مبانی اخلاقی حقوق شهروندی در اندیشة سیاسی امام خمینی(ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه

چکیده

هدف: این تحقیق در پی پاسخ به این سؤال است که در اندیشة سیاسی امام خمینی مبانی و اصول اخلاقی چیست و این مبانی چه تأثیری بر تبیین و رعایت حقوق شهروندی می‌گذارد؟ روش: این مقاله به روش تحلیلی و استنباطی با اتکا به متون و آثار امام خمینی نگاشته شده است. با توجه به گستردگی منابع، در گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: مدعای مقاله این است که مبانی و اصول اخلاقی در ساختار فکری حضرت امام، مبتنی بر فطرت، عقلانیت دینی،کرامت ذاتی و تحول‌گرای انسان است که از طریق تأثیرگذاری در گرایشهای انسان در آیین شهروندی تأثیر می‌گذارد. در واقع؛ اخلاق الهی، با هدف رسیدن به قرب الهی، حضور مسئولانه و متعهدانة شهروندان در نظام اسلامی را در پی دارد و زمینة توسعة سیاسی، آزادی‌های اجتماعی و سیاسی،عقلانیت جمعی، قانون‌مندی، انعطاف‌پذیری و شناخت و رعایت حقوق فردی و جمعی را افزایش و در نهایت موجب رشد فضایل، تعالی، پیشرفت و پویایی جامعة اسلامی می‌شود. مقاله این پرسش را به روش تحلیلی و استنباطی پاسخ داده است.
 

کلیدواژه‌ها


-      قرآن کریم.
-      الجزایری، عبدالرحمن(1406 ق). الفقه علی المذاهب الاربعه. اللجنه بإشراف وزاره الأوقاف بمصر. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
-      امام خمینی، روح‌الله(1379). تحریر الوسیله. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-      امام خمینی، روح‌الله(1374/الف). شرح چهل حدیث. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-      امام خ‍م‍ی‍ن‍ی‌، روح‌ال‍ل‍ّه‌(۱۳۷۳). شرح حدیث جنود عقل و جهل. ت‍ه‍ران: مؤسسه ت‍ن‍ظی‍م و ن‍ش‍ر آث‍ار ام‍ام خمینی.
-      امام خمینی، روح‌الله(1374/ب). شرح دعای سحر. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-      امام خمینی، روح‌الله(بی‌تا). صحیفة امام. نرمافزار جامع آثار امام خمینی. قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی و مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-      امامی، سید حسن(۱۳۸۶). حقوق مدنی. تهران، اسلامیه، چ بیست و هفتم.
-      امینی، سید حسین(1377). «قانون اساسی و حقوق شهروندی». مجموعه مقالات جمهوریت و انقلاب اسلامی. تهران: سازمان مدارک فرهنگ انقلاب اسلامی.
-      مسعود، جبران(۱۳۸۱). فرهنگ الفبایی الرائد. ترجمه رضا انزابی‌نژاد. مشهد: آستان قدس رضوی.
-      حرانی، حسن بن علی(1417 ق). تحف العقول. قم: اسلامی، چ پنجم.
-      خامنه‌ای، سید علی(۱۳۹۰). سخنرانی در بیست و دومین سالگرد رحلت امام.
-      رضانژاد(نوشین)، غلامحسین(۱۳۷۱). حکیم سبزواری؛ زندگی، آثار، فلسفه. تهران: سنایی.
-      شیبانی، م.(1384). «شهروندی و مشارکت در نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی». حقوق تأمین اجتماعی، سال اول، ش 1.
-      صدرا، علیرضا(۱۳۸۳). «تعامل اخلاق و سیاست». علوم سیاسی، سال هفتم، س ۲(پیاپی ۲۶): ۱۳-۲۶.
-      طباطبایی، فاطمه(1387). «مبحث فطرت از دیدگاه امام». متین، ش 2.
-      فرهیخته، شمس‌الدین(۱۳۷۷). فرهنگ فرهیخته(واژهها و اصطلاحات سیاسی- حقوقی). تهران: زرین.
-      کلینى(1365). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
-      گلدوزیان، م.(1384). حق دارا بودن تابعیت به عنوان حق بشری و چگونگی اعمال آن در حقوق داخلی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
-       مصباح، مجتبی(۱۳۸۲). بنیاد اخلاق: روشی نو در آموزش فلسفة اخلاق. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
-      مکارم شیرازی، ناصر(۱۳۹۳). تفسیر نمونه. قم: دارالکتب الاسلامیه.ی
-      همتی، همایون(1383). «اخلاق و عرفان از دیدگاه امام خمینی». کیهان فرهنگی، ش 212.
-       Holy quran
-       Aljazayeri, abdol rahman (1986 ), alfegh ala almazaheb alarbaah . Beirut: darol ehya
-       Imam Khomeini , rohollah (2001 ) tahrir al vasileh, Tehran : The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works
-           Imam Khomeini , rohollah (1996 ) chehel hadith ( forty hadiths ) , Tehran : The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works
-       Imam Khomeini , rohollah (1995 ) sharhe hadith jonood aghl va jahl, Tehran : The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works
-       Imam Khomeini , rohollah (1996 ) sharhe doaye sahar , Tehran : The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works
-       Imam Khomeini , rohollah (N.D. ) SAHIFEH EMAM (collection of works), ghom  : The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works
-       Emami , seyyed hasan (2008) Civil Rights, Tehran : eslamiah pub.
-       amini , seyyed hossein (1999) constitution and citizenship rights  , Tehran   : Islamic revolution cultural documents organization 
-       Masoud  , jebran (2003 ) alraed alphabetical dictionary  , translated by reza anzabinezhad , mashad  : astane ghodse razavi pub.
-       Harani  , hasan ebne ali (1996 ) tohafol oghool, ghom  : Islamic Publication
-       Khamenei , seyyed ali( 2012 ) lecture at 22 th. Aniversary of imam Khomeini,s passing away  
-       Rezanezhad (nooshin) , gholam hossein  ( 1993 ) life, works and philosophy of hakim sabzevari, Tehran   : sanaee
-       sheibani , M. (2006) Citizenship and participation in socal security and welfare comperehensive system   , socal security rights , N: 1.
-       sadra , A. (2005) ethic and policy  , political sciences  , N: 2.(13-26)
-       tabatabaee , F. (2009)nature in imam Khomeini,s views    , matin , N: 2.
-       Farhikhteh  , SH. (1999) farhikhteh dictionary ( law and policy expressions )   , Tehran : zarrin.
-       Koleini  (1987) alkafi    , Tehran: darolkotob aleslamiah.
-       goldoozian , M. (2006)citizenship as human right and Exerciseing citizenship right in domestic laws of iran  ,tehran:  M.A . Thesis at allameh Tabatabaee University
-       Mesbah  , M. (2004 )Foundation of ethics; a new method in ethics philosophy education    ,ghom :  imam Khomeini,s education and research institute
-       Makareme shirazi   , N. ( 1987)Tafsire nemooneh    ,ghom :  darol kotobol eslamiah
-       homayoon  , H. (2005) ethics and Mysticism in imam khomeini,s views      ,keyhane farhangi , N:212