جایگاه علمی و فقهی امام سجّاد(ع) از دیدگاه اهل سنّت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، گروه تاریخ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دکتری تخصصی تاریخ اسلام دانشگاه دهلی، دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور تهران مرکزی.

3 دکتری تخصصی تاریخ اسلام دانشگاه تربیت مدرس تهران، دانشیار گروه فرهنگ و تمدن اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه تهران.

4 دکتری تخصصی تاریخ ایران اسلامی دانشگاه اصفهان، استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور قم.

چکیده

هدف: این پژوهش به بررسی مرجعیت علمی امام سجّاد(ع) در میان اهل سنّت پرداخته است تا علاوه بر اثبات شایستگی علمی امام و حقانیت شیعه در پیروی از ائمه(ع)، نقطة مشترک دیگری را بین دو مذهب بزرگ اسلامی(شیعه و سنی) برای تحکیم وحدت معرفی کند. روش: این نوشتار با روش توصیفی- تحلیلی به واکاوی جایگاه علمی و فقهی امام سجّاد(ع) از دیدگاه اهل سنّت با استفاده از داده‌های تاریخی و حدیثی پرداخته است. یافته‌ها: اگر چه اهل سنّت در سالهای آغازین امامت امام سجّاد(ع) چندان با این جایگاه آشنا نبودند، اما مقام علمی و فقهی ایشان در سالهای بعد، بارها ستوده شد و او را فردی ثقه، فاضل، فقیه و امین دانسته‌اند؛ تا جایی که ایشان به عنوان مرجع دینی و پیشوای شریعت، محل رجوع اهل سنّت نیز بودند. نتیجه‌گیری: مرجعیت امام در وادی عمل در مصادیقی چون: اعتبار سندی روایات حضرت، تلمذ علمای اهل سنّت در محضر امام و نقل روایات امام از سوی آنان، شرکت در مجالس علمی، مشاوره و مذاکرة علمی علما با امام و تأثیرپذیری از مواعظ ایشان و... توسط اهل سنّت به اثبات رسیده است.

کلیدواژه‌ها


-      قرآن کریم.

-      صحیفه سجّادیه. ترجمه حسین انصاریان(1376). تهران: پیام آزادی.

-      ابن ابی‌شیبه الکوفی العبسی، حافظ عبدالله بن محمد(1409 ق).المصنف فی الاحادیث و الاثار. تحقیق سعید اللحام. بیروت: دارالفکر للطباعه و للنشر.

-      ابن اشعث کوفی، ابوعلی محمد(بی‌تا). الجعفریات (الاشعثیات). تهران: مکتبه نینوی الحدیثه.

-      ابن بابویه(شیخ صدوق)، محمد بن علی بن حسین(1404 ق). عیون اخبار الرضا(ع). تهران: مؤسسه اعلمی.

-      ابن تیمیه حرانی، احمد(1486 ق).منهاج السنه النبویه. تحقیق دکتر محمد رشاد سالم. اداره الثقافه و النشر بالجامعه، الامام محمد بن سعود الاسلامیه.

-      ابن جوزی، ابوالفرج عبدالرحمان بن علی بن محمد(1412 ق). المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم. تحقیق محمد عبدالقادر عطا و مصطفی عبدالقادر عطا. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-      ابن جوزی، سبط(بی‌تا). تذکره الخواص. نجف: المطبعه العلمیه.

-      ابوحاتم رازی، احمد بن حمدان(1372 ق). الجرح و التعدیل. بیروت: داراحیاء التراث العربی.

-      ابن حجر عسقلانی، شهاب‌الدین بن حجر(1328 ق). الاصابه فی تمییز الصحابه. بیروت: داراحیاء لتراث العربی.

-      ابن حنبل، احمد بن محمد(بی‌تا).المسند. بیروت: دار صار.

-      ابن خلکان، احمد بن محمد(1364). وفیات الاعیان و أبناء الزمان. محقق: عباس احسان. قم: الشریف الرضی.

