بررسی تحلیلی- تطبیقی نسبت عقل و دین از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی و برتراند راسل با نگاهی نقّادانه به آرای راسل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد

2 کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد.

3 استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه فردوسی مشهد.

چکیده

هدف:هدف این نوشتار، تطبیق و بررسی نسبت عقل و دین از دیدگاه آیت‌الله جوادی ‌آملی و برتراند راسل بود و با تکیه بر آرای آیت‌الله جوادی آملی دیدگاههای راسل نقد و ارزیابی شد. روش: روش این مقاله، کتابخانه‌ای بود و با تحلیل داده‌ها از آثار استاد جوادی ‌آملی و راسل انجام شد. یافته‌ها: راسل عقل را متعارض با دین معرفی کرد و نگاهی تاریخ‌گرایانه در رابطه عقل و دین داشت؛ اما آیت‌الله جوادی ‌آملی عقل و دین را هماهنگ و در تعامل با یکدیگر می‌دانند. نتیجه‌گیری: با وجود تفاوت آشکار در دیدگاه این دو فیلسوف در نسبت‌سنجی عقل و دین، شباهتها‌یی نیز از جمله: قائل بودن به ‌محدودیت عقل، پذیرش عقل به عنوان راهی برای رسیدن به کمال و... ملاحظه می‌شود. همچنین سرچشمه‌ی بسیاری از ایرادات راسل در نسبت عقل و دین، غفلت از دین اسلام و توجه وی به دین مسیحیت بوده است.

کلیدواژه‌ها


-      پترسون، مایکل و همکاران(۱۳۸۸). عقل و اعتقاد دینی؛ درآمدی بر فلسفه دین. تهران: نشر نو.
-      جعفری، محمدتقی(۱۳۹۰). توضیح و بررسی مصاحبه راسل- وایت. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(۱۳۸۶). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(۱۳۸۷/الف). دین‌شناسی. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(1387/ب). شریعت در آینه معرفت. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(1391). جامعه در قرآن. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(1393/الف). شکوفایی عقل در پرتو نهضت حسینی. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(۱۳۹۳/ب). معرفت‌شناسی در قرآن. قم: اسراء
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(1394/الف). نسبت دین و دنیا: بررسی و نقد نظریه سکولاریسم. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(۱۳۹۴/ب). توحید در قرآن. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(1394/ج). قرآن کریم از منظر امام رضا(ع). قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(1395/الف). رحیق مختوم. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(1395/ب) حماسه و عرفان. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(۱۳۹۷/الف). انتظار بشر از دین. قم: اسراء.
-      جوادی‌ آملی، عبدالله(1397/ب). تسنیم؛ تفسیر قرآن کریم. قم: اسراء
-      خندان، علی‌اصغر(۱۳۹۰). مغالطات. قم: بوستان کتاب.
-      راسل، برتراند(۱۳۴۹). چرا مسیحی نیستم. ترجمه س.ا.س. طاهری. تهران: دریا.
-      راسل، برتراند(۱۳۴۹). شکهای فلسفی. ترجمه جلال‌الدین اعلم. مجله آموزش و پرورش، بهمن، ش 120.
-      راسل، برتراند(۱۳۸۸). جهان‌بینی علمی. ترجمه حسن منصور. تهران: آگاه.
-      راسل، برتراند(۱۳۸۹). عرفان و منطق. نجف دریابندری. تهران: ناهید.
-      راسل، برتراند(۱۹۹۳). نبرد دین با علم. ترجمه اصغر مهاجر و احمد ایرانی. لس‌آنجلس.
-      شوشتری، زهرا(۱۳۸۰). مذهب از منظر علامه جعفری و راسل، گزیده‌ای کتاب توضیح و بررسی مصاحبه راسل- وایت. شورای فرهنگی اجتماعی زنان، 124-146.
-      هات، جان اف(۱۳۸۵). علم و دین: از تعارض تا گفتگو. ترجمه بتول نجفی. قم: مؤسسه فرهنگی طه.
 
-      Jafari, Mohammad Taghi 2011, explanation and review of Russell and White, Tehran, institute for compiling and publishing the works of Allameh Jafari.
-    -------, 2016A, Rahigh Makhtum, Qom, Asra publisher.
-    -------, 2017, the status of Reason in the geometry of religious cognition, Qom, Asra publisher.
-    -------, 2008, Theology, Qom, Asra publisher.
-    -------, 2008B, Sharia in the mirror of cognition, Qom, Asra publisher.
-    -------, 2012, society in the Quran, Qom, Asra publisher.
-    -------, 2015C, the Holy Quran from the perspective of
-    Javadi Amoli Abdullah, 2018A, Human expectations of religion, Qom, Asra publisher.
-    Imam Reza (peace be upon him) Qom, Asra publisher.
-    -------, 2015B, monotheism in the Quran, Qom, Asra publisher.
-    -------, 2016B, Epic and mysticism, Qom, Asra publisher.
-    -------, 2018B, interpretation of Holy Quran, Qom, Asra publisher.
-    -------, 2014B, epistemology in Quran, Qom, Asra publisher.
-    -------, 2014A. The flourishing of Reason in the light of the Hosseini movement. Qom, Asra publisher.
-    -------, 2015A, The relationship between religion and the world: review and critique of the theory of secularism, Qom, Asra publisher.
-    Hot, John F. 2006, science and religion: from conflict to dialogue, translated by Batool Najafi, first edition, Qom, Taha cultural institute.
-    Khandan, Ali Asghar, 2011, falsifications of Qom, Bostan Ketab publisher.
-    Peterson, Michael and others, 2009, Reason and Religious belief, an introduction to the philosophy of religion, Tehran, nashre no publisher.
-    Russell Bertrand, 2015, why am I not a Christian? S.A.S. Taheri, Tehran, Darya publisher.
-    Russell, Bertrand (1912). "The essence of religion". The Hibbert Journal, vol. 2: 46-63.
-    Russell, Bertrand (1957). What I Am not Christian. London: George Allen and Unwin Ltd.
-    Russell, Bertrand (1967). A History of western philosophy. Touchstone: Simon & Schuster.
-    Russell, Bertrand (2006). Education and the social order. Hesperides Press. 
-    Russell, Bertrand, 1912, the essence of religion, the Hibbert journal, vol. 2: pp. 46-63.
-    -------,2008, scientific worldview, translated by Hassan Mansouri, Tehran Agah publisher.
-    -------,2010, mysticism and logic, Najaf Daryabandari, Tehran, Nahid publisher
-    -------,1993, The battle of religion with science, translated by Asghar Mohajer and Dr. Ahmad Irani, los Angles.
-    -------, philosophical doubts, translated by Jalauddin Alam, journal of education, February 1970, issue 120
-    -------, 2006, Education and the social order , Hesperides Press. 
-    -------, 1957, Wht I Am not Christian, London, George Allen and Unwin Ltd.
-    -------, 1967, A History of western philosophy, Touchstone ,Simon & Schuster.
-    Shushtari Zahra, 2001, Religion from the perspective of Allameh Jafari and Russell, excerpts from the book of explaining and reviewing the Russell and White interview. Quarterly journal of women's socio-cultural council 124-146.