چالشها و پیامدهای تحجّر علمی از دیدگاه مقام معظم رهبری و راهکارهای برون‌رفت از آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای مدرسی معارف اسلامی(گرایش مبانی نظری اسلام)، استادیار گروه مبانی نظری اسلام، دانشگاه معارف اسلامی

چکیده

هدف: در منظومة فکری رهبر انقلاب، تعصب و جمود، از آسیبهای خطرناک در پژوهشهای علمی به حساب می‌آیند. هدف از انجام این تحقیق، کشف دیدگاه مقام معظم رهبری دربارة تحجّر علمی، چیستی، ابعاد و پیامدهای آن بود. از اهداف دیگر آن، روگردانی از موانع توسعة علمی کشور و به خصوص تحول بنیادین در علوم انسانی بود. روش: در این تحقیق با روش تبیینی- تحلیلی، ضمن اکتشاف نظرات رهبر انقلاب دربارة تحجّر علمی، به بایدها و نبایدهای نواندیشی علمی اشاره شد. روش گردآوری اطلاعات از نوع کتابخانه‌ای و در استکشاف دیدگاه، از توصیف تبیین بهره برده شد. یافته‌ها: مبتنی بر بیانیة گام دوم انقلاب، دانش‌ آشکارترین وسیلة عزّت و قدرت یک کشور دانسته شده و نیاز کشور به جوشاندن چشمة دانش اعلام شده است. لذا برای تحقق امور یادشده باید از هنجارها و ناهنجارها، بایدها و نبایدهای لازم در حوزة علم و دانش مطلع باشیم. تحجّر علمی یکی از این ناهنجارهاست که باید از آن برحذر ماند. بر اساس یافته‌های تحقیق، تولید علم نیازمند جرأت نوآوری داشتن و رهایی از قید و زنجیرهای جزمی‌گرایی و تحجّرگرایی علمی دانسته شد. نتیجه‌گیری: از میان عناصر دخیل در اخلاق پژوهش، اجتناب از تحجّر علمی است. آسیبهای متعددی برای این ناهنجاری اخلاقی بیان شد که رکود، رخوت، سکون علمی و مقابله با هرچیز نو و بدیع از مهم‌ترین آنها بودند.

کلیدواژه‌ها


-      قرآن کریم.

-      آژینی، محسن(1369). التقاط و تحجّر از دیدگاه شهید مطهری. تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.

-      آشوری، داریوش(1380). تعریفها و مفهوم فرهنگ. تهران: آگاه.

-      آیر، ا.ج.(بی‌تا). زبان، حقیقت و منطق. ترجمة منوچهر بزرگمهر. تهران: دانشگاه صنعتی شریف.

-      ابن فارس، احمد بن فارس‏(1404 ق). معجم مقاییس اللغه. مصحح هارون عبدالسلام محمد. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.‏

-      ابن منظور، محمد بن مکرم(1414 ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.

-      ابوالقاسمی، محمدجواد(1384). شناخت فرهنگ. تهران: عرش‌پژوه.

-      اتکینسون، آر.اف.(1369). درآمدی به فلسفة اخلاق. ترجمه سهراب علوی‌نیا. تهران: مرکز ترجمه و نشر کتاب.

-      احمدی مقیم، عباس(1387). کارآفرینی. همدان: فراگیر هگمتانه، چ دوم.

-      اسفندیاری، محمد(1382). خمود و جمود. قم: صحیفه خرد، چ دوم.

-      اصغری، محمود(1390). «آفات و پیامدهای تحجّر». پژوهشهای اجتماعی اسلامی، ش 90: ۷۵-92.

-      افشارکهن، جواد(1383). بازخوانی جامعه‌شناختی سنّت‌گرایی و تجددطلبی در ایران بین دو انقلاب. تهران: آوای نور.

-      اقبال، مظفر(1390). اسلام، علم مسلمانان و فنّاوری. گفتگوی دکتر سید حسین نصر با دکتر مظفر اقبال. ترجمه سید امیرحسین اصغری. تهران، اطلاعات.