-      ابن زنجویه اصفهانی، ابوبکر احمد بن علی(1427 ق). رجال صحیح مسلم. تحقیق محمدحسن اسماعیل و احمد فرید المزیدی. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-      ابن شعبه حرانی، ابومحمد الحسن بن علی(1383). تحف العقول. ترجمۀ بدر شاهین. قم: انصاریان.

-      ابن شهرآشوب، محمد بن علی(1392). مناقب. تهران: علمی و فرهنگی.

-      ابن عساکر، علی بن حسن(1415 ق). تاریخ مدینه دمشق. بیروت: دارالفکر.

-      ابن عساکر، علی بن حسن(1371). ترجمة امام علی بن الحسین زین‌العابدین(ع) و ابنه الامام محمد باقر من تاریخ مدینه دمشق. محمدباقر محمودی. تهران: وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی.

-      ابن کثیر دمشقی، ابوالفداء اسماعیل بن عمر(1417 ق). البدایه و النهایه. بیروت: دارالفکر.

-      ابن ماجه، محمد بن یزید قزوینی(بی‌تا). سنن ابن ماجه. محمد فوأد عبدالباقی. دارالفکر.

-      ابن منظور، محمد بن مکرم(1414 ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر، چ سوم.

-      ابوداوود سجستانی، سلیمان بن اشعث(1410 ق). سنن ابی‌داوود. سید محمد اللحام. دارالفکر لطباعه و النشر.

-      ابوزهره، محمد(1425 ق). الامام الصادق، حیاته و عصره آراؤه و فقهه. قاهره: دارا لفکرالعربی.

-      ابونعیم اصفهانی، احمد بن عبدالله(بی‌تا). حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء. سعید بن سعدالدین خلیل الاسکندرانی. [بی‌جا]: دارالحیاء التراث العربی.

-      احمدبن عیسی(1410 ق). امالی. گردآورنده محمد بن منصور مرادی. قم: دارالحدیث.

-      إربلی، علی بن عیسی بن ابی‌الفتح(1421 ق). کشف الغمه فی معرفه الائمه(ع). قم: رضی.

-      امینی، نوروز(1387). «روایات اهل بیت(ع) در منابع اهل سنّت». علوم حدیث، سال سیزدهم، ش 47: 146-184.

-      انوری، حسن و همکاران(1393). فرهنگ بزرگ سخن. تهران: سخن.

-      بُستی، ابوحاتم محمد بن حبان(1413 ق). الثقات. بیروت: دارالفکر.

-      بخاری، ابی‌عبدالله عمر بن اسماعیل(بی‌تا). صحیح. عبدالعلی نور احراری. انتشارات احمد جام.

-      بیهقی، احمد بن حسین(بی‌تا)، سنن کبری. بیروت: دارالفکر.

-      ترابی، احمد(1374). امام سجّاد(ع)، جمال نیایشگران. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی.

-      ترمذی، محمد بن عیسی(1403 ق). سنن ترمذی. عبدالوهاب عبداللطیف. دارالفکر، بی‌جا: الطباعه و النشر.

-      تسخیری، محمدعلی(1422 ق). وحدت اسلامی بر پایة مرجعیت علمی اهل بیت(ع). ترجمة جلال میرآقایی. تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.

-      حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله(1420 ق). المستدرک علی الصحیحین. بیروت: دارالمعرفه.

-      خاتمی، احمد(1378). فرهنگ علم کلام. تهران: صبا.

-      خلیفه بن خیاط، ابی عمرو(1414 ق). طبقات. تحقیق دکتر سهیل ذکار. [بی‌جا]: دارالفکر.

-      دارالقطنی، علی بن عمر(1417 ق). سنن دارالقطنی. مجدی بن منصور بن سید الشوری، بیروت: دارالکتب العلمیه.

-      دمیری، محمد بن موسی(1374 ق). حیاه الحیوان. قاهره: مطبعه الاستقامه.

-      دهخدا، علی‌اکبر(1377). لغتنامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران، چ دوم.

-      ذهبی، شمس‌الدین محمد بن احمد(1998 م). المعین فی طبقات المحدثین. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-      ذهبی، شمس‌الدین محمد بن احمد(1417 ق). سیر اعلام النبلاء. بیروت: دارالفکر.

