واکاوی موانع تکوین تفکر دینی در دانشجویان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای تخصصی علوم تربیتی، استادیار و عضو هیئت علمی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش و پرورش. تهران، ایران /

چکیده

هدف: هدف از انجام این تحقیق، بررسی نظرات اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی در خصوص موانع تکوین تفکر دینی در دانشجویان بود. روش: روش مطالعة حاضر، توصیفی از نوع پیمایشی بود. جامعة آماری پژوهش، 189 نفر اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب بودند که همگی در بررسی شرکت داشتند. ابزار اندازه‌گیری، پرسشنامة 48 سؤالی محقق‌ساخته با پایایی 82/0 بود. داده‌ها با استفاده از آزمونهای تی تک‌نمونه‌ای و گروههای مستقل و تحلیل واریانس یک‌راهه، تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: از نظر اعضای هیئت علمی، موانع فردی(میانگین 22/4)، خانوادگی(میانگین 13/3)، اجتماعی- فرهنگی(میانگین 30/3) و نگرشی و انگیزشی(میانگین 12/4) در حد بیشتر از متوسط و موانع اقتصادی(میانگین 02/2) در حد کمتر از متوسط، مانع شکل‌گیری تفکر دینی در دانشجویان می‌شوند. نتیجه‌گیری: برای حفظ و ارتقای تفکر دینی لازم است به مهندسى طرحهاى پرورش‌دهندة تفکر دینی دانشجویان، تجدید نظر در حوزة برنامه‏ریزى فرهنگى دانشگاهها توجه ویژه‌ای شود.

کلیدواژه‌ها


-     قرآن کریم.

-     آقابابائیان، ح.ع.(1388). تفکر دینی. قم: سازمان تبلیغات اسلامی.

-     اشرفی، ع. و ف. آخوندی(1391). «آسیب‌شناسی آموزش دینی در دانشگاهها از دیدگاه دانشجویان». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ش 16(52): ۴۰۲-426.

-     امام خمینی، س.ر.(1391). وصیت‌نامة سیاسی- الهی. قم: اعلایی.

-     امیدی، م.(1394). ارزشیابی دروس عمومی معارف اسلامی دانشگاهی از منظر دانشجویان به منظور ارائة راهکارهای کیفیت‌بخش. پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته برنامهریزی درسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه شاهد.

-     امینی، ج.؛ ر. مرادی خلیفهلو و ر. محمدی ایلامی(1391). «علل و عوامل دینگریزی و نقش دانشگاهها در اصلاح آن». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ش 16(1): ۴۹-86.

-     امینی، م.؛ ح. رحیمی و ز. صمدیان(1392). «بررسی دیدگاه دانشجویان دربارة موانع اثربخشی دروس معارف اسلامی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان از منظر دانشجویان». اسلام و پژوهشهای تربیتی، ش 5(1): ۸۹-108.

-     باقری، خ.(1392). «آموزش عالی و تربیت دینی». پژوهشهای کاربردی روان‌شناختی، ش 4(2): ۴۱-68.

-     بشیری، ا.(1383) مشاوره الگویی برتر در آموزش دینی به نوجوانان،فصلنامه معرفت، 84(1) ، 47-40

-     بهرامی، م.(1383). «دینگریزی، عوامل و راهحلها در پرتو قرآن». پژوهشهای قرآنی، ش 10(37-38): ۳۸-69.

-     بیگدلی،ع. (1382) نوگرایی دینی در ایران،بازتاب اندیشه ،38(1)، ص 25-3

-     راستیان،ع.(1396) جهل؛ اولین مانع در مسیر تربیت و رشد انسانی،تنسیم، ص2-1

-     زارع، س.(1391). مطالعة سطح و انواع دینداری دانشجویان دانشگاههای شهر قم. رسالة دکتری، رشتة جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی.

-     زراعت، ع.(1376). «راههاى اسلامى‏کردن دانشگاهها». دانشگاه اسلامی، ش 1(1): ۵۱-64.