-      انوری، حسن(1381). فرهنگ بزرگ سخن. ت‍ه‍ران: س‍خ‍ن‌.

-      باقری، خسرو(1384). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی. تهران: مدرسه.

-      برن، آگ. و ویلیام فیلدینگ(1380). زمینة جامعه‌شناسی. ترجمة ا.ح آریان‌پور. تهران: گسترده.

-      بشیریه، حسین(1378). تاریخ اندیشه‌های سیاسی در قرن بیستم. تهران: نی.

-      پارسانیا، حمید(1385). سنّت، ایدئولوژی، علم. قم: بوستان کتاب.

-      پارسانیا، حمید(1383). علم و فلسفه.‌ تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

-      پهلوان، چنگیز(1378). فرهنگ‌شناسی(گفتارهایی در زمینة فرهنگ و تمدن). تهران: پیام امروز.

-      جعفری. محمدتقی(1392). مجموعه آثار 3 (بررسی افکار دیوید هیوم و برتراند راسل). تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.

-      جعفری، یعقوب(1382). مسلمانان در بستر تاریخ. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چ پنجم.

-      جمعی از نویسندگان(1390). اخلاق پژوهش(مبانی و مسائل). به کوشش محسن جوادی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

-      جمعی از نویسندگان(1381). دین و دینداری در عصر حاضر. ت‍ه‍ران: دان‍ش‍گ‍اه‌ ام‍ام‌ ح‍س‍ی‍ن.

-      جوادپور، غلامحسین(1396). سرشت اخلاقی معرفت: سنجش، نگرشها، چشم‌انداز نگارشها. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.

-      جوادی، محسن(1375). مسئلة باید و هست. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.

-      جوادی آملی، عبدالله(۱۳۸۷). تفسیر موضوعی، مراحل اخلاق در قرآن کریم. قم: اسراء.

-      جوادی آملی، عبدالله(1384). معرفت‌شناسی در قرآن. قم: اسراء.

-      جوادی آملی، عبدالله(1386). سرچشمة اندیشه. ج ۴. نظیم عباس رحیمیان، قم: اسراء.

-      چالمرز، آلن ف.(1374). ‌چیستی علم، درآمدی بر مکاتب علم‌شناسی فلسفی.‌ ترجمة سعید زیباکلام. تهران: علمی و فرهنگی.

-      حائری یزدی، مهدی(1361). کاوشهای عقل عملی.‌ تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.

-      حر عاملی، محمد بن حسن(1376). الفصول المهمه. تحقیق محمدحسین قائنی. قم: مؤسسه معارف اسلامی امام رضا(ع).

-      حسنی، ابوالحسن(1398). «نظام فرهنگ اسلامی». منظومة  فکری حضرت آیه‌الله العظمی خامنه‌ای. زیر نظر عبدالحسین خسروپناه. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چ پنجم.

-      حسنی، سیدحمیدرضا و همکاران(1390). علم دینی، دیدگاهها و ملاحظات. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

-      حسینی خامنه‌ای، سید علی(1377). «آزادی از نظر اسلام و غرب». پژوهشهای اجتماعی- اسلامی، ش 14: ۱۳-41.

-      حسینی خامنه‌ای، سید علی(1389). «نکته‌های ناب». گزیدة بیانات رهبر فرزانه انقلاب در جمع دانشجویان و دانشگاهیان، ج 4. قم: دفتر نشر معارف، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، چ دهم.

-      خاکی قراملکی، محمدرضا(1389). تحلیل هویت علم دینی و علم مدرن. قم: کتاب فردا.

-      خسروپناه، عبدالحسین(1392). تولید و تکوین علوم انسانی اسلامی. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.

-      خسروپناه، عبدالحسین(1393). در جستجوی علوم انسانی اسلامی: تحلیل نظریه‌های علم دینی و آزمون الگوی حکمی ـ اجتهادی در تولید علوم انسانی اسلامی. قم: دفتر نشر معارف.