-      ذهبی، شمس‌الدین محمد بن احمد(1963 م). میزان الاعتدال فی نقدالرجال. قاهره: الخانجی.

-      راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412 ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دارالعلم.

-      سجّادی، سید جعفر(1373). فرهنگ معارف اسلامى. تهران: دانشگاه تهران، چ سوم.

-      سلیمان البنداری، عبدالغفار(1413 ق).معجم رجال الکتب التسعه، سید حسن کسروی، بیروت: دارالکتب العلمیه.

-      سیوطی، جلال‌الدین(بی‌تا). اسعاف المبطأ برجال الموطأ. تحقیق موفق فوزی جبر. [بی‌جا]: دارالهجره.

-      شریف قرشی، باقر(1374). «تحلیلی از زندگانی امام سجّاد(ع)». ترجمة محمدرضا عطایی. مشهد: کنگرة جهانی حضرت رضا(ع).

-      شریف قرشی، باقر(1340). موسوعة سیرة اهل البیت. تحقیق مهدی باقر القرشی. قم: دارالمعروف.

-      شلتوت، محمود(1405 ق). تفسیر القرآن الکریم. تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.

-      شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان(1413 ق). الإرشاد فی معرفه حجج الله علی العباد. قم: کنگره شیخ مفید.

-      شیخ مفید، محمد بن محمد بن النعمان(بی‌تا). الارشاد فی معرفه حج الله علی العباد. ترجمه سید ‌هاشم محلاتی. تهران: علمیه اسلامیه، چ دوم.

-      صفی‌زاده، فاروق(1387).امامان شیعه به روایت اهل سنّت. تهران: مدحت.

-      طبری، محمد بن جریر(1362). تاریخ طبری. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: اساطیر.

-      طبرانی، سلیمان بن احمد بن ایوب ابوالقاسم(1994 م). المعجم الکبیر. قاهره: مکتبه ابن تیمیه.

-      طبسی، محمدمحسن(۱۳۸۲). «امام سجّاد(ع) از دیدگاه اهل سنّت». فرهنگ کوثر، ش 58: ۱۷۱-162.

-      عاملی، جعفر مرتضی(1409 ق). دراسات و بحوث فی التاریخ والاسلام. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.

-      عطاردی، عزیزالله(بی‌تا). مسند الامام السجّاد ابی محمد علی بن الحسین(ع). تهران: عطارد.

-      قندوزی حنفی، سلیمان بن ابراهیم(بی‌تا). ینابیع الموده و ذوی‌القربی، سید علی جمال أشرف حسینی. دارالاسوه الطباعه و النشر.

-      کاتب واقدی، محمد بن سعد(1375). الطبقات الکبری. محمود مهدوی دامغانی. تهران: فرهنگ و اندیشه.

-      کلینی، محمد بن یعقوب(1363). اصول کافی. ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.

-      مالک، مالک بن انس(1406 ق)، الموطأ. محمدفؤاد عبدالباقی. بیروت: دار احیاء التراث العربی.

-      مزی، جمال‌الدین ابوالحجاج یوسف(1413 ق). تهذیب الکمال فی اسماء الرجال. تحقیق دکتر بشار عواء. بیروت: مؤسسه الرساله.

-      مشکور، محمدجواد(1372). فرهنگ فرق اسلامی. مشهد: آستان قدس رضوی، چ دوم.

-      مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین(1409 ق). مروج الذهب و معادن الجوهر. بیروت: دارالأندلس.

-      مسلم قشیری نیشابوری، محمد بن مسلم بن الحجاج(بی‌تا). صحیح مسلم. بیروت: دارالفکر.

-      نسائی، ابوعبدالرحمن احمد بن شعیب(1348 ق). سنن نسائی. بیروت: دارالفکر.

-      نَوَوی، محی‌الدین بن شرف(بی‌تا). تهذیب الاسماء و اللغات. مصر: اداره الطباعة المنبریه.

-      یعقوبی، احمد بن اسحاق(1362). تاریخ یعقوبی. ترجمه محمدابراهیم آیتی. تهران: علمی و فرهنگی.

-      یمانی، محمد عبده(1412 ق). علّموا اولادکم حب آل بیت‌النبى(ص). دمشق: مؤسسه علوم القرآن.

