معیار قرآن کریم برای بازنمایی معرفت‌شناسی در علوم انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. تهران، ایران.

2 دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. تهران، ایران

3 دکتری برنامه‌ریزی آموزشی، استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. تهران، ایران.

چکیده

هدف:هدف از انجام این پژوهش، بازنمایی معرفت‌شناسی در علوم انسانی بود. در این پژوهش، مبانی و ارزشهای مقبول دین اسلام حجت بوده و از ارتباط عقلایی بین علوم، الگویی برای معرفت‌شناسی در علوم انسانی به دست آمده است. روش: روش گردآوری اطلاعات، کتابخانه‌ای و برای استنتاج، از تحلیل محتوای مضمونی به شیوة توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: برای پیاده‌سازی معرفت‌شناسی در علوم انسانی، روشهای مختلفی به دست آمد. برای شناخت خدا در دو بعد شناخت به خدای توحیدی و شناخت به الهه شرک و با دو روش کسب علم لدنی خاص و علم لدنی عام، با روش تفسیر صادق، در مبحث شناخت جهان در دو بعد شناخت به جهان طبیعی و شناخت به جهان ماورای طبیعی و با دو نوع روش کسب علم شعوری و علم اشعاری، با روش علم نافع جامع و در مبحث شناخت انسان در دو بعد شناخت به انسان مادی و شناخت به انسان ملکوتی و با دو روش کسب علم حضوری و علم حصولی، با روش علم ثمین غایت‌محور می‌توان به معرفت‌شناسی دست یافت.
 