-      خطیبی کوشکک، محمد(1384). «تحجّر حزبی و سیاسی». حصون، ش 6: 164-150.

-      دهخدا، علی‌اکبر(1377). لغتنامه. ت‍ه‍ران‌: دان‍ش‍گ‍اه‌ ت‍ه‍ران‌، روزنه.

-      ذوعلم، علی(1382). «انقلاب اسلامی، تحجّر و سنّت». کتاب نقد، ش ۲۷-26: 30-11.

-      ذوعلم، علی(1379). «ضد اصلاحات و تحجّر در دیدگاه استاد مطهری». کتاب نقد، ش 16: 311-292.

-      راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412 ق). المفردات. تحقیق صفوان عدنان داودی. بیروت: دارالعلم الدار الشامیه.

-      راین، آلن(1370).‌ فلسفة علوم اجتماعی. ‌ترجمه عبدالکریم سروش. ‌تهران،‌ صراط.

-      رسینک، دیوید بی(1392). اخلاق علم. ترجمه مصطفی تقوی و محبوبه مرشدیان. قم: نشر معارف.

-      ریچاردز، استوارت(1373). «علم و جامعه، بعد اخلاقی علم». ترجمة فاضل لاریجانی. رهیافت، ش 6: 73-68.

-      زبیدی، محمد بن محمد(1414 ق). تاج العروس من جواهر القاموس. مصحّح علی شیری. بیروت: دارالفکر.

-      زمخشری، محمود بن عمر(1979 م). اساس‌البلاغه. بیروت: دار صادر.

-      سروش، عبدالکریم(1361). دانش و ارزش. تهران: یاران، چ هشتم.

-      سروش، عبدالکریم(1375). ع‍ل‍م‌ چ‍ی‍س‍ت‌، ف‍ل‍س‍ف‍ه‌ چ‍ی‍س‍ت‌؟. ‌تهران: صراط.

-      سروش، عبدالکریم(1388). ت‍فرج‌ ص‍ن‍ع(گ‍ف‍ت‍ارهای‍ی‌ در اخلاق‌ و ص‍ن‍ع‍ت‌ و ع‍لم‌ ان‍س‍ان‍ی). ‌تهران: صراط.

-      سلیمی، مصطفی(1384). خرافات تحجّر و نوگرایی دینی. تهران: مهر رایان.

-      سیلانی، علی‌اکبر(1396). درآمدی بر فلسفة سیاسی مقام معظم رهبری. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

-      شاکرین، حمیدرضا(1390). منابع و پیش‌انگاره‌های فهم دین. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

-      شامو، ادیل و دیوید رزنیک(1394). جایگاه اخلاق در پژوهش علمی. ترجمة عباس کاردان. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

-      شیخ‌رضایی، حسین و امیراحسان کرباسی‌زاده، 1391، آشنایی با فلسفة علم. تهران: هرمس.

-      شیرخانی علی و محمد رجائی‌نژاد(1392). «تحجّر و تحجّرگرایی در منظومة فکری امام خمینی(ره)». سیاست متعالیه، ش 3: 80-61.

-      صاحبی، محمدجواد(1384). مناسبات دین و فرهنگ در جامعة ایران(مجموعه مقالات). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

-      صادقی رشاد، علی‌اکبر(1382). منطق فهم دین. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

-      صادقی، هادی(1386). عقلانیت ایمان. قم: کتاب طه.

-      صلواتی، محمود(1379). جمود و خشونت: پژوهشی پیرامون جریان خوارج در نهج‌البلاغه. تهران: ذکر.

-      صمدآقایی، جلیل(1385). خلاقیت جوهرة کارآفرینی، ج ۲. تهران: دانشگاه تهران.

-      عرفانی‌فر، داوود(1397). سیمولوژی تحجّر. قم: نشر معارف.

-      عضدانلو، حمید(1384). آشنایی با مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی. تهران، نی.

