نظریه اسلامی پیشرفت سیاسی بر اساس مبانی انسان‌‌شناختی علامه طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدرّسی معارف، استادیار دانشگاه معارف اسلامی قم

2 دکتری کلام اسلامی و استاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

چکیده

هدف: نظریات در باب پیشرفت به ویژه در بعد سیاست، شامل اصول و مبانی ارزشی در حوزه مناسبات انسانی و متأثر از مبانی انسان‌شناختی به عنوان عامل و هدف سیاست است. بنابر این، هویت و عقلانیت تعریف شده برای انسان، بر مبانی نظریه پیشرفت سیاسی تأثیرگذار است. هدف این پژوهش، کشف نظریه اسلامی پیشرفت سیاسی بر اساس مبانی انسان‌شناختی علامه طباطبایی(ره) بود. روش: این تحقیق به روش کتابخانه‏ای و توصیفی- تحلیلی انجام شده است. یافته‌ها: مبانی انسان‌شناختی علامه طباطبایی با بیان نظریه فطرت، کرامت، خلافت و عقلانیت اسلامی و اصول نیازمندی و تحت ربوبیت الهی بودن انسان، نقص ادراکی انسان و تأثیرپذیری او از جامعه و همچنین اصل اراده آزاد انسانی، ضرورت ایجاد نظام سیاسی و مشروعیت الهی و ضرورت خداگونگی آن و لزوم تحقق نظام سیاسی عدالت‌محور و فضیلت‌محور و توجه به کرامت انسانی و خردورزی و نیز لزوم همه‌پرسی در نظام سیاسی را اثبات کرده است. نتیجه: ابتنای نظریه پیشرفت سیاسی بر مبانی انسان‌شناختی علامه، این نظریه را به صورت همه جانبه و در تمام ابعاد زندگی انسان تدوین کرده است و با ایجاد زمینه برای حیات طیبه و گوارای انسانی، موجبات تعالی و تقرّب الهی و سعادت دنیوی و اخروی او را فراهم می‌کند.
 

