تأثیر درس تفسیر موضوعی قرآن بر دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی شیراز در بعد شناختی (بر اساس کتاب دکتر نصیری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری برنامه‌ریزی درسی، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون. کازرون، ایران

2 دکتری تفسیر تطبیقی، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز. شیراز، ایران.

چکیده

هدف: این تحقیق به ‌منظور تبیین تأثیر یا عدم تأثیر درس تفسیر موضوعی قرآن روی دانشجویان به‌ منظور ارائۀ راهکارهای کاربردی انجام ‌شده است. روش: روش پژوهش، ترکیبی(آمیخته) از نوع تبیینی(مدل پیگیری تبیین‌ها) بود؛ بدین‌ صورت که در مرحلۀ اول(مرحلۀ کمّی) به منظور بررسی تأثیر درس تفسیر موضوعی قرآن در تغییر بعد شناختی دانشجویان از طرح آزمایشی یک گروهی پیش‌آزمون، پس‌آزمون استفاده شد. در مرحلۀ دوم به منظور تبیین نتایج کمّی، داده‌های کیفی جمع‌آوری و تحلیل شد. در نهایت، داده‌ها توسط گروه تحقیق بررسی شد. جامعۀ آماری تحقیق همه دانشجویان شرکت‌کننده در کلاسهای تفسیر موضوعی قرآن(نیمسال اول 98-97) دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز بود. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبه و پرسشنامه بود که با استفاده از آزمون تی وابسته، تحلیل واریانس یک‌راهه و روش تجزیه‌وتحلیل دیلکمن بررسی شدند. یافته‌ها: نتایج بخش کمّی نشان می‌داد که درس تفسیر موضوعی قرآن تأثیر معناداری در بعد شناختی روی دانشجویان نداشته است. در بخش کیفی، دانشجویان دلایل این امر را ارائۀ تعصب‌گرایانه مطالب، کمّی بودن مطالب و متن‌محوری ذکر کردند. نتیجه‌گیری: لازم است در محتوا و شیوه ارائۀ درس تفسیر موضوعی قرآن کریم بازنگری شود و به شیوه‌ای انتقادی، سؤال‌محور و بر اساس نیاز فراگیران با مطالبی عمیق متناسب با فهم دانشجویان ارائه شود.
 