-      علی‌پورگرجی، محمود(1390). «بررسی آزادی در اندیشة سیاسی مقام معظم رهبری». مطالعات انقلاب اسلامی، سال هشتم، ش 26: 226-199.

-      علی‌تبار فیروزجائی، رمضان(1390). فهمدین. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

-      علیزاده اقدم، محمدباقر؛ محمد عباسزاده، عسل شیشوانی و مینا تجویدی(1390). «بررسی تعیین‌کننده‌های پایبندی به اخلاق علمی در بین اعضای هیئت علمی». سیاست علم و فنّاوری، سال سوم، ش 4: 69-57.

-      فرامرز قراملکی، احد(1383). «خاستگاه اخلاق پژوهش». آینه میراث، دورة جدید، ش 27: 17-7.

-      فرامرز قراملکی، احد(1387). درآمدی بر اخلاق حرفه‌ای. تهران: مؤسسه مطالعات بهره‌وری و منابع انسانی، سرآمد.

-      فرانکنا، ویلیلام کی(1376). فلسفة اخلاق. ترجمة هادی صادقی. قم: طه.

-      فراهیدی، خلیل بن احمد(1421 ق). کتاب العین. بیروت: دار احیاء التراث العربی.

-      فلاح، رستم(1395). جستارهایی در اخلاق پژوهش. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، چ دوم.

-      فیروزآبادی، محمد بن یعقوب(1415 ق). القاموس المحیط. بیروت: دار الکتب العلمیه.

-      قاراخانی، معصومه و سید آیت‌الله میرزایی(1397). اخلاق علم در علوم اجتماعی ایران. تهران، دفتر سیاستگذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری، چ دوم.

-      قرشی، علی‌اکبر(۱۳۷۱). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه‏، چ ششم.

-      کلینی، محمد بن یعقوب(1407 ق). اصول کافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چ چهارم.

-      گلی زواره، غلامرضا(1385). جغرافیای جهان اسلام. قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.

-      لازی، جان(1362). درآمدی تاریخی به فلسفة علم. ترجمه علی پایا. تهران: نشر دانشگاهی.

-      لاکاتوش، ایمره(1375). علم و شبه‌علم؛ دیدگاهها و برهانها: مقاله‌هایی در فلسفة علم و فلسفة ریاضی. گردآوری و ترجمة شاپور اعتماد. تهران: نشر مرکزی.

-      لنوار، نوئل(1376). «اخلاق علم: بین انسان‌گرایی و نوین‌گرایی». ترجمة علی صباغیان. رهیافت، ش 17: ۹۸-122.

-      لوبون، گوستاو(1378). تاریخ تمدن اسلام و عرب. ترجمه سید هاشم حسینی رسولی. [بی‌جا]: کتابچی.

-      مصباح یزدی، محمدتقی(1394). آموزش فلسفه. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چ چهارم.

-      مصطفوی، حسن(1360). التحقیق فی کلمات القرآن. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

-      مطهری، مرتضی(1385). مجموعه آثار. تهران: صدرا، چ ششم.

-      مطهری، مرتضی(1386). مجموعه آثار. تهران: صدرا، چ چهارم.

-      مطهری، مرتضی(1387). مجموعه آثار. تهران: صدرا، چ سیزدهم.

-      مطهری، مرتضی(1368). نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر. تهران: صدرا.

-      معین، محمد(1382). فرهنگ معین. تهران: امیر کبیر.

-      مقیمی، سید محمد(1380). سازمان و مدیریت، رویکردی پژوهشی. تهران: ترمه، چ دوم.

-      مهدوی‌زادگان، داوود(1380). «تحجّرگرایی مدرن». قبسات: ش 22.

-      نصر، سید حسین(1385). اسلام و تنگناهای انسان متجدد. ترجمه انشاءالله رحمتی. تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی، چ دوم.

-      نصر، سید حسین(1377/الف). «جهان‌بینی اسلامی و علم جدید». ترجمه ضیاء تاج‌الدین. فرهنگ، ش 30.

