حقارت اجتماعی و شکافت نسلی؛ پادهویت ایرانی- اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای اندیشة سیاسی؛ دانشکده حقوق الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی. تهران، ایران.

2 استادیار علوم سیاسی؛ عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی. تهران، ایران

3 استادیار جامعه‌شناسی سیاسی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر. کرج، ایران.

چکیده

هدف:«شکافت نسل و حقارت اجتماعی» دو عنصر بسیار خطرناک برای گفتمان حاکم بر جامعة ما با جمعیت جوان قابل توجه و تغییرات پرشتاب است. عدم پرداخت جدّی به مطالبات جوانان و عدم توجه به ضعف گفتمان حاکم در حوزة مطالبات، به خصوص در حوزة معیشت و عدالت اجتماعی باعث شده نسل جدید تا حد زیادی پایبند به ارزشها و هنجارهای جامعة خود نباشند و شکاف عمیقی بین نسلهای جدید و نسلهای قبلی که خالق انقلاب بودند، ایجاد شود. روش: روش تحقیق در این پژوهش، ترکیبی بود. در بخش نظری، بررسی نظریات روان‌شناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی، اسنادی و کتابخانه‌ای و در بخش کمّی، توصیفی(از نوع پیمایشی) انجام شد. بر اساس نمونه‌گیری تقاطعی، 250 نفر از دانشجویان رشته‌های مختلف دانشگاه آزاد تهران مرکز(به طور مساوی: 125 دختر و 125 پسر) به شیوۀ هدفمند و با استفاده از پرسشنامه، آزمون شدند و برای راستی‌آزمایی از شیوة مصاحبة نیمه‌باز از 15 نفر از اساتید معارف کشور نتایج دانشجویان بازخوانی شد. یافته‌ها: موانع تأثیرگذار بر وضعیت حاکم، شامل دو بعد ضعف در هویت‌سازی(عدم توجه بهشکافت نسل و الگوی حقارت اجتماعی و دستاوردهای علمی پیشین) و ضعف در ارزشگذاری و اقناع مخاطب است؛ به طوری که نسل فعلی با بسیاری از ارزشهای قبل از خود بیگانه است. نتیجه‌گیری: نتایج پیمایشهای دو دهة اخیر نشانگر افول استمراری شاخصهای گفتمان حاکم است؛ بدین معنا که عدم توجه به پژوهشهای علمی در این حوزه و نیازمندی‌های نسل‌ جدید و از همه مهم‌تر؛ ضعف شدید در روش تبلیغی، موجب تضعیف مبانی وگفتمان حاکم شده است.

کلیدواژه‌ها


-     آزاد ارمکی، تقی؛ مهناز زند و طاهره خزایی(1379). «بررسی تحولات اجتماعی و فرهنگی در طول سه نسل خانوادة تهرانی». علوم اجتماعی، ش 16: ۳۰-۳.

-     آزاد ارمکی، تقی و امیر ملکی(1386). «رابطة ارزشهای سنّتی و مدرن در سطوح خرد و کلان». نامة علوم اجتماعی، ش 30.

-     اکبری، ابوالقاسم(1381). مشکلات نوجوانان و جوانان. تهران: ساوالان، چ دوم.

-     ببی، ارل(1384). روشهای تحقیق در علوم اجتماعی. ترجمة رضا فاضل. تهران: سمت.

-     بیکر، ترزال(1377). نحوة انجام تحقیقات اجتماعی. ترجمة هوشنگ نایبی. تهران: سروش.

-     تاجیک، محمدرضا(1383). شکاف یا گسست نسلی در ایران امروز: تحلیلها، تخمین‌ها و تدبیرها. تهران: مرکز مطالعات استراتژیک.

-     جی‌دان، روبرت(1385). نقد اجتماعی پستمدرنیسم و هویت بحران. ترجمة صالح نجفی. تهران: پردیس دانش.

-     دانش، پروانه؛ زهرا ذاکری نصرآبادی و عظیمه سادات عبداللهی(1393). جامعه‌پژوهی فرهنگی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال پنجم، ش ۳: ۳۰-۱

-     دلاور، علی(1383). مبانی نظری و عملی پژوهش. تهران: رشد.

-     دواس، دی.ای.دی.(1388). پیمایش در تحقیقات اجتماعی. ترجمة هوشنگ نایبی. تهران: نی، چ دوازدهم.

