کاربست تحلیلی مبانی انسان‌شناختی قرآنی در نظریة قرار اجتماعی توماس هابز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 . دکترای فلسفه و کلام اسلامی و استاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

2 دکترای علوم قرآن و حدیث و دانشیار گروه علوم قران و حدیث دانشگاه پیام نور مرکز، تهران جنوب.

3 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور مرکز، تهران جنوب

چکیده

هدف: هدف از این تحقیق، اثبات این مطلب بود که ایجاد تغییر در مبانی و پیش‌فرضهای انسان‌شناختی هابز، موجب تغییر در محتوای نظریة قرار اجتماعی وی خواهد شد. این پژوهش گام آغازین در راستای دستیابی به نظریة قرارداد اجتماعی اسلامی با محوریت آموزه‌های قرآنی است. روش: مقالة حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، به استخراج مبانی انسان‌شناختی نظریة قرار اجتماعی هابز و جاگذاری مبانی انسان‌شناختی قرآنی در این نظریه پرداخته است. یافته‌ها: علوم انسانی بر پیش‌فرضهای انسان‌شناختی خاصی استوار است و نظریه‌هایی که در این علوم ارائه می‌شود، مستقیم یا غیر مستقیم بر این پیش‌فرضها مبتنی است. بر این اساس، جهت‌گیری دیدگاهها و نظریات یک شخصیت علمی به مبانی انسان‌شناختی او وابسته و در ارتباط است؛ به طوری که تغییر در مبانی و پیش‌فرضهای او موجب تغییر در نظریه‌های وی خواهد شد. نتیجه‌گیری: پس از جایگزینی مبانی انسان‌شناختی قرآنی در نظریة قرار اجتماعی، تغییرات اساسی در این نظریه به وجود آمد.

کلیدواژه‌ها


-      قرآن کریم.

-      نهج‌البلاغه.

-      آربلاستر، آنتونی(1377). لیبرالیسم غرب، ظهور و سقوط. ترجمة عباس مخبر. تهران: مرکز، چ سوم.

-      احسائی، ابن ابی الجمهور(1405 ق). عوالی اللئالی. قم: سیدالشهدا.

-      امام خمینی، سید روح‌الله(1392). شرح حدیث جنود عقل و جهل. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

-      بلوم، ویلیام تی(1373). نظریه‌های نظام سیاسی. ترجمة احمد تدیّن. تهران: نی.

-      توسلی، حسین(1398). نقد مبانی ارزششناختی لیبرالیسم. قم: بوستان کتاب.

-      جوادی آملی، عبدالله(1384). تفسیر انسان به انسان. قم: اسراء.

-      جوادی آملی، عبدالله(1391). جامعه در قرآن. قم: اسراء، چ چهارم.

-      جوادی آملی، عبدالله(1388). حق و تکلیف. قم: اسراء.

-      جوادی آملی، عبدالله(1382). حیات حقیقی انسان در قرآن. قم: اسراء.

-      جوادی آملی، عبدالله(1377). شریعت در آینه معرفت. قم: اسراء.

-      جوادی آملی، عبدالله(1386). صورت و سیرت انسان در قرآن. قم: اسراء، چ پنجم.

-      جوادی آملی، عبدالله(1387). فطرت در قرآن. قم: اسراء، چ پنجم.

-      حسین‌زاده، محمد(1390). نگاهی معرفتشناختی به وحی، الهام، تجربه دینی و عرفانی و فطرت. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

-      خسروپناه، عبدالحسین(1392). انسان‌شناسی اسلامی. قم: دفتر نشر معارف.

-      خسروپناه، عبدالحسین(1393). در جستجوی علوم انسانی اسلامی. قم: دفتر نشر معارف.

-      خسروپناه، عبدالحسین(1395). فلسفۀ شناخت. تحقیق و تدوین حسن پناهی آزاد. قم: دفتر نشر معارف و مؤسسه حکمت نوین اسلامی.

-      خسروپناه، عبدالحسین(1394). فلسفة علوم انسانی(بنیادهای نظری). قم: دفتر نشر معارف.

-      دیلمی، حسن بن محمد(1412 ق). إرشاد القلوب إلی الصواب. قم: الشریف الرضی.

-      راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد(1428 ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.

-      رجبی، محمود(1381). انسان‌شناسی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

-      سیبلی، مالفرد(1394). ایده‌ها و ایدئولوژی‌های سیاسی. ترجمة عبدالرحمن عالم. تهران: نی.

-      طباطبایی، سید محمدحسین(1390 ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.

-      عالم، عبدالرحمن(1388). بنیادهای علم سیاست. تهران: نی.

-      کاپلستون، فردریک چارلز(1388). تاریخ فلسفه. ترجمة امیرجلال‌الدین اعلم. تهران: علمی و فرهنگی.