کلیدواژه‌ها


-      قرآن کریم. ترجمه برخط حسین انصاریان.
-      اصغری‌نژاد، محمد(1385). پژوهشی در علم پیامبر صلی‌الله علیه و آله و سلم. فرهنگ کوثر، ش 66.
-      ایناتی، شمس(1387). مقدمه‌ای بر معرفت‌شناسی در فلسفه اسلامی. ترجمه قدرت‌االله قربانی. ذهن، ش ۳۵-34.
-      تهناوی، محمّدعلی(1996). کشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم. بیروت: مکتبة لبنان.
-      جوادی آملی، عبداالله(1395). علم دینی. جستارهایی در علم‌پژوهی دینی. تنظیم و ویرایش حمید پارسانیا. قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، دفتر نشر معارف.
-      حاجی‌حسن دنیادیده، هادی (1399). طراحی الگوی معرفت‌شناسی اسلامی با تاکید بر علوم انسانی در نظام آموزش عالی ایران. به راهنمایی محمدرضا شاه‌آبادی. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب.
-      حسین‏زاده، محمد(1387). معرفت لازم و کافى در دین. قم: موسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره).
-      حسین‏زاده، محمد(1393). مبانی معرفت‌شناختی علوم انسانی. قم: موسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى(ره).
-      حسین‏زاده، محمد(1394). معرفت، چیستی، امکان و عقلانیت. قم: موسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره).
-      راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412 ق). المفردات فى غریب القرآن. بیروت: دار الشامیة.
-      زمانی، کریم (۱۳97). شرح جامع مثنوی معنوی. تهران: اطلاعات، چ پنجاهم.
-      سبزواری، ملاهادی(1387). درر الفوائد. شارح: محمدتقی آملی. قم: اسماعیلیان.
-      سلیمی کوچی، ابراهیم(1392). تحول در علوم انسانی موجود و مزّیتهای فرایندنگری. مهندسی فرهنگی، سال هشتم، ش 76: ۱۴۵-134.
-      سهروردی، یحیی(1392). حکمة الإشراق. شارح: ملاصدرا و دیگران. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
-      سید مرتضى، ابوالقاسم على بن حسین(1405 ق). رسائل المرتضى. قم: دارالقرآن الکریم.
-      شاه‌آبادی، محمدرضا(1398). مکاتب فلسفی و آرای تربیتی. تهران: محیط، چ دوم.
-      صدرالمتالّهین، محمّدبن ابراهیم(1981). الحکمه المتعالیه فی الاسفارالعقلیه الاربعه. بیروت: دار احیاء التراث.
-      طباطبایی، سید محمدحسین و مرتضی مطهری( 1388). اصول فلسفه. تهران: صدرا.
-      طبرسی، فضل بن حسن(1372). مجمع‌البیان فى تفسیر القرآن. تهران: ناصرخسرو.
-      عابدی جعفری، حسن؛ محمدسعید تسلیمی، ابوالحسن فقیهی و محمد شیخ‌زاده(1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارامد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، ش ۲.
-      عبدالهی، مهدی(1392). بنیادهای فلسفی علوم انسانی. قبسات، سال هجدهم: ۷۸-49.
-      عیاشی، ابونصر محمدبن مسعود(1380). تفسیرعیاشی، ج 1. تهران: مکتبة العلمیة الاسلامیة.
-      فخر رازی، محمدبن عمر( 1420 ق). مفاتیح الغیب(التفسیر الکبیر). مکتب تحقیق دار احیاء التراث العربی.
-      فعالی، محمدتقی(1380). معرفت‌شناسی دینی. قم: زلال کوثر.
-      کلینى، محمدبن یعقوب(1401 ق). اصول کافی، ج ۱. بیروت: دارصعب و دارالتعارف، چ چهارم.
-      کلینی، محمدبن یعقوب(1407 ق). اصول الکافی، ج 4. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
-      لوین، کاسرلی و ماری کروک هوفمن(1370). فلسفه یا پژوهش حقیقت. ترجمه جلال‏الدین مجتبوى. تهران: حکمت.
-      محمدپور، احمد(1389). روش در روش(درباره ساخت معرفت در علوم انسانی). تهران: جامعه‌شناسان.
-      محمدرضایی، محمد(1395). معرفت‌شناسی اسلامی و علم دینی. جستارهایی در علم‌پژوهی دینی. قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، دفتر نشر معارف.
-      مسجدجامعى، علی‌رضا(1380). پژوهشى در معارف امامیه، ج۲. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
-      مصباح یزدی، محمدتقی(1390). قرآن‌شناسی، ج2. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
-      مصباح یزدی، محمدتقی(1391). فلسفه اخلاق. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
-      مطهرى، مرتضی(1376). مجموعه آثار، ج2. تهران: صدرا.
-      مکارم شیرازی، ناصر(1376). پیام قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-      ملاصدرا(1366). شرح اصول الکافی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
-      نچمیاس، دیوید و چاوا فرانکفورد(1389). روشهای پژوهش در علوم اجتماعی. ترجمه فاضل لاریجانی و رضا فاضلی. تهران: سروش.
-      نمازی، علی(1375). اثبات ولایت. تهران: نیک معارف.
 