کلیدواژه‌ها


-      قرآن کریم.
-      ابن بابویه، محمد بن علی(1403 ق). الخصال، ج ۱. قم: جامعه مدرّسین.
-      اراکی، محسن(۱۳۹۶). فقه نظام سیاسی اسلام، ج۱. قم: مجمع الفکر اسلامی.
-      اسمیت، فیلیپ(1396).درآمدی بر نظریه فرهنگی. ترجمه حسن پویان. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، چ پنجم.
-      جاکارد، جیمز و جیکوب جکوبی(1395). مهارتهای نظریه‌پردازی و مدل‌سازی؛ راهنمایی عملی برای پژوهشگران علوم تجربی. ترجمه مریم عالم‌زاده. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
-      خسروپناه، عبدالحسین(۱۳۹۲). در جستجوی علوم انسانی اسلامی. قم: نشر معارف.
-      خسروپناه، عبدالحسین(۱۳۹۴). روش‌شناسی علوم اجتماعی. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
-      دال، رابرت(۱۳۶۴). تجزیه و تحلیل جدید سیاست. ترجمه حسین مظفریان. [بی‌جا]: [بی‌نا].
-      دانایی‌فر، حسن(1389). نظریه‌پردازی: مبانی و روش‌شناسی‌ها. تهران: سمت.
-      طباطبایی، سید محمدحسین(۱۳۶۲).رسائلسبعه. قم: بنیاد علمی و فکری استاد علامه محمدحسین طباطبایی.
-      طباطبایی، سید محمدحسین(۱۳۷۲).المیزان فی تفسیر القرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-      طباطبایی، سید محمدحسین(۱۳۷۳).قرآن در اسلام(طبع جدید). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-      طباطبایی، سید محمدحسین(۱۳۷۸).روابط اجتماعی در اسلام. ترجمه محمدجواد حجتی. قم: بوستان کتاب.
-      طباطبایی، سید محمدحسین(۱۳۷۸).شیعه. قم: بوستان کتاب، چ دوم.
-      طباطبایی، سید محمدحسین(۱۳۸۴). ترجمه خلاصه تفسیر المیزان. ترجمه کمال مصطفی شاکر. تهران: اسلام، چ سوم.
-      طباطبایی، سید محمدحسین(۱۳۸۶). تعالیم اسلام. قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه، چ سوم.
-      طباطبایی، سید محمدحسین(۱۳۸۷).بررسی‌های اسلامی. تنظیم هادی خسروشاهی. قم: بوستان کتاب.
-      طبرسی، حسن بن فضل(۱۳۷۰). مکارم الاخلاق. شریف رضی، قم: [بی‌نا].
-      عالم، عبدالرحمن(۱۳۹۴). بنیادهای علم سیاست. تهران: نی، چ بیست و هفتم.
-      فخر رازی، محمدبن عمر(۱۴۲۰ ق). تفسیر الکبیر.بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
-      کلینی، محمدبن یعقوب(۱۴۲۹ ق). کافی. قم: دارالحدیث.
-      مجلسی، محمدباقر(۱۴۳۰ ق).بحار الانوار. بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
-      هچ، ماری جو(1386). نظریه سازمان: مدرن، نمادین- تفسیری و پست‌مدرن. ترجمه حسن دانایی‌فرد. تهران: افکار.
-       Alam, Abdolrahman, Foundations of Political Science, Tehran, Ney, 27th, 2015.
-       Araki, Mohsen, Jurisprudence of the Islamic political system, vol. 1, Islamic Thought Association, first, 2017.
-       Danaifer, Hassan, Theorizing Principles and Methodologies, Tehran, Samat Publications, First, 2010.
-       Fakhr Razi, Muhammad ibn Umar, Tafsir al-Kabir, Beirut, Dar Al-Ahya Al-Tarath Al-Arabi, 1420 AH.
-       Ibn Babawiyyah, Muhammad ibn Ali, Al-Khasal, vol. 1, Qom, Society of Teachers, first, 1403 AH.
-       Khosropanah, Abdolhossein, In Search of Islamic Humanities, Qom, Maaref Publishing, First, 2013.
-       Khosropanah, Abdolhossein, Methodology of Social Sciences, Tehran, Research Institute of Iranian Wisdom and Philosophy, First, 2015.
-       Klini, Mohammad Ibn Yaqub, Kafi, Qom, Dar al-Hadith, 1429 AH.
-       Majlisi, Mohammad Baqir, Bihar Al-Anwar, Beirut, Dar Al-Ahya Al-Tarath Al-Arabi, 1430 AH.
-       Tabarsi, Hassan Ibn Fadl, Makarem Al-Akhlaq, Sharif Razi, Qom, 1991.
-       Tabatabai, Mohammad Hussein, translation of the summary of Tafsir al-Mizan, vol. 4, translated by Kamal Mustafa Shakir, Tehran, Islam, third, 2005.
-       Tabatabai, Seyed Mohammad Hossein, Islamic Studies, edited by Hadi Khosrow Shahi, vol. 1, Qom, Book Garden, 2008.
-       Tabatabai, Seyed Mohammad Hossein, Quran in Islam (new edition), Tehran, Islamic Library, 1994.
-       Tabatabai, Seyed Mohammad Hossein,Rasa'il Sab'a, Qom, Scientific and Intellectual Foundation of Allameh Mohammad Hossein Tabatabai, 1983.
-       Tabatabai, Seyed Mohammad Hossein, Shiite, Qom, Book Garden, II, 1999.
-       Tabatabai, Seyed Mohammad Hossein, Social Relations in Islam, translated by Mohammad Javad Hojjati, Qom, Book Park, Qom, 1999.
-       Tabatabai, Seyed Mohammad Hossein, Teachings of Islam, Qom, Seminary Propaganda Office, 3rd, 1997.
-       Tabatabai, Seyyed Mohammad Hussein, Al-Mizan Fi Tafsir Al-Quran, vols. 2, 7, 8, 9, 12, 14 and 18, Tehran, Islamic Library, 1993.