بومی‌گرایی در رساله‌های دکتری فلسفۀ تعلیم و تربیت؛ بررسی دانشگاههای دولتی تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه خوارزمی، تهران

2 دکتری فلسه تعلیم و تربیت، دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه خوارزمی.

3 دکتری برنامه ریزی درسی، استاد گروه آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان تهران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی چیستی فلسفۀ تعلیم و تربیت بومی، شناسایی و اعتباربخشی شاخصهای بومی‌سازی این رشته در ایران و نیز بررسی وضعیت رساله‌های دکتری رشتۀ فلسفۀ تعلیم و تربیت در دانشگاههای دولتی تهران طی سالهای 1396 و 1397 از منظر توجه به مسئلۀ بومی‌سازی انجام شد. روش: در پژوهش حاضر، تمامی رساله‌های دکتری رشتۀ فلسفۀ تعلیم و تربیت دانشگاههای دولتی تهران طی سالهای 1396 و 1397 (16 رساله) از منظر توجه به مسئلۀ بومی‌سازی، با روش توصیفی- تحلیلی ارزیابی شدند تا مشخص شود پژوهشهایی که در این حیطه صورت می‌گیرند تا چه میزان در راستای بومی‌سازی و پاسخ به نیازهای کشور می‌باشند. بدین منظور، ابتدا با روش نظریۀ بنیادی شاخصهای مدّ نظر(9 شاخص) شناسایی و سپس با روش دلفی، اعتبارسنجی شدند. در نهایت، رساله‌ها با توجه به شاخصهای مذکور تحلیل شدند. یافته‌ها: از بین تمام شاخصها، تنها پنج مورد به طور کامل رعایت شده‌اند که شامل بهره‌مندی از میراث علمی بشری در حد امکان، برآوردن نیازها، نظرورزی عالمانه، نوآورانه بودن و مستدل بودن می‌باشند. شاخص انتقادی بودن هم تا حد زیادی رعایت شده است. بعلاوه معلوم شد که در رساله‌های مذکور توجه چندانی به سه شاخص بهره‌مندی از میراث علمی ایرانی- اسلامی، بازسازی میراث علمی ایرانی- اسلامی و اصلاح منابع معرفتی نشده است. نتیجه‌گیری: از کل رساله‌های مورد بررسی، تنها 25/31 درصد رساله‌ها به طور کامل در راه بومی‌سازی این رشته گام برداشته‌اند و بقیه توجه چندانی به مسئلۀ بومی‌سازی و رفع نیازهای بومی کشور نداشته‌اند. به علاوه، آنگونه که باید، مسئلۀ بومی‌سازی در رشتۀ فلسفۀ تعلیم و تربیت در قالب رساله‌های دکتری در دانشگاههای دولتی تهران مورد توجه قرار نگرفته است. این امر علاوه بر از بین بردن سرمایه‌های ارزشمند انسانی و مالی، مانع بزرگی برای دستیابی به هدف والای بومی‌سازی علوم تربیتی خواهد بود. به نظر می‌رسد رفع این مانع می‌تواند مسیر دستیابی به هدف بومی‌سازی علوم انسانی را هموارتر کند.

کلیدواژه‌ها


-      احمدی هدایت، حمید(1397). پساپدیدارشناسی فنّاوری اطلاعات به منظور ارائۀ الگویی برای آموزش مجازی در نظام آموزش و پرورش ایران. رساله دکتری به راهنمایی محسن فرمیهنی فراهانی. تهران: دانشگاه شاهد.
-      اخوی راد، بتول(1388). «بررسی شیوه‌های بومی‌سازی علوم انسانی و تاثیر آن بر آموزش عالی». مهندسی فرهنگی، سال چهارم، ش 36-35.
-      اسفندیاری، یداله(1397). ارزشیابی رویکرد بومی‌سازی برنامۀ درسی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی بر اساس الگوی کلاین. پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی سولماز نورآبادی. تهران: دانشگاه شاهد.
