معیارهای بینشی حل دو راهة اخلاقی استقلال و استبداد رأی در داوری بر اساس منابع دینی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای فقه و مبانی حقوق، استادیار گروه معارف دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی دکتری مدرسی معارف، گرایش آشنایی با منابع اسلامی؛ دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد.

3 دکترای علوم قرآن و حدیث، استادیار و عضو هیئت علمی گروه معارف دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد.

چکیده

هدف: داوران در زمان تصمیم برای صدور حکم، گاهی دچار تحیّر میان استقلال و استبداد می‌شوند که تنها با شناخت ماهیت و معیارهای آن قابل تمایز است. آثار مکتوب موجود در این زمینه به استقلال قاضی، از زوایای حقوقی، فقهی و سیاسی پرداخته و فاقد بررسی برای شناخت آن دو از حیث بینشی‌اند. حل چنین مسئله‌ای در شبکه‌ای از حوزه‌های مختلف امکان‌پذیر بود که هدف این پژوهش حل این دو راهة اخلاقی، از طریق حوزة بینشی و بر اساس منابع دینی بود. روش: روش تحقیق در این پژوهش، تحلیلی و کاربردی بر اساس منابع معتبر کتابخانه‌ای بود. یافته‌ها: استخراج چهار معیار صحّت نگرش به مبادی وجود، شناخت ظرفیتهای تحلیلی و محدودیتهای هیجانی، شناخت حقیقی مبادی معرفت معنوی و التزام به آن، توجه به فرجام تکلیفی و تدوینی و تکوینی داوری که علاوه بر دستگاه قضایی، در تصمیم‌گیری‌های فردی و سازمانی نیز ضروری بود. نتیجه‌گیری: این پژوهش، معیارها، نشانگرها و مصادیق استقلال و استبداد را با توجه به حوزة بینشی بیان کرده است تا داوران در موقعیتهای مواجه شده، توانایی خروج از این دو راهة اخلاقی را داشته باشد.
 

کلیدواژه‌ها


-        قرآن کریم.

-        نهج‌البلاغه.

-        آمدی، عبدالواحد(1366). تصنیف غرر الحکم و درر الکلم. قم: دفتر تبلیغات حوزة علمیه.

-        اباذری فومشی، منصور(1392). ترمینولوژی حقوق نوین. مشهد: انتشارات شهید داریوش نوراللهی.

-        ابن فارس، احمد(1404 ق). معجم مقاییس اللغه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.

-        پادشاه، محمد(1335). فرهنگ آنندراج. تهران: خیام.

-        توکلی،‌ محمدمهدی(1395). نصب داور، احکام و آثار آن. تهران: میزان.

-        جوادی آملی، عبدالله(1390). ادب قضا در اسلام. قم: اسراء.

-        دهخدا، علی‌اکبر(1377). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران، چ دوم.

-        دهقانی، ‌علی(‌1388). «استقلال قاضی در نظام قضایی ایران در پرتو تحولات قانونگذاری». پژوهشهای حقوقی، ش 15: ۱۰۲-83.

-        راغب اصفهانی، حسین(1412 ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت- دمشق: دارالقلم- الدار الشامیه.

-        صدوق، محمد(1413 ق). من لا یحضره الفقیه قم: اسلامی، چ دوم.

-        صفار، محمد(1404 ق). بصائر الدرجات. قم: مکتبه آیه‌الله مرعشی النجفی، چ دوم.

-        صفایی، علی(1386). نامه‌های بلوغ. قم: لیله القدر، چ پنجم.

-        صلیبا، جمیل(1414 ق). المعجم الفلسفی. بیروت: الشرکه العالمیه للکتاب.

-        طاهرزاده، اصغر(1390). علل تزلزل تمدن غرب. ، اصفهان: لب المیزان، چ چهارم.

-        طباطبایی، محمدحسین(1390 ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الاعلمی، چ دوم.

-        غزالی، محمد(1409 ق). الاربعین فی اصول الدین. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-        فرامرز قراملکی، احد(1393). اخلاق حرفه‌ای. قم: مجنون، چ پنجم.

-        فراهیدی، خلیل(1409 ق). کتاب العین. قم: هجرت، چ دوم.

-        کارل، الکسیس(1362). انسان موجودی ناشناخته. ترجمة پرویز دبیری. اصفهان: تأیید، چ ششم.

