بومی‌سازی علوم تربیتی در ایران؛ ضرورتها و چالشها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفة تعلیم و تربیت، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه خوارزمی تهران.

2 دکترای فلسفه تعلیم و تربیت، استادیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه خوارزمی تهران

3 دکترای فلسفه تعلیم و تربیت، دانشیار فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران.

4 دکترای فلسفه تعلیم و تربیت، دانشیار فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

چکیده

هدف: محققان در این مقاله به بررسی ضرورتها و چالشهای بومی‌سازی برنامة درسی علوم تربیتی در ایران پرداخته و نحله‌های مختلف آن را در حوزة علوم تربیتی بررسی کرده است. روش: در پژوهش حاضر از روشهای تحلیل مفهومی و قیاس نظری استفاده شده است. یافته‌ها: در این رویکرد با تفکیک مفاهیم مختلف در گفتمان علوم تربیتی بومی، چهار مورد از مهم‌ترین ضرورتهای بومی‌سازی برنامة درسی علوم تربیتی در ایران، شناسایی و مهم‌ترین چالشهای آن استخراج شد که عبارتند از: 1) تفابل فرهنگ اسلامی ایرانی با فرهنگ غربی، 2) فقدان دانش اسلامی پایه در اساتید علوم تربیتی، 3) نبود برنامه‌های درسی بومی برای علوم تربیتی، 4) عدم حمایت برخی روشنفکران ایرانی از بومی‌سازی علوم تربیتی و 5) حجم زیاد ترجمه‌ها به جای اقتباس در علوم تربیتی بومی. نتیجه‌گیری: نقد و بررسی ضرورتها و تحلیل جامعی از چالشهای بومی‌سازی علوم تربیتی نشان داد با دوری از هر گونه افراط و تفریط در دانش بومی و دانش جهانی می‌توان در مواجهه با فرصتها و چالشهای پیش رو، تصمیمات بهتر و مؤثرتری اتخاذ کرد وگامی در مسیر بومی‌سازی برنامة درسی علوم تربیتی در ایران برداشت.

کلیدواژه‌ها


-      اخوی راد، بتول(1388). «بررسی شیوه‌های بومی‌سازی علوم انسانی و تأثیر آن بر آموزش عالی». مهندسی فرهنگی؛ سال چهارم، ش ۳۶-35.

-      ابراهیم زاده، عیسی؛ فراهانی، ابوالفضل و سرمدی، محمد رضا ( 1385 ) چگونه تحقیق کنیم. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.

-      اعوانی، غلامرضا(1390). «منظور از بومی‌سازی علوم انسانی، ‌تعطیل کردن آن نیست». پایگاه تحلیلی- تبینی برهان: http://borhan.ir/NSite/FullStory/News

-      باقری، خسرو(1386). «گزارش همایش سالانة انجمن جامعه‌شناسی ایران». قابل دسترس در: http://www.isa.org.ir

-      باقری، خسرو(1374). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی. تهران: مدرسه.

-      باقری، خسرو و همکاران(1389). رویکردها و روشهای پژوهش در فلسفة تعلیم و تربیت. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

-      برزگر، ابراهیم(1390). «رهیافت بومی‌سازی علوم‏ انسانی». قابل دسترس در: http://korsi.farhangoelm.ir/Products/Other/Article

-      پوریانی، حسین(1391). «آسیب‌شناسی بومی‌سازی علوم انسانی». قابل دسترس در: http://rasekhoon.net/article/show

-          جمشیدی، محمدحسین و همکاران  ( 1394 ) . نظریه پردازی و اسلامی سازی نظریه های علوم انسانی. نشریه فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال نوزدهم، شماره چهار. 

-      چیذری، زهرا(بی‌تا). «بومی‌سازی علوم چگونه تعریف می‌‌شود؟». گروه فرهنگی- اجتماعی برهان: http://borhan.ir/NSite/FullStory/News

-      خامنه‌ای، سید علی(۲۹/۳/1395). «بیانات در دیدار استادان دانشگاهها». قابل دسترس در: http://www.mizanonline.com/fa/news/187465h

-      ساداتی‌نژاد، سید مهدی(1392). «بومی‌سازی علوم انسانی و ضرورت بازبینی مبانی انسان‌شناسی». پژوهشهای سیاست اسلامی، سال اول، ش 1: 36-5.