-      بابایی، ایرج(1394). «بومی‌سازی و حقوق ایران». مجموعه مقالات بومی‌سازی علوم انسانی در ایران، به کوشش احمد گل‌محمدی با همکاری جلال کمالی اردکانی. مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
-      باقری، خسرو(1389). «اسلامی‌سازی علوم؛ مصاحبه با دکتر خسرو باقری». مصاحبه‌کننده: طاهره بابازاده. مطالعات اسلامی در علوم رفتاری، سال اول، ش 2: 12-1.
-      باقری، خسرو(1391). «بومی‌سازی و توجه به علوم بومی، راههای توسعه علوم انسانی». گفتگو با دکتر خسرو باقری. جشنواره بین‌المللی فارابی ویژه تحقیقات علوم انسانی و اسلامی.
-      باقری، سعیده(1396). تبیین و نقد رویکرد هرمنوتیکی ماری هسه در فهم مفاهیم علمی و ارائه محتوایی مبتنی بر آن، برای آموزش معلمان فیزیک متوسطه دوره دوم، رساله دکتری، راهنما شهین ایروانی. دانشگاه تهران.
-      برزانی، محمد واعظ؛ وحید مقدم، مسعود صادقی و حجت‌الله عبدالملکی(1387). ضرورت تکوین پارادایم در ایجاد علم اقتصاد بومی.
-      برزگر، ابراهیم(1389). «رهیافت بومی‌سازی علوم انسانی». روش‌شناسی علوم انسانی، سال شانزدهم، ش 63: 29-53.
-      برزگر، ابراهیم(1394). «بومی‌سازی علوم انسانی و اجتماعی(برداشتها، سطوح و سازوکارها)». مجموعه مقالات بومی‌سازی علوم انسانی در ایران، به کوشش احمد گل‌محمدی با همکاری جلال کمالی اردکانی. دانشگاه علامه طباطبایی.
-      بزرگی، آزاده(1396). بررسی و بازسازی ماهیت مسئولیت با توجه به نگاه معطوف به خود کانت و نگاه معطوف به دیگری لویناس و دلالتهای آن در تربیت اخلاقی. رساله دکتری به راهنمایی خسرو باقری. دانشگاه تهران.
-      بهشتی، سعید(1389). تأملات فلسفی در تعلیم و تربیت. تهران: چاپ و نشر بین‌الملل.
-      پژوهشکده حوزه و دانشگاه(1384). درآمدی بر فلسفۀ تعلیم و تربیت اسلامی(1)، فلسفۀ تعلیم و تربیت، جلد اول. تهران: سمت.
-      پناهی، غلامحسین(1396). تبیین نسبت فلسفه برای کودکان و فلسفه یادگیری انسان با تأکید بر دیدگاه وینچ. رساله دکتری به راهنمایی یحیی قائدی. تهران: دانشگاه خوارزمی.
-      پورآقا، مریم(1397). تبیین مشاوره فلسفی بر مبنای فلسفه تحلیلی و پیشنهاد چارچوبی برای آموزش آن، رساله دکتری به راهنمایی یحیی قائدی. دانشگاه خوارمی.
-      پورجوادی، نصرالله(1360). مسئلۀ علوم جدید و فرهنگ غیر معنوی غرب. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
-      ترکاشوند، سینا(1397). تبیین مبانی معرفت‌شناسی عدالت و جایگاه تعلیم و تربیت در آن بر بنیاد اندیشه‌های فارابی به منظور ارائۀ الگوی نظری عدالت تربیتی در نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی. رساله دکتری به راهنمایی سوسن کشاورز. تهران: دانشگاه خوارزمی.
-      ربانی، رسول و یعقوب احمدی(1384). «جهانی شدن و آینده فرهنگهای بومی». اطلاعات سیاسی- اقتصادی، سال نوزدهم، ش 12-11.
-      رشیدی، شیرین(1396). طراحی الگوی تبیت عقلانی بر مبنای قرآن کریم از منظر تبیین بنیانهای معرفت‌شناختی آن. رساله دکتری به راهنمایی سوسن کشاورز و سعید بهشتی. تهران: دانشگاه خوارزمی.
-      رمضانی فینی، معصومه(1396). بررسی نسبت تفکر انتقادی در فلسفه اجتماعی هورکهایمر و برنامه فلسفه برای کودکان و ارائه الگویی به منظور پرورش تفکر انتقادی در برنامه درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی. رساله دکتری به راهنمایی خسرو باقری. دانشگاه تهران.