کلیدواژه‌ها


-      ادیب، یوسف؛ مرضیه سرداری و مرضیه مرندی حیدرلو(1393). «برنامه درسی مغفول: پدیدارشناسی تجارب اساتید معارف اسلامی دانشگاه تبریز». همایش ملی جایگاه پژوهش تربیتی در نظام آموزشی ایران.
-      اشرفی، عباس و فاطمه آخوندی(1392). «آسیب‌شناسی آموزش دینی در دانشگاهها از دیدگاه دانشجویان».مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ش ۳: 426-401.
-      امیدی، محمود؛ حسن نجفی و مهدی سبحان‌نژاد(1395). «ارزشیابی برنامۀ درسی دروس عمومی معارف اسلامی دانشگاهها به منظور ارائۀ کارهای کیفیت‌بخش». اندیشه نوین تربیتی، سال دوازدهم، ش 4: 230-218.
-      امینی، محمد؛ حمید رحیمی و زهره صمدیان(1392). «بررسی دیدگاه دانشجویان درباره موانع اثربخشی دروس معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی کاشان». اسلام و پژوهشهای تربیتی، سال پنجم، ش 1: 108-89.
-      حلیمی جلودار، حبیب‌الله(1394). «بررسی دیدگاه دانشجویان دربارۀ شیوۀ آموزش دروس معارف اسلامی با تأکید بر خصایص جمعیت‌شناختی آنان(نمونۀ موردی: دانشجویان دانشگاه مازندران)». پژوهشونگارشکتبدانشگاهی، ش 37: 130-111.
-      شفیع‌پور مطلق، فرهاد و حسین خدادادی(1389). «جذابیت بخشیدن به کلاسهای دروس معارف اسلامی دانشگاهها». مجموعه مقالات همایش تولید علم و جنبش نرم‌افزاری در حوزه معارف اسلامی. کرمان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
-      شمسایی، مریم؛ عبدالرضا محمودی و مریم محمودی(1397). «بررسی میزان رضایتمندی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شیراز از دروس معارف اسلامی(انقلاب اسلامی، تاریخ اسلام و اخلاق اسلامی)». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال بیست و دوم، ش 75: 270-261.
-      صالحی، مجید و بی‌بی‌سادات میراسماعیلی(1393). «طراحی سرفصل درس تفسیر موضوعی متناسب با دانشجویان رشته‌های هنری». مطالعات تفسیری، سال پنجم، ش 18: 154-133.
-      عاشوری تلوکی، نادعلی(1380). «دروس معارف و مشکلات پیش رو». فرهنگ اصفهان، سال بیست و دوم، ش 4: 16-4.
-      فرجی پاک، مهدی؛ غلام‌رضا اصلانی و عبدالمجید مقامی(1397). «بررسی عوامل درون‌سازمانی مؤثر براثر بخشی دروس گروه معارف اسلامی (مطالعه موردی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول)». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال بیست و دوم، ش 1: 90-74.
-      قاسم‌پور، عرفانه؛ الهه قاسم‌پور و احمد ملکی‌پور(1396). «مطالعۀ برنامۀ درسی اجراشده و کسب‌شده دروس عمومی معارف اسلامی در آموزش عالی با تأکید بر روش آمیخته». پژوهشهایکیفیدربرنامهدرسی، سال دوم، ش 6: 120-90.
-      کابلی، قاسمعلی؛ علی وطنی و محمدتقی ملک‌حسینی(1396). «تحلیل و ارزیابی گروه معارفاسلامیدانشگاهها و مراکز آموزش عالی». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال بیست و یکم، ش 4: 512-500.
-      کهریزی، مهوش؛ مریم جنت‌المکان و رستم جلالی(1397). «بررسی میزان تأثیرگذاری و رضایتمندی تغییر روش تدریس استادمحور به رویکرد نیازمحور در گروه معارف اسلامی از دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه». مطالعاتمعرفتیدردانشگاهاسلامی، سال بیست و سوم، ش 3: 336-235.
-      کهنوجی، مرضیه؛ کامیاب، حسین؛ نگارستانی، حسین (1398). «تأثیر آموزش درس تفسیر موضوعی قرآن کریم به شیوه نیاز محور بر تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان». مطالعاتمعرفتیدردانشگاهاسلامی، سال بیست و سوم، ش 7: 37-21.
-      گال، مردیت؛ والتر بورگ و جویس گال(1395). روشهای تحقیق کمّی و کیفی در علوم تربیتی و روان‌شناسی. ترجمه احمدرضا نصر و همکاران. تهران: سمت.
-      لیاقتدار، محمدجواد؛ جعفر شاه‌نظری و معصومه مسلمی(1387). «بررسی میزان رضایت دانشجویان از دروس عمومی معارف اسلامی در شهر کرمان». پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال هفتم، ش ۱: ۲۲-14.
-      مبشری، محمدتقی(1398). «نیازسنجی آموزشی دانشجویان در تفسیر موضوعی قرآن کریم». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال بیست‌ویکم، ش 3: 352-335.
-      موسوی، سید علی و امیر مهدوی(1396). «بررسی عوامل و موانع مؤثر در آموزش اثربخش دروس معارف اسلامی در دانشگاهها با رویکرد نیازمحور». نهمین همایش ملی آموزش. کرج: دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی.
 