-       The Holy Quran.

-       Sahifeh Sajjadieh.Translation of Hossein Ansarian (1997). Tehran: Message of Freedom.

-       Abu Dawood Sjestani, Suleiman Bin Ash'ath (1410 AH). Senan Abi Dawood. Seyyed Mohammad AlLaham, Dar al-Fakr Latibah and Al-Nashr.

-       Abu Hatam Razi, Ahmad ibn Hamdan (1372 AH). Al-Jahr and al-Addiyil. Beirut: Darahi'a al-'tar alArabi.

-       Abu Naim Isfahani, Ahmad ibn Abdullah (Bita). Halayah al-Awlia and the Classes of Al-Asfiya. Sa'id bin Sa'd al-Din Khalil Aleksandrani. Bid: Dar al-Haya al-tar al-Arabi.

-       Abu Zohreh, Muhammad (1425 AH). Alamam al-Sadeq. Hayatat and Ayear Arah and jurisprudence, Cairo: Dara Lefkraler Bi.

-       Ahamd ibn Isa (1410 AH). Amali. Collector Mohammad bin Mansour Moradi, Qom: Dar al-Hadith

-       Ameli, Ja'far Morteza (1409 AH). In Verse in the History of Quran. Qom: Al-Nasr al-Islami institute.

-       Amini, Nowrouz (2008). "The Traditions of Ahlulbayt (as) in the Resources of the People". Hadith Sciences, Thirteenth, 47: 146-184.

-       Anwari, Hassan & et al. (2014). The Great Culture of Sokhan. Tehran: Speech.

-       Atarody, Aziz Allah (Bita). Mussand al-Amam al-Sajjad Aby Mohammad Ali bin al-Hussein (peace be upon him). Tehran: Mercury.

-       Beyhaghi, Ahmad ibn Husayn (Bita). Sanne Kobra. Beirut: Dar al-Fakr.

-       Bosti, Abu Hatam Mohammed ibn Hayban (1413 AH). Al-Thaqat. Beirut: Dar al-Fakr.

-       Bukhari, Abdi Abdullah Omar ibn Isma'il (Bita). Sahih. Abdolali Nooraharari, Shaykh al-Islam Ahmed Jam.

-       Darulakhtani, Ali ibn Umar (1417 AH).Sunni Al-Qatni, Majdi ibn Mansoor bin Sayyid al-Shurry, Beirut-Lebanon: Dar al-Kotb al-Ummah

-       Dehkhoda, Ali Akbar (1998). Dehkhoda Dictionary. Tehran: Tehran University, Q 2.

-       Demiry, Mohammed b. Musa (1374 AH). Hayyat al-Haywan. Cairo: Mubayat al-Wattakam.

-       Hakem NishaBori, Muhammad ibn Abdullah (1420 AH). Al-Mustadrak Ali-al-Sahihin. Beirut: Dar Al-Mafarah.

-       Ibn Abi Shayba al-Kafi al-Abbasi, Hafez Abdullah ibn Muhammad (1409 BC). Al-Mansf al-Fayyad alAdhaith and Allah. Research by Saeed Al-Laham, Beirut-Lebanon: Dar al-Fakr al-'Abba'ī and Lönşar.

-       Ibn Assakar, Ali ibn Hasan (1415 AH). History of the Medina of Damascus. Beirut: Dar al-Fakr.

-       Ibn Assakar, Ali ibn Hasan (1992). Translation of Imam Ali ibn al-Hussein Zain al-Abedin (AS) and Abne Alamam Muhammad Baqir I The History of Medina of Damascus. Mohammad Baqer Mahmoudi. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance.

-       Ibn Babawayi (Sheikh Sadukh), Muhammad bin Ali ibn Husain (1404 AH). Ayoun al-Reza (AS). Tehran: Alaami Institute.

-       Ibn Hajar Asqalani, Shahab al-Din bin Hajar (1328 AH). Al-Ababah fi Tamyiz al-Sahabah. Beirut: Darahia al-Lotra' al-Arabi.

-       Ibn Hanbal, Ahmad ibn Muhammad (Bita). Al Masand. Beirut: Dasar.