-      ساداتی‌نژاد، سید مهدی(1391). «بومی‌سازی علوم انسانی و ضرورت بازبینی مبانی انسان‌شناسی». پژوهشهای سیاست اسلامی، سال اول، ش 1.
-      سجادی، سید مهدی و سولماز نورآبادی(1389). «تبیین و تحلیل ماهیت و کارکرد میان‌رشته‌ای فلسفۀ تعلیم و تربیت». مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره دوم، ش 2: 41-19.
-      سلیمی کوچی، ابراهیم(1391). امکان چاره‌جویی و تمهید اندیشی برای رفع موانع بومی‌سازی علوم انسانی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پرتال جامع علوم انسانی.
-      شکوهی‌فر، محمد(1397). بررسی تحلیلی بنیانها، زمینه‌ها و پیامدهای عفاف در قرآن کریم به منظور طراحی الگوی مطلوب تعلیم و تربیت اسلامی. رساله دکتری به راهنمایی سعید بهشتی. دانشگاه علامه طباطبایی.
-      عبداللهی خانقاه، شهداد(1396). تبارشناسی مفهوم دانش‌آموز نخبه در آموزش و پرورش با تأکید بر آموزش و پرورش معاصر ایران. رساله دکتری به راهنمایی یحیی قائدی. تهران: دانشگاه خوارزمی.
-      علیدوستی، سیروس؛ پرویز شهریاری، محمود خسروجردی، فرهاد شیرانی و حمیده بیرامی طارونی(1388). «الگوی توصیف و تحلیل اطلاعات پایان‌نامه‌ها و رساله». پژوهشگاه علوم و فنّاوری اطلاعات ایران، دورۀ بیست و چهارم، ش 4: 5-28.
-      عمادزاده، مصطفی(1382). «تقاضای اجتماعی برای آموزش عالی». مجله پژوهشی شیخ بهایی: 90-71.
-      فرزانه‌پور، حسین(1387). امکان بومی‌سازی علوم انسانی و رشته‌های آن با تأکید بر علوم سیاسی (چالشها و راهکارها). پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پرتال جامع علوم انسانی.
-      فرهادی، مرتضی(1386). واره، درآمدی به مردم‌شناسی و جامعه‌شناسی تعاون. تهران: شرکت انتشار.
-      قاسمی، مریم(1396). رویکرد اجتماعی به تربیت اخلاقی بر اساس بررسی دیدگاههای منتخب با توجه به دیدگاه تفسیری علامه طباطبایی. رساله دکتری به راهنمایی محمدرضا شرفی. دانشگاه تهران.
-      کاویانی، کوروش(1394). «حقوق و لوازم بومی‌سازی آن». مجموعه مقالات بومی‌سازی علوم انسانی در ایران. به کوشش احمد گل‌محمدی با همکاری جلال کمالی اردکانی. مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
-      گلکار، سعید(1387). دولت و دانشگاه در ایران پس از انقلاب. پایان‌نامه دکتری علوم سیاسی. تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
-      گل‌محمدی، احمد(1394). «لزوم و لوازم بومی‌سازی علوم انسانی (با تأکید بر علم سیاست)». مجموعه مقالات بومی‌سازی علوم انسانی در ایران. با همکاری جلال کمالی اردکانی. دانشگاه علامه طباطبایی.
-      محمدی پویا، فرامرز(1396). تبیین بایسته‌های معرفت‌شناختی اخلاق‌باور و نقش تفکر انتقادی در آن به منظور ارائه الگوی نظری اخلاق‌باور. رساله دکتری به راهنمایی سعید ضرغامی همراه. تهران: دانشگاه خوارزمی.
-      محمدی‌نژاد، بهزاد(1390). مجموعه‌ای برای تحول در حوزه برنامه‌ریزی آموزشی. معاونت آموزشی دفتر پشتیبانی و حمایت آموزش عالی.
-      مخملچی، محمد(1396). تبیین مبانی معرفت‌شناختی سواد دانشگاهی عمومی و دلالتهای آن برای تعلیم و تربیت(با نگاهی به نظام آموزش عالی ایران). رساله دکتری به راهنمایی سید مهدی سجادی. دانشگاه تربیت مدرس.