-     سپهری، ی.؛ ح. محمدی، ع.ا. رجبی و م. دومهری(1389). موانع ارتقای تفکر دینی در دانشگاه از منظر دانشجویان گرگان. گرگان: دانشگاه علوم کشاورزی و صنایع طبیعی.

-     عباسی ،م. (1386) عوامل دین گریزی و گرایش جوانان به فرهنگ غرب،فصلنامه معرفت ،116(1)

-     عیوضى، ع.ا.(1381). «قطره‏اى از دریا: سیرى در اندیشه‏هاى امام خمینى(قدّس‏سرّه) دربارة دانشگاه اسلامى». دانشگاه اسلامى، ش 4(14): ۱۳-22.

-     فقیهی، ع.ن. و م. شکوهی یکتا(1392). «بررسی عوامل تربیتی و روان‌شناختی مؤثر بر دینداری دانشجویان: برداشتی از احادیث». پژوهشهای کاربردی روانشناختی، ش 4(2): ۱۳-23.

-     فضل الهی، س. و س.ر.زمانی ده یعقوبی (1390) راهکارهای اسلامی شدن دانشگاه ‌ها و اولویت بندی آن ها با رویکردی به دیدگاه استادان دانشگاه آزاد اسلامی قم، فصلنامه دانشگاه اسلامی، ش 46.

-     کشاورز، ا. و ج. جهانگیری(۱۳۸۹). «بررسی جامعه‌شناختی رابطة بین پایگاه اقتصادی اجتماعی دانشجویان و نگرش دینی آنها». جامعهشناختی، دورة پنجم، ش ۲.

-     مطهری، م.(1394). مجموعه آثار. تهران: صدرا.

-     معروفی، ی. و ز. کرمی(1392). «برنامة درسی معنوی، چیستی و چرایی». چکیده مقالات چهارمین همایش انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران: مبانی فلسفی تحول در نظام آموزش و پرورش ایران. مشهد: دانشگاه فردوسی.

-     موحدنیا، ف.(1381). عوامل گرایش نوجوان و جوان به فرهنگ بیگانه. قم: مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما.

-     نجفی،ح.،ا. رهنما و م.فرمیهنی فراهانی (1392)بررسی راهکارهای کاربردی سازی سبک زندگی اسلامی در نهاد خانواده، پژوهش نامه تربیت تبلیغی،1(1)،ص 15-1

-     نصیرآذر، پ. و ح. شفیعی(1393). «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر میزان دینداری دانشجویان». مجموعه مقالات کنفرانس ملی اقتصاد، مدیریت و فرهنگ ایرانی اسلامی. اردبیل: مؤسسه پیشگامان فرهیختگان فرهنگ و اندیشة ولیعصر.

-     نوربخش، ی.؛ ح. طالبیان و م.م. مولایی(1393). «رابطة متغیّر‌های دانشگاهی و نگرش دانشجویان به دین». مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، ش 3(1): ۳۳-60.

-       Abbasi, M. (2007) “Factors of apostasy and youth tendency to Western culture”, Maaref Quarterly, 116 (1)

-       Aevazi, A. (2002). "A Drop of the Sea: A Survey of Imam Khomeini’s Thoughts on Islamic University". Journal of Islamic University, 4(14): 13-22.

-       Aghababaean, H.A. (2009). Religious Thought. Qom: Islamic Advertising Organization.

-           Amini, J.; R. Moradi Khalifa Lu & R. Mohammadi Ilami (2012). "The Causes and Factors of Religious Avoidance and the Role of Universities in Improving It". Epistemic Studies Quarterly in Islamic University, 16(1): 49-86.

-       Amini, M.; H. Rahimi & Z. Samadians (2013). "Students ‘Viewpoints on Barriers to the Effectiveness of Islamic Education Courses in Islamic Azad University of Kashan Branch from Students’ Perspective". Journal of Islam and Educational Research, 5(1): 89-108.

