گونه‌شناسی انتقادات و آسیب‌های «جریان‌شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

طلبه سطح عالی حوزه علمیه قم و دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت راهبردی فرهنگ، دانشگاه باقرالعلوم

چکیده

هدف: با توجه به متداول بودن رویکرد جریان‌شناسی در ارائۀ محتواهای فکری، فرهنگی، معرفتی و از طرفی جدید بودن این ادبیات نظری، هدف از نگارش این مقاله، آسیب‌شناسی ادبیات و روش جریان‌شناسی بود تا بتوان از آسیبهای آن جلوگیری کرد. روش: این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به رشته تحریر درآمد. یافته‌ها: نُه آسیب عمده، جریان‌شناسی را تهدید می‌کند و ریشه انتقادات بر جریان‌شناسی را می‌توان در هفت عنوان، ذیل سه مقولۀ ثبوتی، اثباتی و گرایشی دسته‌بندی کرد. بر اساس ریشه‌های معرفتی مذکور، آسیبهای نه‌گانه در سه مقوله نقدهای مبنایی، نقدهای بنایی ناظر به محصول و نقدهای بنایی ناظر به روش، گونه‌شناسی شدند. نتیجه‌گیری: برای تثبیت جریان‌شناسی به عنوان نظریه- روشی علمی، لازم است آسیبهای ‌آن، تحلیل و به نقد‌های وارده بر آن، پاسخ داده شود تا از این طریق، ادبیات جریان‌شناسی تقویت شود. ریشه‌یابی انتقادات و تحلیل نقدها، مسیر را برای این مهم، تسهیل می‌کند. محققان جریان‌شناسی، لازم است در تولیدات جریان‌شناسانه و در مواجهه با مخاطبان، این آسیبهای ‌نه‌گانه را مدّ نظر داشته باشند که از میان آنها، مغالطه‌ای شناختی به دلیل رواج و آسیب عمیق آن، حائز توجه است.
 