-       Ibn Juozi, Abul Faraji Abdul Rahman ibn Ali ibn Muhammad (1412 AH). Al-Mentzam fi Ajd al-Muluk and al-Amm. Research by Mohammed Abdul Qader Atta and Mostafa Abdul Qader Atta. Beirut: Dar al-Kabul al-Ammia.

-       Ibn Jouzi, Sabet (Bita). Tazkere al-Khawas. Najaf: Al-Muttah al-Waliya.

-       Ibn Kathir Damshahi, Abolfatha Ismail ibn Umar (1417 AH). Al-Badayeh and al-Nahiya. Beirut: Dar al-Fakr.

-       Ibn Khalkan, Ahmad ibn Muhammad (1985). Wafiat Alayan and Abbas al-Zaman. Researcher: Abbas Ehsan, Qom: Al-Sharif al-Razi.

-       Ibn Majeh, Mohammad bin Yazid Qazvini (Bita). Sana ibn Magh. Muhammad Fuud Abdul Baghchi: Daral Fakr.

-       Ibn al-Ashati Kofi, Abu Ali Muhammad (Bita). Al-Ja'friyat (al-Tashiyat). Tehran: Ninavi al-Haditha school.

-       Ibn Shahr Ashhoob, Mohammad bin Ali (2013). Manabib. Tehran: Scientific and Cultural Company.

-       Ibn Shuba Harari, Abu Muhammad Al-Hasan ibn Ali (2004). Takf Alqul. Translator Badr Shahin. Qom: Ansariyan.

-       Ibn Taymiyyah Harani, Ahmed (1486 AH). Manhaj al-Snah al-Nunbouyeh. Research by Dr Mohammad Rashad Salem, Office of Al-Saqafa and Al-Nashr.

-       Ibn Zanjevi Isfahani, Abu Bakr Ahmad ibn Ali (1427 AH). Rijal Sahih Muslim. Research by Mohammad Hasan Ismail and Ahmad Farid Al-Mozzidi, Beirut: Daralcb al-Ma'mieh.

-       Ibn Manzor, Muhammad ibn Makram (1414 AH). Lassan al-Arab. Beirut: Released, Qthird.

-       Irbily, Ali ibn Isa ibn Abi al-Fatih (1421 AH). Kashf al-Ghmay fe Refference of theImam Ali. Qom: Razi.

-       Jacoby, Ahmad bin Ishaq (1983). History of Yaghoubi. Translation by Mohammad Ibrahim Ayati. Tehran: Scientific and Cultural.

-       Kateb Veddi, Mohammad bin Sa'ad (1996). Al-Tabbakht al-Kabiri. Mahmoud Mahdavi Damghani. Tehran: Culture and Andisheh Publications.

-       Khalifa bin Khayyat, Aby Amr (1414 AH). Classes. Research by Dr. Soheil Zakar. Bid: Daral Fakr.

-       Khatami, Ahmad (1999). Culture of Theology. Tehran: Saba.

-       Kollini, Mohammed ibn Ya'qub (1363). Sufficient Principles (Osul Kafi). Translated by Seyyed Hashem Rasouli Mahallati. Tehran: Dar al-Kabul El-Islamiyah.

-       Kunduzi Hanafi, Suleiman ibn Ibrahim (Bita). Yinabi al-Mudeh and Zvayy al-Qarabi. Seyyed Ali Jamal Ashraf Hosseini. Darela Souh al-Tabaa and Al-Nashar.

-       Malik, Malik Ben Anas (1406 AH). al-Mutafa. Mohammad Fouad Abdul Baghi, Beirut-Lebanon: Dar al-'Arta Al-Arabi.

-       Mashkour, Mohammad Javad (1993). Islamic Cultures Culture. Mashhad: Astan Quds Razavi, Q Second.

-       Masoudi, Abolhassan Ali ibn Husayn (1409 AH). Promoter of Al-Zahab and al-Jawhar mines. Beirut: Dar al-Andels.

-       Mazi, Jamal al-Din Abul Hajjaj Youssef (1413 AH). Tahzib al-Maliki fi asma al-rjal. Dr. Bashar al-Awa's research, Beirut-Lebanon: Al-Reylah Institute.