-      The Holy Quran.
-      Abdollahi, Mehdi (2013). Philosophical Foundations of Humanities, Qabsat, 18th year, pp. 78-49.
-      Abedi Jafari, Hassan; Taslimi, Mohammad Saeed; Faqihi, Abul Hassan; Sheikhzadeh, Mohammad (2011). Theme Analysis and Theme Network: A Simple and Efficient Method for Explaining Patterns in Qualitative Data, Strategic Management Thought, Year 5, Issue 2.
-      Activist, Mohammad Taghi (2001). Religious epistemology, Qom: Zalal Kowsar.
-      Asgharinejad, Mohammad (2006). "Research in the science of the Prophet, peace be upon him and his family". Farhang Kowsar, No. 66.
-      Ayashi, Abu Nasr Muhammad bin Massoud (2001). Tafsir Ayashi, vol. 1, Tehran, Islamic Scientific Library.
-      Enough, (1401). Dar Sa'b and Dar al-Ta'rif, Beirut, fourth edition, vol.
-      Fakhr Razi, Muhammad ibn Umar (1420). Mafatih al-Ghayb (Al-Tafsir al-Kabir), the founders of the school of research on the revival of Arab heritage.
-      Grand Mosque, Ali Reza (2001). Research in Imami Education, Ministry of Culture and Islamic Guidance, Tehran, Vol.
-      Haji Hassan Denyadideh, Hadi (2020). Designing a model of Islamic epistemology with emphasis on humanities in the Iranian higher education system, under the guidance of Mohammad Reza Shahabadi, Tehran, Islamic Azad University and South Tehran.
-      Hosseinzadeh, Mohammad (2008). Necessary and sufficient knowledge in religion, Qom, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Publishing Center.
-      Hosseinzadeh, Mohammad (2014). Epistemological foundations of humanities, Qom, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Publishing Center.
-      Hosseinzadeh, Mohammad (2015). Knowledge, what, possibility and rationality, Qom, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Publishing Center.
-      Inati, Shams (2008). "An Introduction to Epistemology in Islamic Philosophy". translated by Qudratullah Ghorbani. Quarterly Journal of Mind, No. 34-35.
-      Javadi Amoli, Abdullah (2016). Religious Science. edited by Hamid Parsania. Researches in Religious Science Research. Qom: Representation of the Supreme Leader in Universities, Maaref Publishing Office.
-      Klini, Muhammad ibn Ya'qub (1407). Osul al-Kafi, vol. 4, Tehran, Dar al-Kitab al-Islamiya.
-      Levin, Casserley, Marie Crook Hoffman (1991), Philosophy or Research in Truth, translated by Jalaluddin Mojtabawi, Tehran, Hekmat Publications.
-      Makarem Shirazi, Nasser, Payam Quran, Tehran, Islamic Books House, 1997.
-      Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi (2011). Quran, Shenasi, vol. 2, Qom, Imam Khomeini Educational and Research Institute Publications.
-      Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi (2012). Philosophy of Ethics, Qom, Imam Khomeini Educational and Research Institute Publications.
-      Mohammad Rezaei, Mohammad (2016). Islamic epistemology and religious science; Researches in Religious Science Research, Qom, Representation of the Supreme Leader in Universities, Maaref Publishing Office.
-      Mohammadpour, Ahmad (2010). Method by Method (On the Construction of Knowledge in the Humanities), Tehran, Sociologists Publications.
-      Motahari, Morteza (1997). Collection of works, Volume 2, Tehran, Sadra Publications.
-      Mulla Sadra (1987). Description of Al-Kafi Principles, Tehran: Ministry of Culture and Higher Education. Institute of Cultural Studies and Research (Research Institute.
-      Namazi, Ali (1996). Proof of Province, Tehran, Nik Maaref Publishing.
-      Nechmias, David; Frankford, Chava (2010). Research Methods in Social Sciences, translated by Fazel Larijani and Reza Fazeli, Tehran, Soroush Publications.
-      Ragheb Isfahani, Hussein Ibn Mohammad (1412). Vocabulary in the stranger of the Qur'an, Beirut, Dar al-Shamiya
-      Sabzevari, Hadi (2008). Darr al-Fawid, commentator: Mohammad Taqi Amoli, Qom, Ismailian.
-      Sadr al-Mutallahin, Muhammad ibn Ibrahim (1981). The Supreme Wisdom in the four intellectual journeys, Beirut, Darahiyah Al-Tarath.
-      Salimi Kochi, Ibrahim (2013). Transformation in Existing Humanities and Advantages of Process Design, Cultural Engineering, Year 8, No. 76, pp. 145-134.
-      Sayyid Murtadha, Abu al-Qasim Ali ibn Husayn (1405). Resalat al-Murtada, Qom, Dar al-Quran al-Karim.
-      Shahabadi, Mohammad Reza (2019). Philosophical Schools and Educational Opinions, Tehran, Mohit Publications, Second Edition.
-      Suhrawardi, Yahya (2013). The Wisdom of Illumination, Commentary: Mulla Sadra and others, Tehran, Sadra Islamic Wisdom Foundation.
-      Tabarsi, Fadl Ibn Hassan (1983). Collection of Statements in the Interpretation of the Qur'an, Tehran, Naser Khosrow Publications.
-      Tabatabai, Seyed Mohammad Hussein; Motahari, Morteza (2009). Principles of Philosophy, Tehran, Sadra Publications.
-      Tahnavi, Mohammad Ali (1996). Discoverer of Terms of Arts and Sciences. Beirut, Lebanese Library.
-      Zamani, Karim (2018). Comprehensive description of Masnavi Manavi, Tehran, information, edition 50.