-      مرادی، امیر(1397). بررسی جایگاه آموزشهای آنلاین در تربیت منش در آموزش عالی با تأکید بر دیدگاه سازه‌گرایی اجتماعی. رساله دکتری به راهنمایی سعید ضرغامی همراه. دانشگاه خوارزمی.
-      مرندی، محمدرضا(1391). «ضرورت بومی‌سازی علوم انسانی». روزنامه کیهان، 9/2/91.
-      مظفر، محمد(1397). نومفهوم پردازی شک دکارتی بر اساس انتقادهای معرفت شناختی شک سوفیستی پروتاگوراس و شک پست مدرن میشل فوکو به منظور استنتاج اصول یاددهی- یادگیری. رساله دکتری به راهنمایی سید مهدی سجادی، دانشگاه تربیت مدرس.
-      مهدوی آزادبنی، رمضان(1389). «جایگاه هستی‌شناختی و انسان‌شناختی در بومی‌سازی علوم انسانی». معرفت در دانشگاه اسلامی، سال چهاردهم، ش 1.
-      میالاره، گاستون(1375). معنا و حدود علوم تربیتی. ترجمه علی محمد کاردان. تهران: دانشگاه تهران.
-      میرزایی پیرلو،‌ هادی(1397). تحلیل محتوای کتابهای مطالعات اجتماعی دورۀ ابتدایی بر اساس شاخصهای بومی برنامۀ درسی در اسناد بالادستی آموزش و پرورش. پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی حسن ملکی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
-      ناصحیان، علی(1396). تعیین شاخصهای بومی‌سازی برنامۀ درسی و تحلیل محتوای کتابهای درسی ریاضی دورۀ دوم دبستان بر اساس آنها. پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی حسن ملکی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
-      ناظمی، سعید(1388). «زمانی برای بیداری، با نظر به ضرورت تحول علوم انسانی در دانشگاهها». سوره، ش 45.
 
-       Abdollahi Khaneghah, Shahdad (2017). Genealogy of the concept of elite student in education with emphasis on contemporary Iranian education. PhD Thesis. Supervisor Yahya Ghaedi, Kharazmi University.
-       Adler, M. & E. Ziglio (1996). Gazing into the oracle. Jessica Kingsley Publishers: Bristol, PA.
-       Ahmadi Hedayat, Hamid (2018). Post-phenomenology of information technology in order to provide a model for virtual education in the Iranian education system. PhD Thesis. Supervisor Mohsen Farmihani Farahani. Shahed University.
-       Akhavi Rad, Batool (2009). “A Study of Localization Methods of Humanities and Its Impact on Higher Education”. Cultural Engineering Monthly, Fourth Year, No. 35-36.
-        Alidosti, Sirus; Parviz Shahriari, Mahmoud Khosrowjerdi, Farhad Shirani & Hamideh Beyrami Tarouni (2009). “The model of description and information analysis of dissertations and theses”. Iranian Journal of Information Science and Technology Research Quarterly, Vol. 24, No. 4: 5-28.
-       Ashcroft, Bill; Griffith Gareth & Tiffin Hellen (2007). Post-colonial Studies: The Key Concepts. London: Routledge 2 Edition.
-       Babaei, Iraj (2015). “Localization and Law of Iran”. A collection of articles on localization of humanities in Iran. by Ahmad Golmohammadi in collaboration with Jalal Kamali Ardakani, Allameh Tabatabaei University Press.
-       Bagheri, Khosrow (2010). “Islamization of Sciences Interview with Dr. Khosrow Bagheri”. Interviewer: Tahereh Babazadeh. Islamic Studies in Behavioral Sciences, First Year, Second Issue: 1-11.
-       Bagheri, Khosrow (2012). “Localization and Attention to Indigenous Sciences, Ways of Humanities Development, Interview with Dr. Khosrow Bagheri”. Farabi International Festival for Humanities and Islamic Sciences Research.
-       Barzani, Mohammad Waez; Vahid Moghaddam, Massoud Sadeghi & Hojjatollah Abdolmaleki (2008). The necessity of developing a paradigm in creating indigenous economics.