-       Ashrafi, A.S. & F. Akhundi (2012). "Pathology of Religious Education in Universities from the Students’ Perspective". Epistemic Studies Quarterly in Islamic University, 16(52): 401-426.

-       Bagheri, Z. (2013). "Higher Education and Religious Education". Journal of Applied Psychological Research, 4(2): 41-68.

-       Bahrami, M. (2004). "Religion, Avoidance, Factors and Solutions in the Light of the Qur’an". Quranic Studies Quarterly, 10(37-38): 38-69.

-       Bashiri, A. (2004) “Top Model Counseling in Religious Education for Adolescents”, Maaref Quarterly, 84 (1), 47-40

-       Bigdeli, A. (2003) “Religious Modernity in Iran”, Reflection of Thought, 38 (1), pp. 3-25

-       Daniliuk, A. I., Kondakov, A. M., & Tishkov, V. A. (2010). The spiritual and moral education of Russia’s school students. Russian Education & Society, 52(2), 3-18.

-       Faghihi, A.N. & M. Shokohi Yekta (2013). "Investigating the Educational and Psychological Factors Affecting Students’ Religion: An Impression of Hadith". Journal of Applied Psychological Research, 4(2): 13-23.

-       Fazlolahi, S. And S. Zamani Deh Yaghoubi (2011) “Strategies for Islamization of Universities and Their Prioritization with an Approach to the Perspective of the Professors of Qom Islamic Azad University”, Islamic University Quarterly, Vol.

-       Hallahmi, B. & M. Argle (1997). The Psychology of Religious Behavior, Belief& Experience. London, by Routlege.

-       Hill, J.P. (2014). "Rejecting Evolution: The Role of Religion, Education, and Social Networks". Journal for the Scientific Study of Religion, 53: 575-94.

-       Imam Khomeini, S.R. (2012). Divine and Political will. Qom: Alaei.

-       Keshavarz, A. & J. Jahangiri (2010). "A Sociological Study of the Relationship between the Social Economic Database of Students and Their Religious Attitude". Sociological Quarterly, Fifth Vol., No. 2.

-       Maroufi, Y. & Z. Karami (2013). "Spiritual Curriculum, what and why?". Proceedings of the Fourth Iranian Philosophy of Education Conference: Philosophical Foundations of the Iranian Education System. Mashhad: Ferdowsi University.

-       Motahari, M. (2015). Collection of His Books. Tehran: Sadra.

-       Movahednia, F. (2002). Factors of Adolescent and Young People’s Tendency to Foreign Culture. Qom: Center for Islamic Studies of IRIB.

-       Najafi, H., A. Rahnama and M. Fermihani Farahani (2013) “A Study of Strategies for Applying Islamic Lifestyle in the Family Institution”, Journal of Propaganda Education, 1 (1), pp. 15-1

-       Nasir Azar, P. & H. Shafiei (2014). "Investigating Social Factors Affecting Students’ Religion Rate". Proceedings of the National Conference of Iranian Islamic Economy, Management and Culture. Ardabil: Valiasr Institute of Veterans of Culture and Thought.

-       Norbakhsh, Y.; H. Talibian & M.M. Molai (2014). "The Relationship between Academic Variables and Students’ Attitude to Religion". Journal of Social Studies and Research in Iran. 3(1): 33-60.

-       Omidi, M. (2015). Evaluation of Islamic Courses of University from the Students’ Perspective to Provide Qualitative Solutions. M.Sc., Curriculum Development, Faculty of Humanities, Shahed University.

-       Rastian, A. (1396) “Ignorance; The first obstacle in the path of education and human growth”, Tansim, pp. 1-2

-       Sepehri, Y.; H. Mohammadi, A. Rajabi & M. Duhmari (2010). Barriers to Promoting Thinking in the University from the Perspective of Gorgan Students. Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Sciences.

-       Zare, S. (2012). Studying the Level and Types of Religion of Students of Qom Universities. Doctoral dissertation, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Allameh Tabataba’i University.

-       Zeraat, A. (1376)."Ways to Islamize Universities". Islamic University, Vol. 1 (1): 51-64.