کلیدواژه‌ها


-      ابراهیم‌پور، علی(1398/الف). «بررسی تحلیلی نظریه‌های مطرح در مفهوم‌شناسی جریان و جریان‌شناسی». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی [آماده انتشار].
-      ابراهیم‌پور، علی(1398/ب). «تحلیل عناصر و ابعاد حقیقت چندبعدی اجتماعی-معرفتی جریان به ‌مثابه موضوع دانش جریان‌شناسی». مجله راهبرد فرهنگ [در حال ارزیابی].
-      ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله و محمد خواجه نصیرالدین طوسی(1375). شرح الاشارات والتنبیهات مع المحاکمات، ج 1. قم: بلاغت.
-      ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله(1400 ق). رسائل ابن سینا. قم: بیدار.
-      ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله(1980 م). عیون الحکمه. مقدمه و تحقیق عبدالرحمن بدوى. بیروت: دارالقلم.
-      بیگدلی، عطاءالله(1393). «من از جریان‌شناسی هیچ دفاعی نمی‌کنم». مصاحبه پایگاه علمی تحلیلی گذار، 20 اردیبهشت. (Gozaar.ir).
-      پارسانیا، حمید(1383). علم و فلسفه. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چ سوم.
-      پاکتچی، احمد(1391). روش تحقیق با تکیه بر حوزه علوم قرآن و حدیث. تهران: دانشگاه امام صادق.
-      پایگاه علمی تحلیلی گذار(1392). «جریان‌شناسی نقطۀ شروع فرایند فهم است»(میزگرد نقد و بررسی مقاله «جریان‌شناسی فکری جبهه تمدن اسلامی»، بخش دوم). پایگاه علمی تحلیلی گذار، 21 بهمن. (Gozaar.ir).
-      پیروزمند، علیرضا(1393). «بزنگاه جریان‌شناسی طراحی الگو است». مصاحبه پایگاه علمی تحلیلی گذار، 27 اردیبهشت. (Gozaar.ir).
-      پیغامی، عادل(1393). «درسگفتار جریان‌شناسی اقتصادی ایران قبل و بعد از انقلاب اسلامی». چهارمین دوره آموزشی جریان‌شناسی فرهنگی سیاسی تاریخ معاصر. 18 اردیبهشت. قم: مؤسسه ولا منتظر و دفتر پژوهشهای خاص دفتر تبلیغات اسلامی.
-      چاندراموهان، بالاساب رامانیام(1389). یادگیری و تدریس میان‌رشته در آموزش عالی؛ نظریه و عمل. ترجمه محمدرضا دهشیری. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
-      خسروپناه، عبدالحسین(1392). «جریان‌شناسی تفریح من است». مصاحبه پایگاه علمی تحلیلی گذار، 14 دی. (Gozaar.ir)
-      خندان، علی‌اصغر(1389). مغالطات. قم: بوستان کتاب.
-      خواجه‌سروی، غلامرضا(1393). «جریان‌شناسی مرزبندی‌ها را تشدید می‌کند». مصاحبه پایگاه علمی تحلیلی گذار، 13 اردیبهشت. (Gozaar.ir)
-      خورسندی طاسکوه، علی(1396). گفتمان میان‌رشته‌ای دانش. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
-      رپکو، آلن(1396). پژوهش میان‌رشته‌ای: نظریه و فرایند. ترجمه محسن علوی‌پور و همکاران. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
-      ساوی، زین‌الدین عمر بن سهلان(1386 ش/1425 ق). البصائر النصیریه. تقدیم و تحقیق حسن مراغی. تهران: شمس تبریزی.
-      سبزواری، ملاهادی(1369). شرح المنظومه، ج 1. تصحیح و تعلیق از آیت الله حسن زاده آملى و تحقیق و تقدیم از مسعودطالبى. تهران: ناب.
-      سلیمانی امیری، عسکری(1391). معیار دانش، ج 2. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
-      سوزنچی، حسین(1392). «من در مورد جریان‌شناسی نظر خاصی ندارم». مصاحبه پایگاه علمی تحلیلی گذار، 14 بهمن. (Gozaar.ir)
-      سهرودی، شهاب‌الدین یحیی(1375). مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج 4. تصحیح و مقدمه هانرى کربن، سید حسین نصر و نجفقلى حبیبى. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى‏.
-      شیرازی، قطب‌الدین(1369). دره التاج‏. اهتمام و تصحیح سید محمد مشکوه. تهران: حکمت.
-      طباطبایی، محمدحسین(بی‌تا). مجموعه رسائل العلامه الطباطبائى. تصحیح صباح ربیعی. قم: باقیات.
-      طوسی، خواجه نصیرالدین محمد و حسن بن یوسف بن مطهّر حلی(1371). الجوهرالنضید. تصحیح محسن بیدارفر. قم: بیدار.
-      طوسی، خواجه نصیرالدین محمد(1361). اساس الاقتباس. تصحیح مدرس رضوى. تهران: دانشگاه تهران.
-      مجلسی، محمدباقر(1378). بحارالانوار، ج 51(مهدی موعود). ترجمه و مقدمه علی دوانی. تهران: اسلامیه.
-      مصباح یزدی، محمدتقی(1389). دربارۀ پژوهش. تدوین جواد عابدینی. قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
-      مطهری، مرتضی(1377/الف). مجموعه آثار (اصول فلسفه و روش رئالیسم) ج 6. تهران: صدرا.
-      مطهری، مرتضی(1377/ب). مجموعه آثار (درسهای اسفار) ج 11. تهران: صدرا.
-      مطهری، مرتضی(1377/ج). مجموعه آثار (مقالات فلسفی- مسئله شناخت) ج 13. تهران: صدرا.
-      مظاهری سیف، حمیدرضا(1392). «ما جریان‌شناسی بدون پیش‌فرض نداریم». مصاحبه پایگاه علمی تحلیلی گذار، 18 اسفند. (Gozaar.ir).
-      مظفر، محمدرضا(1433 ق). المنطق. تعلیقه غلامرضا فیاضی. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمد بن ابراهیم(1362). اللمعات المشرقیه فى الفنون المنطقیه.تصحیح مشکاه‌الدینى. تهران: آگاه.
-      منتظری مقدم، محمود(1391). منطق 2. قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
-      ناظمی قره‌باغ، سیدمهدی(1392). «تأملی در باب امکان جریان‌شناسی». پایگاه علمی تحلیلی گذار، دوم بهمن. (Gozaar.ir)
 