-          سالمی، داود ( 1395). ضرورت بومی سازی برنامه های فرهنگی؛ قابل دسترس در سایت:    http://shooshan.ir/fa/news/

-      ستایش، محمدرضا(1392). «نقدی بر مقالة علی پایا؛ نتایج نامطلوب گفتمان علوم انسانی بومی/ دینی». قابل دسترس در: http://falsafevadin.blogfa.com/post

-      سرفرازی، مهرزاد و همایون حمیدی(1390). «جهانی شدن و مدیریت منابع انسانی». مرکز ملی مطالعات جهانی شدن، سال دوم، ش ۲: 40-1.

-      شریعتی، علی(1394). بازشناسی هویت ایرانی اسلامی (مجموعه آثار: 27). تهران: نشر الکترونیکی وبسایت دکتر علی شریعتی.

-           شکوهی ، غلامحسین ( 1383 ) . مبانی و اصول آموزش و پرورش ؛ تهران : به نشر .   

-      شریعتی، علی(1390). بازگشت به خویشتن. تهران: نشر الکترونیکی وبسایت دکتر علی شریعتی.

-      عباسی، ابراهیم(1394). «اجتماع‌گرایی به مثابة روش تحلیل: تلاشی برای بومی‌نگری در علوم اجتماعی». مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دورة هفتم، ش 2: 56-23.

-      علی‌اصغری صدری، علی و سید جواد میری(1391). «علی شریعتی و بومی‌سازی علوم». علم و دین، سال سوم، ش 2: 117-95.

-      فرزانه‌پور، حسین(1387). «امکان بومی‌سازی علوم انسانی و رشته‌های آن با تأکید بر علوم سیاسی(چالشها و راهکارها)». کنگرة علوم انسانی.

-      قریشی‌نسب، سید طه(1391). «روند اسلامی‌سازی علوم انسانی از منظر علامه مصباح یزدی». قابل دسترس در: http://www.598.ir/fa/

-      قزلسفلی، محمدتقی و نگین نوریان دهکردی(1389). «نقد بومی‌گرایی در اندیشة جلال آل احمد». تحقیقات سیاسی و بین‌المللی دانشگاه آزاد اسلامی شهرضا، ش 4: 182-151.

-      کهندانی، مصطفی(1388). تاریخ تطور و تحول در شورای عالی آموزش و پرورش. تهران: نورالثقلین.

-      لطیفی، علی؛ حمید پارسانیا و محمد داودی(1393). «بررسی روش‌شناسی دانش تربیت اسلامی، بر اساس رویکرد اسلامی‌سازی معرفت». تربیت اسلامی، سال نهم، ش 18: 175-153.

-      مرندی، محمدرضا ( بی تا ). ضرورت بومی سازی علوم انسانی؛ سایت:    http://www.iribresearch.ir/viewnews

-      نقیب‌زاده، احمد و محمدباقر خرمشاد(مصاحبه)(1395). «بومی‌سازی علوم انسانی جریانی جهانی است»/ کسی نمی‌خواهد مانع نوشتن و نظریه‌پردازی شود. قابل دسترس در: http://qudsonline.ir/news

-      نوذری، محمود(1391). «امکان اسلامی‌سازی و بومی‌سازی برنامة درسی رشتة علوم تربیتی». راهبرد فرهنگ، ش 19: 168-139.

-      هافمن، استانلی(2002). «مهار جهانی‌شدن: چالشی پیش روی نهضت بومی‌سازی». ترجمة مهرزاد بروجردی. قابل دسترس در: http://mehrzadboroujerdi.com

-       Binti-Zon, Khadijah; Sharifah A.H. Norhaid, A.H. Binti-Syed- Idros & Aswati Hamzah (2008). "A Malysain Perspective of Ethnic & Indigenous Knowledge". The 8th Annual Conference of the Iranian Curriculum Studies Association (ICSA). October 29-30. The University of Mazandaran - Faculty of Humanities & Social Sciences, Babolsar, Mazandaran, Islamic Republic of IRAN. (Sub-theme: Globalization, the National Curriculum & National Identity)

-       Chateau, Jean (2005). Les Grans Pedagogues. Translated by Dr. Gh. H. Shokohi. University of Tehran Publication. No:1543. ISBN 964-03-5088-5

-       Sinha, Jai B.P. (2000). "Towards Indigenization of Psychology in India". Psychological Studies, 45(1-2): 3-13.