-       Barzegar, Ebrahim (2010). “The approach of localization of humanities”. Journal of Humanities Methodology, Vol. 16, No. 63: 29-53.
-        Barzegar, Ebrahim (2015). “Localization of Humanities and Social Sciences (Perceptions, Levels and Mechanisms)”. Collection of Articles on Localization of Humanities in Iran, by Ahmad Golmohammadi, in collaboration with Jalal Kamali Ardakani, University Press Allameh Tabatabai.
-       Beheshti, Saeed (2010). Philosophical Reflections in Education. International Publishing Company.
-       Bozorgi, Azadeh (2017). Investigating and reconstructing the nature of responsibility according to Kant's own view and Levinas' other view and its implications in moral education, PhD Thesis. Supervisor Khosrow Bagheri, University of Tehran.
-       Emadzadeh, Mostafa (2003). “Social Demand for Higher Education”. Sheikh Baha'i Research Journal, p. 71-90.
-       Esfandiari, Yadaleh (2018). Evaluation of the localization approach of the master's curriculum based on Klein model. Master's Thesis. Supervisor Solmaz Noorabadi. Tehran: Shahed University.
-       Farhadi, Morteza (2007). Vareh, Introduction to Anthropology and Sociology of Cooperatives. Tehran: Publishing Company.
-       Farzanehpour, Hossein (2008). The possibility of localization of humanities and its disciplines with emphasis on political science (challenges and solutions). Institute of Humanities and Cultural Studies, Comprehensive portal of humanities.
-       Ghasemi, Maryam (2017). Social approach to moral education based on the study of selected perspectives according to the interpretive perspective of Allameh Tabatabai. PhD Thesis. Supervisor Mohammad Reza Sharafi. University of Tehran.
-       Golkar, Saeed (2008). Government and University in Iran after the Revolution. PhD Thesis in Political Science. Tehran: Faculty of Law and Political Science, University of Tehran.
-       Golmohammadi, Ahmad (2015). “The Necessity and Supplies of Localization of Humanities (with Emphasis on Political Science)”. Collection of Articles on Localization of Humanities in Iran. in collaboration with Jalal Kamali Ardakani, Allameh University Publishing Center Tabatabai.
-       Gray, Mel & I. Allegritti (2003). "Towards Culturally Sensitive Social Work Practice: Re-Examining Cross- culturally Social Work". Social Work/ Maatskaplike Werk, 38 (4): 36-324.
-       Gray, Mel & John Coates (2010). "Indigenization and Knowledge development: Extending the debate". International Social Work, 53 (5): 1-15: SAGE.
-       Gray, Mel (2008). "Indigenization in a globalization world: A response to Yunong and Xiong". International Social Work, 53 (1) 115-127, 2010, London: SAGE.
-       Kaviani, Kourosh (2015). “Law and its Localization Supplies”. A collection of articles on the localization of humanities in Iran. by Ahmad Golmohammadi, in collaboration with Jalal Kamali Ardakani, Allameh Tabatabaei University Publishing Center.
-       Mahdavi Azadbani, Ramadan (2010). “Ontological and Anthropological Position in the Localization of Humanities”. Knowledge in Islamic University, Fourteenth Year, No. 1.
-       Makhmalchi, Mohammad (2017). Explaining the epistemological foundations of general university literacy and its implications for education (with a look at the Iranian higher education system). PhD Thesis. supervisor Seyed Mehdi Sajjadi, Tarbiat Modares University.
-       Marandi, Mohammad Reza (2012). “The Necessity of Localization of Humanities”. Kayhan Newspaper, 2/9/91.
-       Mialareh, Gaston (1996). Meaning and Limits of Educational Sciences. Translated by Ali Mohammad Kardan. Tehran: University of Tehran.
-       Mirzaei Pirloo, Hadi (2015). Content Analysis of Elementary School Social Studies Textbooks Based on Indigenous Curriculum Indicators in Upstream Education Documents. Master Thesis. Supervisor Hassan Maleki, Allameh Tabatabai University.
-       Mohammadi Pouya, Faramarz (2017). Explaining the epistemological requirements of belief ethics and the role of critical thinking in order to provide a theoretical model of belief ethics. PhD Thesis. Supervisor Saeed Zarghami Hamrah, Kharazmi University.