-       Muslim Ghashiri Nishapuri, Mohammad bin Musalem bin al-Hajjaj (Bita). Sahih Muslim. Beirut: Dar al-Fakr.

-       Nasa'i, Abu'Abd al-Rahman Ahmad ibn Shoaib (1348 AH).Sanne Nasai. Beirut-Lebanon: Daral-Fakr.

-       Novi, Mohiyeddin bin Sharaf (Bita). Tekzib alasma and al-Lahat. Egypt: Office of the Press.

-       Raghib Isfahani, Hussein ibn Muhammad (1412 AH). Mofradat al-Aq al-Quran. Beirut: Dar al-Alam.

-       Safi Zadeh, Farooq (2008). Shiite Imams According to Ahlulent. Tehran: Medhat.

-               Sajjadi, Seyyed Ja'far (1994). Islamic Culture. Tehran: Tehran University, Q third.

-       Shaltut, Mahmoud (1405 AH). Qur'an al-Karim commentary. Tehran: World Assembly of Islamic Approaches.

-       Sharif Gharishi, Bagher (1995). "An Analysis of the Life of Imam Sajjad (as)". Translated by: Mohammad Reza Ataei. Mashhad: World Congress of Imam Reza (AS).

-       Sharif Gharishi, Bagher (1340). Musuleh Sīra Ahl al-Bayt (AS). Research by Mehdi Bagher al-Qurashi. Qom: Daralmayarf.

-       Sheikh Mofid, Muhammad ibn Muhammad ibn Numan (1413 AH). Al-Ershad Fi Recipient Hajjullah Ali al-Abad. Qom: Sheikh Mufid Congress.

-       Sheikh Mofid, Muhammad ibn Muhammad ibn Numan (bita). Al-Ershad al-Fayyat Hajullah Ali al-Abad. Translated by Seyyed Hashem Mahallati. Tehran: Salmaieh Islamiyah Publication, Q Second.

-       Siouti, Jalal al-Din (Bita). Esaf al-Mūṭā Bahā'lāl alūūtā. The Successful Research of Fawzi al-Riyab. Unfounded: Dara Leljärra.

-       Suleiman al-Bondari, Abdul Ghaffar (1413 AH). Mojtaba Rijal al-Katzā. Sayyed Hasan Kasrovi, Beirut: Dar al-Kabul al-Ma'mieh.

-       Tabari, Mohammad bin Jarir (1983). Tabari Date. Translation by Abū Labhasem Pandian. Tehran: Nasareh.

-       Tabasi, Mohammad Mohsen (2003). "Imam Sajjad (as) from the Perspective of the People". Kowsar Culture, 58: 162-171.

-       Tabrani, Suleiman ibn Ahmad ibn Ayub Abulqasem (1994). Al-Mu'ali al-Kabir. Cairo: Ibn Taymiyyah School.

-       Tarmadi, Muhammad b. Isa (1403 AH). Sonan Tarmety. Abdul Wahhab Abdullatif, Dar al-Fakr, Bid: Al-Taba'a and Al-Nashr.

-       Taskhiri, Mohammad Ali (1422 AH). Islamic Unity Based on the Scientific Authority of Ahlulbayt (as). Translated by Jalal Mir-Ahayi. Tehran: World Assembly of Islamic Approaches.

-       Torabi, Ahmad (1995). Imam Sajjad Ali (as) Jamal of the Prayers. Mashhad: Islamic Research Foundation.

-               Yamani, Mohammed Abduh (1412 AH). Almwa'uladkam Hub al-Beit Al-Nabi.

-       Zahabi, Shamsuddin Mohammed ibn Ahmad (1998).  Al-Ma'in Fifa al-Muhaddin. Beirut: Dar al-Kabul Al-Ma'mieh.

-       Zahabi, Shamsuddin Mohammed ibn Ahmad (1963). Al-Qadal al-Qadr al-Jadal, Cairo: Al-Khanji.

-       Zahabi, Shamsuddin Mohammed ibn Ahmad (1417 AH). Sierra Al-Nublah. Beirut: Daral-Fakr.