-      نصر، سید حسین(1377/ب). نظر متفکران اسلامی دربارة طبیعت. تهران: خوارزمی، چ چهارم.

-      نوایی، علی‌اکبر(1390). «تحجّرگرایی در گسترة تاریخی از منظر شهید مطهری». پژوهشهای اجتماعی اسلامی، ش 90: 28-3.

-      وبر، ماکس(1382). دین، قدرت، جامعه. ترجمة احمد تدیّن. تهران: ‌هرمس.

-      هیوم، دیوید(1377). تحقیق در مبادی اخلاق. ترجمة رضا نقییان ورزنه. تهران: گویا.

-      www.khamenei.ir.

-       The Holy Quran.

-       Anderson, M.S. & K.S. Louise (1994). "The Graduate Student Experience and Subscription to the Norms of Science". Research in Higher Education, Vol 35: 273-299.

-       Baker, T.L. (1998). Doing Social Research. New York: McGraw-Hill Book.

-       A Group of Authors (2002). Religion and Religiosity in the Present Age. Tehran: Imam Hussein University, Printing and Publishing Institute.

-       A Group of Authors (2011). Research Ethics (Principles and Issues) by Mohsen Javadi. Tehran: Institute of Humanities and Cultural Studies.

-       Abolghasemi, Mohammad Javad (2005). Cognition of Culture. Tehran: Arshpajooh.

-       Afshar Kahan, Javad (2004). Sociological Re-Reading of Traditionalism and Modernism in Iran between the two Revolutions. Tehran: Avae Noor Publications.

-       Ahmadi Moghim, Abbas (2008). Entrepreneurship. Hamedan: Hegmataneh Comprehensive Publications, Second Edition.

-       Air, A.J. (No Date). Language, Truth and Logic. Translated by Manouchehr Bozorgmehr. Tehran: Sharif University of Technology.

-       Ajini, Mohsen (1990). Eclecticism and Petrification from the Viewpoint of Shahid Motahari. Tehran: Islamic Propaganda Organization.

-       Aliatbar Firoozjaei, Ramadan (2011). Understanding Religion. Tehran: Research Institute of Islamic Culture and Thought.

-       Alipour Gorji, Mahmoud (2011). "Study of Freedom in the Political Thought of the Supreme Leader". Quarterly Journal of Islamic Revolution Studies, Year 8, No. 26: 199-226.

-       Alizadeh Aghdam, Mohammad Baqer; Mohammad Abbaszadeh, Asal Shishvani & Mina Tajvidi (2011). "Study of Determinants of Adherence to Scientific Ethics among Faculty Members". Quarterly Journal of Science and Technology Policy, Year 3, Issue 4: 57-69.

-       Anwari, Hassan (2002). Farhang Bozorg Sokhan. Tehran: Sokhoneh.

-       Asghari, Mahmoud (2011). "Pests and Consequences of Petrification". Islamic Social Research, No. 90: 75-92.

-       Ashouri, Dariush (2001). Definitions and Concept of Culture. Tehran: Agah.

-       Atkinson, R.F. (1990). Introduction to the Philosophy of Ethics. Translated by Sohrab Alavinia. Tehran: Book Translation and Publishing Center.

-       Azdanloo, Hamid (2005). Introduction to the Basic Concepts of Sociology. Tehran: Ney Publishing.

-       Bagheri, Khosrow (2005). A New Look at Islamic Education. Tehran: Madrasa Publications.

-       Bashirieh, Hossein (1999). History of Political Thought in the Twentieth Century. Tehran: Ney Publishing.

-       Bern, Ag. & William Fielding (2001). Sociology. Translated by A.H. Arianpour. Tehran: Wide Publication.

-       Chalmers, Allen F. (1995). What is Science, an Introduction to the Schools of Philosophical Science. Translated by Saeed Zibakalam. Tehran: Scientific and Cultural Publications.

