban.

-       Nazem, Fattah (2010). "Organizational Health in Different Areas of Islamic Azad University". Quarterly Journal of New Thoughts in Educational Sciences,Vol. 5, No. 3(19): 11-23.

-       Nistani, Mohammad Reza & Reyhaneh Rameshgar (2013). "The Role of Cultural Activities of Universities in the Cultural Development of Society". Journal of Cultural Engineering, Vol. 8, No. 76: 146-169.

-       Qashqaizade, Nasrollah; Behzad Mohammadi & Parisa Masoudian (2013). "Presenting the Organizational Theoretical Model of the University Based on the Teachings of Islam". Management in The Islamic University, Vol. 2, No. 1(5): 157-173.
-       Qomi, Mohsen (2002). "The Role of the University in Promoting Religious Culture". Islamic University, Vol. 6, No. 14: 199-212.

-       Sayyah Taheri, Mohammad Hosein (2013). "A Meta-Analysis of Common Definitions from the Islamic University and the Presentation of a Proposed Model". Quarterly Epistemological Studies at Islamic University, Vol. 17, No. 1(54): 77-102.

-       Supreme Council of the Cultural Revolution (2013). Document for Islamisation of Universities. Approved Session 735, Tir: 1-78.
-               Taghavi Moghadam, Seyed Mostafa (1997)."Prioritizing the Short-Term Islamicisation Program of Universities". Islamic University, Vol. 1, No. 1: 49-54.
-       Zeraat, Abbas (1997). "The Ways of Islamicisation of Universities". Islamic University, Vol. 1, No.1: 34-48.