-      کلوسکو، جورج(1391). تاریخ فلسفة سیاسی. ترجمة خشایار دیهیمی. تهران: نی.

-      محمودی، سید علی(1377). نظریة سیاسی در فلسفة سیاسی هابز و لاک. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

-      مصباح یزدی، محمدتقی(1386).معارف قرآن(1-3). قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

-      هابز، توماس(1380). لویاتان. ترجمة حسین بشیریه. تهران: نی.

-      یزدانی مقدم، احمدرضا(1391). انسان‌شناسی و پیامدهای آن در اندیشه سیاسی هابز و علامه طباطبایی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

-       Holy Quran.

-       Nahj Al-Balaghah.

-       Abrilastron, Anthony (1998). The Emergence and Fall of Western Liberalism. Translated by Abbas Mokhber. Tehran: Markaz Publication.

-       Alam, Abd al-Rahman (2009). The Theoretical Bases of Political Science. Tehran: Ney.

-       Blume, William T. (1994). The Theories of Political System. Translated by Ahmad Tadayyon, Tehran: Ney.

-       Deylami, Hasan Ibn Mohammad (1412 AH). Ershad al-Gholoob Ela al-Savab. Qom: Sharif al-Razi.

-       Ehsaei, Ibn Abi Al-Jomhur (1405 AH). Avali al-Laali. Qom: Seyyed al-Shohada.

-       Hobbes, Thomas (2001). Leviathan. Translated by Hosein Bashiriyeh. Tehran: Ney.

-       Hoseinzadeh, Mohammad (2011). Epistemological View of Revelation, Inspiration, Religious and Mystical Experience and Nature. Qom: The Imam Khomeini Education and Research Institute.

-       Imam Khomeini, Seyyed Roohollah (2013). Jonud-e Aghl va Jahl (Soldiers of Wisdom and Ignorance). Qom:  Imam Khomeini Publishing.

-       Javadi Amoli, Abdollah (1998). Shariat in the Light of Cognition. Qom: Esra.

-       Javadi Amoli, Abdollah (2003). The Real human life in Quran. Qom: Esra.

-       Javadi Amoli, Abdollah (2005). The Interpretation of Man through Man. Qom: Esra.

-       Javadi Amoli, Abdollah (2007). Human being in Quran in ward and out ward. Qom: Esra.

-       Javadi Amoli, Abdollah (2008). Nature in Quran. Qom: Esra.

-       Javadi Amoli, Abdollah (2009). Right Obligation in Islamic. Qom: Esra.

-       Javadi Amoli, Abdollah (2012). The Society in Quran. Qom: Esra.

-       Kapleston, Frederick Charlz (2009). A History of Philosophy. Translated by Amir Jalaluddin Aalam. Tehran: Scientific and Cultural Publications.

-       Khosropanah, Abdolhosein (2013). Islamic Anthropology. Qom: Maaref Publication Office.

-       Khosropanah, Abdolhosein (2014). In Search of Islamic Humanities. Qom: Maaref Publication Office.

-       Khosropanah, Abdolhosein (2015). Philosophy Humanities Theoretical Foundations. Maaref Publication Office.

-       Khosropanah, Abdolhosein (2016). Philosophy of Cognition. Research and Editing Hasan Panahi Azad. Qom: Maaref Publication Office.

-       Klosko, George (2012). History of Political Theory. Translated by Khashayar Deyhimi. Tehran: Ney.

-       Mahmoudi, Seyyed Ali (1998). The Doctrine of Liberty in Hobbes's and Locke's Political Philosophy. Tehran: Institute for Humanities and Research Institute.

-       Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi (2007). Maaref Quran (1-3). Qom: The Imam Khomeini Education and Research Institute.

-       Plant, Raymond (1991). Modern Political Thought. Oxford: Basil Blackwell.

-       Ragheb Esfahani, Hosein Ibn Mohammad (1428 AH). Al-Mofradat Fe Gharib Al-Quran. Beirut: Dar Ehya Al-Torath Al-Arabi.

-       Rajabi, Mahmood (2002). Anthropology. Qom: The Imam Khomeini Education and Research Institute.

-       Sibley, Mulford (2015). Political Ideas and Ideologies: A History of Political Thought. Translated by Abd al-Rahman Alam. Tehran: Ney.

-       Tabatabaei, Mohammad Hosein (1390 AH). Almizan Fe Tafsir Al-Quran. Beirut: Al-Aalami Lelmatbooat Institute.

-       Tavasoli, Hosein (2019). A Critique of the Cognitive Values of Liberalism. Qom: Bostan Ketab.

-       Yazdani Moghaddam, Ahmad Reza (2012). Anthropology and its Consequences in the Political Thought of Hobbes and Allameh Tabatabaei. Qom: Islamic Sciences and Culture Academy.