-       Dehkhoda, Ali Akbar (1998). Dictionary. Tehran: Tehran University, Publishing and Printing Institute, Rozaneh.

-       Erfanifar, Davood (2018). Simology of Petrification. Qom: Maaref Publishing.

-       Esfandiari, Mohammad (2003). Depression and Stagnation. Second Edition. Qom: Sahife Kherad Publications.

-       Fallah, Rostam (2016). Essays in Research Ethics. Tehran: Research Institute for Cultural and Social Studies, Second Edition.

-       Farahidi, Khalil Ibn Ahmad (2000). Kitab al-Ain. Beirut: Dar Al-Ahya Al-Tarath Al-Arabi.

-       Faramarz Gharamaleki, Ahad (2004). "The Origin of Research Ethics". The Mirror of the Heritage of the New Era, No. 27: 7-17.

-       Faramarz Gharamaleki, Ahad (2008). Introduction to Professional Ethics. Tehran: Institute of Productivity Studies and Human Resources, Saramad Publications.

-       Firoozabadi, Mohammad Ibn Ya'qub (1994). Al-Qamoos Al-Muhit. Beirut: Dar Al-Kitab Al-Elmiyeh.

-       Frankenna, William. Kay (1997). Philosophy of Ethics. Translated by Hadi Sadeghi. Qom: Taha.

-       Ghareshi, Ali Akbar (1992). Quran Dictionary. Tehran: Islamic Books House, Sixth Edition.

-       Goli Zavareh, Gholamreza (2006). Geography of the Islamic World. Qom: Imam Khomeini Research and Training Institute Publications.

-       Haeri Yazdi, Mehdi (1982). Exploration of Practical Reason. Tehran: Institute of Cultural Studies and Research.

-       Hasani, Abolhassan (2019). "Islamic Culture System". The Intellectual System of S.A Khamenei. Under the Supervision of Abdolhossein Khosropanah. Tehran: Publications of the Institute of Islamic Culture and Thought, Fifth Edition.

-       Hasani, Seyed Hamidreza & et al. (2011). Religious Science, Perspectives and Considerations. Qom: Research Center and University.

-       Hor Ameli, Mohammad Ibn Hassan (1997). Important Chapters. Research by Mohammad Hussein Ghaeni. Qom: Imam Reza(AS) Institute of Islamic Studies.

-       Hoseini Khamenei, Seyyed Ali (1998). "Freedom from the Perspective of Islam and the West". Social Research- Islamic, No. 14: 13-41.

-       Hoseini Khamenei, Seyyed Ali (2010). "Pure Points". Excerpts of Statements of the Wise Leader of the Revolution among Students and Academics, Vol. 4. Qom: Maaref Publishing Office, Representation of the Supreme Leader in Universities, 10th Edition.

-       Hume, David (1998). Research in the Principles of Ethics. Translated by Reza Naghian Varzaneh. Tehran: Goya.

-       Ibn Fares, Ahmad Ibn Faris (1983). Dictionary of Comparative Language. Edited by Harun Abdul Salam Muhammad. Qom: Islamic Media School.

-       Ibn Manzur, Muhammad ibn Makram (1993). Arabic Language. Beirut: Dar Sader.

-       Iqbal, Mozaffar (2011). Islam, Muslim Science and Technology. Conversation of Dr. Seyed Hossein Nasr with Dr. Mozaffar Iqbal. Translated by Seyed Amir Hossein Asghari. Tehran: Information.

-       Jafari, Mohammad Taghi (2013). Collection of Works 3 (Study of the Thoughts of David Hume and Bertrand Russell). Tehran: Allameh Jafari Publishing House.

-       Jafari, Yaghoub (2003). Muslims in the Context of History. Tehran: Islamic Culture Publishing Office, Fifth Edition.

-       Javadi Amoli, Abdullah (2005). Epistemology in the Quran. Qom: Esra Publishing Center.

-       Javadi Amoli, Abdullah (2007). Source of Thought, Vol. 4. Edited by Abbas Rahimian. Qom: Esra Publishing Center.