-      Adib, Y. Sardari, M. and Marandi Heydarloo, M. (2014). “Neglected Curriculum: Phenomenology of Experiences of Islamic Professors of Tabriz University”, National Conference on Educational Research Position in Iranian Educational System
-      Ahanchi, O. (2018). “Study and Analysis of Students' Intellectual Priorities in Sharif University of Technology”. Journal of the knowledge Studies in the Islamic University ,22 (2), 169-184
-      Amini, M., Rahimi, H., Samadian, Z, (2013). “Students' Viewpoints on the Obstacles to the Effectiveness of Islamic Education Courses of Islamic Azad University of Kashan”, Islam and Educational Research, 5 (1), 89-108
-      Ashouri Tolouki, N. A. (2001). “Islamic Education Lessons and Problems Ahead”. Isfahan Culture, 22, 4, 4-16
-      Ashrafi, A.; Akhondi, F. (2013). “Pathology of Religious Education in Universities from the Students' Viewpoint”, the knowledge Studies in the Islamic University, 16 (3), 401-426
-      Christensen, C.M. & H.J. Eyring (2011). The Innovative University: Changing the DNA of Higher Education V. from the Inside Out. San Francisco. CA; josses bass
-      Creswell, J. & Plano Clark, (2007). Designing and conducting mixed methods research, thousand Oaks: Sage
-      Diekelmann N, Allen D, Tanner CA. (1989). “Hermeneutic analysis of the NLN Criteria for the Appraisal of Baccalaureate Programs: a Critical Hermeneutic Analysis”. National League for Nursing:11-34
-      Dixon-Lee, C. (2005). An international curriculum for the health information, health record administration professional workforce. International Association of Universities (IAU)
-      Faraji Pak, M., Aslani G. and Maghami, A. M. (2018). “Investigating the Inter-Organizational Factors Affecting the Effectiveness of Islamic Studies Courses (Case Study Islamic Azad University, Dezful Branch). Journal of the knowledge Studies in the Islamic University, 22 (1), 90-74
-      -Fathi vajargah, K. (2015). Basic Curriculum Basics, Tehran Science Publishing
-      Gal, M. Borg, W. and Gal J. (1395). Qualitative and Qualitative Research Methods in Educational Sciences and Psychology. Translated by Ahmad Reza Nasr and others. Tehran: samt publication
-      -Ghasempour, E., Ghasempour, Elaheh. and Malekipour, A. (2017). “Study of Curriculum Implementation and Acquisition of General Islamic Courses in Higher Education with Emphasis on Qualitative Research” Methodology Quarterly Journal, 2 (6) .90-102
-      Helimi Jollodar, H. (2015). “A Survey of Students' Viewpoints on the Method of Teaching Islamic Science Courses with Emphasis on Their Demographic Characteristics (Case Study: Students of Mazandaran University) «. Academic Textbook Research and Writing, 37, 111-130
-      Kabeli, Q. A., Watani, A. and Malek Hosseini M. T. (2017). “Analysis and Evaluation of Islamic Science Department of Universities and Higher Education Centers”. Journal of the knowledge Studies in the Islamic University , 21 (4),500-512
-      Kohnuji, M. Kamyab, H.; Negarestani, H. (2019).“The Effect of Need-Based Approach Course on Theory of Interpretation of the Holy Quran in Students of Vali-e-Asr University of Rafsanjan”, Journal of the knowledge Studies in the Islamic University, 23 (7),21-37
-      Lawshe CH. A.( . 1975). “Quantitative Approach to Content Validity”Personnel psychology, 28(4):563–75. 
-      Liaghtdar, M. J.; Shahnazari, J. and Moslem M. (2008). “The survey of students' satisfaction with Islamic general education courses in Kerman”. Journal of Islamic Revolution, 7 (14),1-22
-      Mobasheri, M. T.(2019). “Educational Needs Assessment of Students in Subjective Interpretation of the Holy Quran”. Journal of the knowledge Studies in the Islamic University, 21(3),335-352
-      Mousavi, S. A. and Mahdavi, A. (2017). “Investigating the Effective Factors and Obstacles in Effective Teaching of Islamic Science Courses in Universities by Need-Based Approach”, 9th National Conference on Education, Shahid Rajaee University of Education, Karaj
-      Omidi, M., Najafi H., Sobhan Nejad, M. (2016). “Evaluation of Islamic Universities General Curriculum for Presenting Quality Sector Practices”, Modern Educational Thought, 12 (4), 218-230          
-      Salehi, M., Mir Ismaili, B. S. (2014). “Designing subject headings of Thematic Interpretation Lesson for the students of art”. Interpretive Studies, 5 (18). 133-154
-      Shafiepour Motlagh, F. and Khodadadi, H. (2010). “Attracting Islamic Science Courses to Universities”. Proceedings of the Conference on Software Production Science and Software Movement in the Field of Islamic Education, Kerman: Islamic Azad University of Kerman Branch
-      Shamsai, M., Mahmoudi, A. and Mahmoudi M. (1997). “Evaluation of Shiraz University of Medical Sciences Students' Satisfaction with Islamic Studies Courses (Islamic Revolution, Islamic History and Islamic EthicsJournal of the knowledge Studies in the Islamic University, 22 (75), 261-270