-       Smith, J. Robert (2008). "From Tensison Resonance: Globalization and Localism In Australain". The 8th Annual Conference of the Iranian Curriculum Studies Association (ICSA). October 29-30. The University of Mazandaran - Faculty of Humanities & Social Sciences, Babolsar, Mazandaran, Islamic Republic of IRAN. (Sub-theme: Globalization, the National Curriculum & National Identity)

-       Aavani, Gholamreza (2011). "The Localization of the Humanities is Not Meant to Shut it Down". Availbel in: http://borhan.ir/NSite/FullStory/News

-       Abbasi, Abraham (2015). "Socialism as a Method of Analysis: An Attempt to Indigenize the Social Sciences". Quarterly Journal of Interdisciplinary Studies in Humanities, Vol. 2: 23-56.

-       Akhavi Rad, Batol (2009). "Investigating the Localization of Humanities and its Impact on Higher Education". Journal of Cultural Engineering, Fourth Year, No. 35-36.

-       Ali Asghari Sadri, Ali & Seyed Javad Miri (2012). "Ali Shariati and Localization of Science". Journal of Science and Technology; Third Year, No 2: 95-117.

-       Bagheri, Khosrow (1995). A Look at Islamic Education. Tehran: School Publications.

-       Bagheri, Khosrow (2007). "Report of the Annual Conference of the Iranian Sociological Association". Available in : http://www.isa.org.ir

-       Bagheri, Khosrow & et al. (2010). Research Approaches and Methods in Philosophy of Education. Tehran: Publications Institute for Cultural and Social Studies.

-       Barzegar, Abraham (2011). "The Humanization Approach to Localization". Available in: http://korsi.farhangoelm.ir/Products/Other/Article

-       Chizari, Zahra (Bita). "How is the Localization of Sciences Defined?". Available in: http://borhan.ir/NSite/FullStory/News

-       Farzanehpour, Hossein (2008). "The Possibility of Localizing the Humanities and Its Disciplines with Emphasis on Political Science (Challenges and Solutions)". Humanities Congress.

-       Ghezelsfoli, Mohammad Taghi & Negin Nourian Dehkordi (2010). "Criticism of Localism in the Thought of Jalal Al-Ahmad". Political and International Research Quarterly, Islamic Azad University of Shahreza, Vol 4: 151-182.

-       Hoffman, Stanley (2002). "Curbing Globalization: A Challenge to the Localization Movement". Translation by Mehrzad Boroujerdi. Available in: http://mehrzadboroujerdi.com

-       Khamenei, Seyed Ali (2016). "Lecture to meet with University Professors(29/3/1395).. Available in: https://www.mizanonline.com/en/news/187465/

-       Kohandani, Mustafa (2009). A History of Evolution at the Higher Education Council. Tehran, Nour-al-Zaghlini Publications.

-       Latifi, Ali; Hamid Parsania & Mohammad Davoodi (2014). "A Study of the Methodology of Islamic Education Knowledge, Based on the Islamicization of Knowledge Approach". Two Quarterly Journal of Islamic Education, Vol. 9, No. 18: 153-175.

-       Naqibzadeh, Ahmad & Mohammad Bagher Khorramshad (Interview) (2016). "Localization of the Humanities is a Global Trend" / No One Wants to Stop Writing and Theorizing. Available in: http://qudsonline.ir/news

-       Nozari, Mahmood (2012). "The Possibility of Islamization and Localization of Educational Science Curriculum". Journal of Culture Strategy, No 19: 139-168.

-       Pouriani, Hossein (2012). "The Pathology of Humanization Localization". Available in: http://rasekhoon.net/article/show

-       Qureshi Nasab, Sayed Taha (2012). "The Process of Islamization of the Humanities from the Perspective of Allameh Mesbahizadi". Available in: http://www.598.ir/en/

-       Sadatinejad, Seyyed Mehdi (2013). "The Humanization of the Humanities and the Necessity of Reviewing the Foundations of Anthropology". Journal of Islamic Policy Research, Frist year, No 1: 5-36.

-       Sarafrazi, Mehrzad & Homayoun Hamidi (2011). "Globalization and Human Resource Management". Quarterly National Journal of Globalization Studies, Vol. 2: 1-40.

-       Setayesh, Mohammad Reza (2013). "Criticism of Ali Paya's Article; Undesirable Results of Native / Religious Humanities Discourse". Available in: http://falsafevadin.blogfa.com/post

-       Shariati, Ali (2011). Back to Self. Tehran: Dr Ali Shariati Electronic Publishing Website.

-       Shariati, Ali (2015). Recognizing Islamic Iranian Identity (Collection of Works 27). Tehran: Electronic publication of Dr. Ali Shariati.