-       Mohammadinejad, Behzad (2011). A Collection for Transformation in the Field of Educational Planning. Deputy of Education, Office of Higher Education Support.
-       Moradi, Amir (2015). The study of the position of online education in character training in higher education with emphasis on the view of social constructivism. PhD Thesis. Supervisor Saeed Zarghami Hamrah, Kharazmi University.
-       Muzaffar, Mohammad (2018). Neo-conceptualization of Cartesian skepticism based on epistemological critiques of Protagoras' sophistic skepticism and Michel Foucault's postmodern skepticism in order to deduce the principles of teaching-learning. doctoral dissertation. supervisor Seyed Mehdi Sajjadi, Tarbiat Modares University.
-       Nasehian, Ali (2017). Determining the Indicators of Curriculum Localization and Analyzing the Content of Second Grade Math Textbooks Based on Them. Master Thesis, Supervisor Hassan Maleki, Allameh Tabatabai University.
-       Nazemi, Saeed (2009). “A Time to Awaken Considering the Necessity of the Evolution of the Humanities in Universities”. Sura, No. 45.
-       Panahi, Gholamhossein (2017). Explaining the Relationship between Philosophy for Children and Philosophy of Human Learning with Emphasis on Winch View. PhD Thesis. Supervised by Yahya Ghaedi. Tehran: Kharazmi University.
-       Pour-Agha, Maryam (2015). Explaining Philosophical Counseling Based on Analytical Philosophy and Proposing a Framework for Teaching It. PhD Thesis. Supervised by Yahya Ghaedi. Khavarami University.
-       Pourjavadi, Nasrollah (1981). The Problem of New Sciences and Non-Spiritual Culture of the West. Institute of Humanities and Cultural Studies.
-       Powell, C. (2003). “The Delphi Technique: Myths and Realities”. Methodological Issues in Nursing Research, 41 (4): 376-382.
-           Rabbani, Raoul & Yaghoub Ahmadi (2005). “Globalization and the Future of Indigenous Cultures”. Political-economic information, nineteenth year, 11-12.
-       Ramezani Fini, Masoumeh (2017). A Study of the Relationship between Critical Thinking in Horkheimer's Social Philosophy and Philosophy for Children and a Model for Developing Critical Thinking in Elementary Social Studies Curriculum. PhD Thesis. Supervisor Khosrow Bagheri. University of Tehran.
-       Rashidi, Shirin (2017). Designing a model of rational prophecy based on the Holy Quran from the perspective of explaining its epistemological foundations. PhD Thesis. Supervisor Susan Keshavarz & Saeed Beheshti. Kharazmi University.
-       Sadati Nejad, Seyed Mehdi (2012). “Localization of Humanities and the Necessity of Reviewing the Fundamentals of Anthropology”. Islamic Policy Research, Vol. 1, No. 1.
-       Sajjadi, Seyed Mehdi & Solmaz Noorabadi (2010). “Explaining and Analyzing the Interdisciplinary Nature and Function of Philosophy of Education”. Quarterly Journal of Interdisciplinary Studies in Humanities, Vol. 2, No. 2: 19-41.
-       Salimi Kochi, Ebrahim (2012). Possibility of finding solutions and preparing to remove obstacles to localization of humanities. Institute of Humanities and Cultural Studies, Comprehensive portal of humanities.
-       Seminary and University Research Institute (2005). Introduction to the Philosophy of Islamic Education (1), Philosophy of Education, Volume I. Organization for the Study and Compilation of University Humanities Books (Position).
-       Shokouhifar, Mohammad (2015). An Analytical Study of the Foundations, Backgrounds and Consequences of Chastity in the Holy Quran in order to Design an Optimal Model of Islamic Education. PhD Thesis. Supervisor Saeed Beheshti. Allameh Tabatabai University.
-       Torkashvand, Sina (2018). Explaining the epistemological foundations of justice and the position of education in it based on Farabi's ideas in order to provide a theoretical model of educational justice in the formal and public education system. PhD Thesis. Susan Keshavarz. Kharazmi University.
-       www.khamenei.ir