-       Javadi Amoli, Abdullah (2008). Thematic Interpretation, Stages of Ethics in the Holy Quran. Qom: Captivity.

-       Javadi, Mohsen (1996). The Issue of must and is". Qom: Qom Seminary Islamic Propaganda Office.

-       Javadpour, Gholam Hossein (2017). The Ethical Nature of Knowledge: Measurement, Attitudes, Perspectives of Writings. Qom: Seminary and University Research Institute, Mashhad: Astan Quds Razavi Islamic Research Foundation.

-       Khaki Gharamolki, Mohammad Reza (2010). Analysis of the Identity of Religious Sscience and Modern Science. Qom: Farda Book Publishing.

-       Khatibi Kushkak, Mohammad (2005). "Party and Political Petrification". Hassoun Magazine, No. 6: 150-164.

-       Khosropanah, Abdolhossein (2013). Production and Development of Islamic Humanities. Tehran: Research Institute of Iranian Wisdom and Philosophy.

-       Khosropanah, Abdolhossein (2014). In Search of Islamic Humanities: Analysis of Theories of Religious Science and Testing the Judicial-Ijtihad Model in the Production of Islamic Humanities. Qom: Maaref Publishing Office.

-       Kolini, Mohammad Ibn Yaqub (1987). Sufficient Principles. Tehran: Islamic Library, fourth edition.

-       Lakatosh, Imreh (1996). Science and Pseudoscience; Perspectives and Arguments: Articles in Philosophy of Science and Philosophy of Mathematics. Compiled and Translated by Shapur Etemad. Tehran: Markazi Publishing.

-       Lazi, Jan (1983). A Historical Introduction to the Philosophy of Science. Translated by Ali Paya. Tehran: University Press.

-       Lenvar, Noel (1997). "Ethics of Science: Between Humanism and Modernism". Translated by Ali Sabbaghian. Approach Scientific Quarterly, No. 17: 98-122.

-       Lubon, Gustav (1999). History of Islamic and Arab Civilization. Translated by Seyyed Hashem Hosseini Rasouli. Bija: Ketabchi Publications.

-       Mahdavizadegan, Davood (2001). "Modern Petrification". Ghabsat Magazine, No. 22.

-       Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi (2015). Philosophy Education. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute, Fourth Edition.

-       Moein, Mohammad (2003). Moein Persian Dictionary .Tehran: Amir Kabir.

-       Moghimi, Seyed Mohammad (2001). Organization and Management. Research Approach. Tehran: Termeh Publications, Second Edition.

-       Mostafavi, Hasan (1981). Research in the Words of the Qur'an. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance.

-       Motahhari, Morteza (2006). Collection of Works. Tehran: Sadra Publications, Sixth Edition.

-       Motahhari, Morteza (2007). Collection of Works. Tehran: Sadra Publications, Fourth Edition.

-       Motahhari, Morteza (2008). Collection of Works. Tehran: Sadra Publications, 13th Edition.

-       Motahhari, Morteza (1989). Islamic Movements in the Last Hundred Years. Tehran: Sadra Publications.

-       Nasr, Seyyed Hossein (2006). Islam and the Straits of Modern Man. Translated by Insha'Allah Rahmati. Tehran: Suhrawardi Research and Publication Office, second edition.

-       Nasr, Seyyed Hossein, (1998). "Islamic Worldview and Modern Science". Translated by Zia Tajuddin, Farhang Quarterly, Vol.

-       Nasr, Seyed Hossein (1998). Islamic Thinkers' Views on Nature. Fourth Edition. Tehran: Kharazmi.

-       Navai, Ali Akbar (2011). "Petrification in the Historical Context from the Perspective of Shahid Motahhari". Islamic Social Research, No. 90: 3-28.

-       Pahlavan, Genghis (1999). Cultural Studies (Discourses in the Field of Culture and Civilization). Tehran: Payam-e-Amrooz.