-        کلینی، محمد(۱۴۰۷ ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیه، چ چهارم.

-        مدرس، فخر(1350). «استقلال قاضی». مهنامه قضایی، تهران، ادارة دادرسی نیروهای مسلح شاهنشاهی، سال سیزدهم: ۱۲-6.

-        نفیسی، علی‌اکبر(1343). فرهنگ نفیسی. تهران: خیام.

-        همتی راد، گیتی و سیما عسگری(1390). «رابطة بین باورهای دینی با سلامت روانی در دانشجویان دانشگاههای تهران». مجموعه مقالات اولین همایش ملی دین، دانشگاه و علوم انسانی. بابلسر: دانشگاه مازندران.

-        یوسف‌زاده، مرتضی(1393). آیین داوری. تهران: شرکت سهامی انتشار، چ دوم.

-       The Holy Quran.

-       Nahj al-Balaghah.

-       Abazari Foumeshi, Mansour (2013). New Law Terminology. Mashhad: Shahid Dariush Noorullahi Publications.

-       Amedi, Abdul Wahed (1987). Compiled by Ghorar al-Hekam and Dorar al-Kalem. Qom: Qom Seminary Propaganda Office.

-       Carl, Alexis (1983). The Unknown Human Being. Translated by Parviz Dabiri. 6th, Isfahan: Confirmed.

-        Dehghani, Ali (2009). "Judge's Independence in the Iranian Judicial System in the Light of Legislative Developments". Legal Research, No. 15: 83-102.

-       Dehkhoda, Ali Akbar (1998). Dictionary. Tehran: University of Tehran.

-       Farahidi, Khalil (1409 AH). Al-Ain Book. II, Qom: Hejrat.

-       Faramarz Gharamaleki, Ahad (2014). Professional Ethics. Fifth Edit, Qom: Majnoon.

-       Ghazali, Mohammad (1409 AH). Al-Arbaeen Fi Usul Al-Din. Beirut: Dar Al-Kitab Al-Elmiya.

-       Hemmati Rad, Giti & Sima Asgari (2011). "The Relationship between Religious Beliefs and Mental Health in Students of Tehran Universities". Proceedings of the First National Conference on Religion, University and Humanities. Babolsar: Mazandaran University.

-       Ibn Fares, Ahmad (1404 AH). Dictionary of Comparative Language. Qom: Islamic School.

-       Javadi Amoli, Abdullah (2011). Judicial Literature in Islam. Qom: Prisoners.

-           Koleyni, Mohammad (1407 AH). Al-Kafi. Fourth Edit. Tehran: Islamic Library.

-       Modarres, Fakhr (1971). "Esteghlal Ghazi". Judicial Certificate, Year 13: 6-12. Tehran, Imperial Judiciary.

-       Nafisi, Ali Akbar (1964). Nafisi Culture. Tehran: Khayyam.

-       Padeshah, Mohammad (1956). Farhang Anandraj. Tehran: Khayyam.

-       Ragheb Isfahani, Hussein (1412 AH). Vocabulary of Quranic Words. Beirut- Damascus: Dar Al-Qalam - Al-Dar Al-Shamiya.

-       Saduq, Muhammad (1413 AH). Man La Yahdhra al-Faqih. II, Qom: Islami.

-       Safaei, Ali (2007). Letters of Maturity. Fifth, Qom: Laylat al-Qadr.

-       Saffar, Mohammad (1404 AH). Basaer Al-Darajat. Two Edit. Qom: Ayatollah Marashi Al-Najafi School.

-           Saliba, Jamil (1414 AH). Al-Mojam Al-Falsafi. Beirut: Al-Alemiyyah for the Book.

-       Tabatabai, Mohammad Hussein (1390 AH). Al-Mizan Fi Tafsir Al-Quran. II, Beirut: Scientific Institute.

-       Taherzadeh, Asghar (2011). Causes of the Faltering of WesternCivilization. Fourth Edit. Isfahan: Lab Al-Mizan.

-       Tavakkoli, Mohammad Mehdi (2016). Installation of the Referee, its Rules and Effects. Tehran: Mizan.

-           Yousefzadeh, Morteza (2014). Arbitration Rite. Two Edit. Tehran: Enteshar Co.