-      Bigdley, Attaullah (2014). “I do not defend any CurrentsStudies”. May 20, Interview with GOZAAR.ir (Scientific-Analytical Site)
-      Chandramohan, Balasubramanian (2010). Interdisciplinary learning and teaching in higher education: Theory and practice. translated by Mohammad Reza Dehshiri.Tehran: Cultural and Social Studies Research Institute.
-      Ebrahimpour, Ali (2019). Analysis of Components of the Multidimensional Socio-Epistemic Nature of the "(Social) Current" As the subject of "Studies of Social Currents". Culture Strategy Magazine, being evaluated.
-      Ebrahimpour, Ali (2019). Analytical review of theories about the concept of "Current" and "Study of Social Currents (Currentology)". Journal of Epistemological Studies at Islamic University, ready for publication.
-      GOZAAR Website (2014). “Currents Studies is the starting point of the process of understanding”. February 12. Roundtable on Review of the article "Intellectual Currents of the Islamic Civilization Front", Part II. GOZAAR.ir (Scientific-Analytical Site)
-      Ibn Sina, Abu Ali Hussein ibn Abdullah & Muhammad Khawaja Nasir al-Din al-Tusi (1996). Shrhe Al-isharat wa al-tanbihat. Vol. 1. Qom: Publishing.
-      Ibn Sina, Abu Ali Hussein ibn Abdullah (1400). Ibn Sina's treatises. Qom: Bidar.
-      Ibn Sina, Abu Ali Hussein ibn Abdullah (1980). Ayoun al-Hikma. introduction and research by Abdul Rahman Badawi. Beirut: Dar al-Qalam.
-      Khajeh Nasir al-Din al-Tusi, Muhammad & Hassan ibn Yusuf ibn Motahar Allama Hali (1992). Al-Jawhar al-Nadhid. edited by Mohsen Bidarfar. Qom: Bedarfar.
-      Khajeh Nasir al-Din al-Tusi, Muhammad (1982). Asas al-Aqtabas. edited by Modarres Razavi. Tehran: University of Tehran.
-      Khandan, Ali Asghar (2010). Fallacy. Qom: BoostanKetab.
-      Khawaja Survey, Gholamreza (2014). “Currents studies Intensifies Boundaries”. 13 May 2014, Interview with GOZAAR.ir (Scientific-Analytical Site)
-      Khorsandi Taskooh, Ali (2017). Interdisciplinary discourse of knowledge. Tehran: Cultural and Social Studies Research Institute.
-      Khosropanah, Abdolhossein (2013). “Currents studies is My Fun”. January 14, Interview with GOZAAR.ir (Scientific-Analytical Site.
-      Majlisi, Mohammad Baqir (1999). Bahar Al-Anwar, Vol. 51 (Promised Mehdi). translated and introduction by Ali Davani. Tehran: Islamia.
-      Mazaheri Seif, Hamid Reza (2013). “We cannot do Currentology without assumptions”. March 18, Interview with GOZAAR.ir (Scientific-Analytical Site)
-      Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi (2010). About research. compiled by Javad Abedini. Qom: Imam Khomeini Institute.
-      Montazeri Moghadam, Mahmoud (2010). Logic 2. Qom: Qom Seminary Management Center.
-      Motahhari, Morteza (1998). Collection of volumes 11. Qom and Tehran: Sadra.
-       Motahhari, Morteza (1998). Collection of volumes 13. Qom and Tehran: Sadra.
-      Motahhari, Morteza (1998). Collection of volumes 6. Qom and Tehran: Sadra.
-      Mulla Sadra, Sadr al-Din Muhammad ibn Ibrahim (1981). Al-Hakimit al-Motaalia fi al-Asfar al-Aqali al-Arbaa, Vol. 1. Beirut: Daro Al-Ehia Al-Torath.
-      Mulla Sadra, Sadr al-Din Muhammad ibn Ibrahim (1983). Al-Lomaat al-mashreqiie fi al-fonoon al-mantegie. corrected with Meshketaatodini. Tehran: Aagah.
-      Muzaffar, Mohammad Reza (1433). Al-Mantaq. commentary by Gholamreza Fayyazi. Qom: Islamic Publishing Institute.
-      Nazemi Gharabagh, Seyyed Mahdi (2013). “A Reflection on the Possibility of "Currents Studies”. Note on the Site Gozaar.ir. 2 February.
-      Pakatchi, Ahmad (2012). Research method based on the field of Quranic sciences and hadith. Tehran: Imam Sadegh University.
-      Parsania, Hamid (2004). Science and Philosophy. Tehran: Institute for Islamic Culture and Thought.
-      Peiqami, Adel (2014). “A lecture on the Studies of economic Currents (in Iran); before and after the Islamic Revolution”. Qom: Fourth Course: Currents Studies of Contemporary History.
-      Piroozmand, Alireza (2014). “The sensitive map of Currents Studies is pattern design”. May 27, Interview with GOZAAR.ir (Scientific-Analytical Site)
-      Repco, Allen (2017). Interdisciplinary Research: Theory and Process. translated by Mohsen Alavipoor et al. Tehran: Cultural and Social Studies Research Institute.
-      Sabzevari, Molla Hadi (1990). Sharhe Manzoomeh, Vol. 1. correction and suspension by Ayatollah Hassanzadeh Amoli. Tehran: Nab.
-      Savi, Ibn Sahlan (2007). Al-Basair Al-Nasiriyah. presented and researched by Hassan Maraghi. Tehran: Shams Tabrizi.
-      Shirazi, Qutbuddin (1990). Dorrato Taaj. Correction with Mohammad Meshkat. Tehran: Hekmat.
-      Sohroudi, Shahabuddin Yahya (1996). Collection of Sheikh Ishraq's Works. Vol. 4. Correction and Introduction by Henry Carbone. Tehran: Institute of Cultural Studies and Research.
-      Soleimani Amiri, Askari (2012). Knowledge Criterion, Vol. 2. Qom: Imam Khomeini Institute.
-      SuzanChi, Hussein (2013). “I Have No Opinion on Currents Studies”. February 14, Interview with GOZAAR.ir (Scientific-Analytical Site)
-      Tabatabai, Mohammad Hossein (no date). Collection of Rasa'il al-Alamat al-Tabataba'i. edited by Sabah Rabi'i. Qom: Bagiat.