-       Parsania, Hamid (2004). Science and Philosophy. Tehran: Publications of the Institute of Islamic Culture and Thought.

-       Parsania, Hamid (2006). Tradition, Ideology, Science. Qom: Bustan Ketab Institute.

-       Qarakhani, Masoumeh & Seyed Ayatollah Mirzaei (2018). Ethics of Science in Social Sciences of Iran. Tehran: Cultural and Social Policy and Planning Office of the Ministry of Science, Research and Technology, Second Edition.

-       Ragheb Isfahani, Hussein Ibn Mohammad (1991). Al-Mufradat. Research of Safwan Adnan Davoodi. Beirut: Dar Al-Alam Al-Dar Al-Shamiya.

-       Rasink, David B. (2013). Ethics of Science. Translated by Mostafa Taghavi and Mahboubeh Morshedian. Qom: Maaref Publishing.

-       Rhine, Allen (1991). Philosophy of Social Sciences. Translation by Abdolkarim Soroush. Tehran: Sarat.

-       Richards, Stewart (1994). "Science and Society, The Ethical Dimension of Science". Translated by Fazel Larijani. Rahyafat Magazine, No. 6: 68-73.

-       Sadeghi, Hadi (2007). The Rationality of Faith. Qom: Taha Book.

-       Sadeghi Rashad, Ali Akbar (2003). The Logic of Understanding Religion. Tehran: Research Institute of Islamic Culture and Thought.

-       Sahebi, Mohammad Javad (2005). The Relationship between Religion and Culture in Iranian Society (Collection of Articles). Tehran: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance.

-       Salavati, Mahmoud (2000). Stagnation and Violence: A Study of the Kharijite Current in Nahj al-Balaghah. Tehran: Zikr.

-       Salimi, Mostafa (2005). Superstitions of Religious Petrification and Modernity. Tehran: Mehr Ryan.

-       Samad Aghaei, Jalil (2006). Creativity, the Essence of Entrepreneurship. Vol. 2. Tehran: Tehran University Press.

-       Shakerin, Hamidreza (2011). Sources and Presuppositions of Understanding Religion. Tehran, Research Institute of Islamic Culture and Thought.

-       Shamo, Adil & David Raznik (2015). The Place of Ethics in Scientific Research. Translated by Abbas Kardan. Tehran: Research Institute for Cultural and Social Studies.

-       Sheikh Rezaei, Hossein & Amir Ehsan Karbasizadeh (2012). Introduction to the Philosophy of Science. Tehran: Hermes Publications.

-       Shirkhani Ali & Mohammad Rajaeinejad (2013). "Petrification and Petrification in the Intellectual System of Imam Khomeini (P.B.U.H)". Transcendent Politics, No. 3: 61-80.

-       Silani, Ali Akbar (2017). An Introduction to the Political Philosophy of the Supreme Leader. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute Publications.

-       Soroush, Abdolkarim (1982). Knowledge and Value. Tehran: Yaran Publications, eighth edition.

-       Soroush, Abdolkarim (2009). Tafraja Sana'a (Discourses on Ethics, Industry and Humanities). Tehran: Sarat Publications.

-       Soroush, Abdul Karim (1996). What is Science, What is Philosophy?. Tehran: Serat Publications.

-       Weber, Max (2003). Religion, Power, Society. Translated by Ahmad Tadayyon. Tehran: Hermes.

-       Zamakhshari, Mahmoud Ibn Omar (1979). Asas al-Balaghah. Beirut: Dar Sader.

-       Zouelm, Ali (2000). "Anti-Reform and Petrification in the View of Master Motahhari". Book of Criticism, 16: 311-292.

-       Zouelm, Ali (2003). "Islamic Revolution, Petrification and Tradition". Book of Criticism, 26-27: 11-30.

-       Zubaydi, Muhammad ibn Muhammad (1993). The Crown of the Bride from the Jewel of the Dictionary. Corrected by Ali Shiri. Beirut: Dar al-Fikr.