-     رستگار، یاسر و علی ربانی(1392). «تحلیلی بر وضعیت هویت ملی و ابعاد ششگانة آن در بین شهروندان شهر اصفهان». جامعه‌شناسی کاربردی(دانشگاه اصفهان)، دورة بیست و چهارم، ش 2: ۲۰-۱.

-     ساروخانی، باقر و مجتبی صداقتی‌فرد(1388). «شکاف نسلی در خانوادة ایرانی: دیدگاهها و بینشها». نامة علوم اجتماعی، سال سوم، ش 4: ۳۱-7.

-     عضدانلو، حمید(1388). آشنایی با مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی. تهران: نی، چ سوم.

-     کریمی، یوسف(1385). تاریخچه و مکاتب روان‌شناسی. تهران: پیام نور.

-     گودرزی، حسین(1383). گفتارهایی دربارة جامعه‌شناسی هویت در ایران. تهران: تمدن ایرانی.

-     محسنی، منوچهر(1379). بررسی آگاهی‌ها، نگرشها و رفتارهای اجتماعی و فرهنگی در ایران. تهران‌: دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی.

-     معیدفر، سعید(1383). «شکاف نسلی یا گسست فرهنگی». نامة علوم اجتماعی، دورة یازدهم، ش 4: 55-79.

-     میرمحمدی، داود(1383). گفتارهایی دربارة هویت ملی. تهران: مؤسسه مطالعات ملی.

-     نجفی، مصطفی(1394). نبرد در گرای 9-46 (بررسی زمینه‌ها و علل وقوع انقلابها از منظر روان‌شناسی اجتماعی). تهران: دانشگاه علمی کاربردی(فارسیران).

-       Akbari, Abolqasem (2002). Adolescents & youth Problems. Tehran: Savalan, 2nd Ed.

-       Azad Armaki, Taqi & Amir Maleki (2007). "The Relationship between Traditional and Modern Values at the Micro and Macro Levels". Journal of Social Sciences Letter, Issu 30.

-       Azad Armaki, Taqi; Mahnaz Zand & Tahereh Khazaie (2000). "A Study of Social and Cultural Developments During Three Generations of Tehranian Families". Quarterly Journal of Social Sciences, Issue 16: 3-30.

-       Azdanloo, Hamid (2009). Fundamental Sociological Concepts: an Introduction. Tehran. Pub. Ney.

-       Babbie, Earl R. (2005). The Practice of Social Research. Translated by: Reza Fazel. Tehran: Pub. Samt.

-       Baker, Therese L. (1998). Doing Social Research. Translated by: Houshang Nayebi. Tehran: Pub. Soroush.

-           Danesh Parvaneh & Others (2014). Sociological Analysis of the Generation Gap in Iran. Quarterly Journal of Cultural Sociology. Vol. 5, Issue 3: 1-30.

-       De Vaus, David (2009). Surveys in Social Research. Translated by: Houshang Nayebi. Tehran: Pub. Ney, 12th Vol.

-       Delavar, Ali (2004). Theoretical and Practical Foundations of Research. Tehran: Pub. Roshd.

-       G. Dunn, Robert (2006). Identity Crises: A Social Critique of Postmodernity. Translated by: Saleh Najafi. Tehran. Pub: Pardise Danesh.

-       Goudarzi, Hussein (2004). Discourses on the Sociology of Identity in Iran. Tehran. Pub. Tamaddone Irani.

-       Karimi, Yousef (2006). History and Schools of Psychology. Tehran. Pub. Payame Noor.

-       Mirmohammadi D. (2004). Discourses on National Identity. Tehran: Motaleate Melli.

-       Mohseni, M. (2000). Study of Socio-Cultural Knowledge, Attitudes and Behaviors in Iran. Can be found in: http://noo.rs/22QsB

-           Moidfar, S. (2004). "Generation Gap or Cultural Rupture (Study of Generation Gap in Iran)". Journal of Sociological Researches, Vol. 11, Issue 4: 55-79.

-       Najafi, Mostafa (2015). Battle in the Direction of 9-46. Tehran: Farsiran.

-       Rastegar, Yaser & Ali Rabbani (2013). "An Analysis of National Identity and its Sextet Dimensions in Isfahan City". Journal of Applied Sociology the University of Isfahan, Vol. 24, Issue 2: 1-20.

-       Saroukhani, B. & M. Sedaqatifard (2009). "Generation Gap in Iranian family; Approaches and Theories". Journal of Sociological Researches, Vol. 3, Issue: 4.

-       Tajik, Mohammad Reza (2004). Iranian Society and the Gap between Generations. Tehran. Center of Strategic Studies.