صورتبندی روشنفکری امام خمینی(ره) با تفسیر وصیت‌نامۀ الهی- سیاسی مبتنی بر هرمنیوتیک اسکینر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، استادیار علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه شهرکرد (نویسنده مسئول)/ نشانی: شهرکرد، بلوار رهبر، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد/ نمابر: 03832324401/ Email: m.norouzi88@yahoo.com

2 دکتری علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان.

چکیده

روشنفکری دینی امام در کسوت آموزه‌های وصیت‌نامه با نقد بنیادین سیاستهای پهلوی، اسلام‌ستیزی غرب و شرق را به مبارزه طلبیده بود. بن‌مایۀ مذهبی وصیت‌نامه، برگرفته از سنّتهای‌اسلامی‌ای بود که قرنها مانند یک عرف اجتماعی در میان ایرانیان وجود داشت. هدف: هدف از نگارش این مقاله، بازخوانی اندیشه‌های مبارزاتی امام(ره) با شالوده‌های غربی و شرقی رژیم پهلوی از رهگذر وصیت‌نامۀ ایشان بود. روش: برای گردآوری اطلاعات از شیوۀ کتابخانه‌ای استفاده شد. از این رو، روش هرمنوتیک قصدگرای اسکینر، با تحلیل متن وصیت‌نامه توانست به بازخوانی از سنّتها و کشف نیت مؤ‌لف بپردازد. یافته‌ها: روش قصدگرای اسکینر با تشریح رابطۀ بین نظر و عمل سیاسی امام، ضمن فهم نیت متن وصیت‌نامه به عنوان ایدئولوژی ایشان، به همترازی آن با متن و غبارروبی از ایدئولوژی رقیب پرداخت. نتیجه‌گیری: مبتنی بر روش اسکینر، وصیت‌نامۀ امام به عنوان ایدئولوژی برتر، سهم خود را در کنش و واکنش فکری، عملی و مبارزاتی عصر خویش و پس از آن ایفا کرده بود. از این رو با خوانش متن، هم امکان پی بردن به نیت امام به عنوان مؤ‌لف متن فراهم می‌شد و هم بر روشنفکری ایشان نظری افکنده می‌شد.

کلیدواژه‌ها


-       آبادیان، حسین(1375). «غرب و پدیدۀ منورالفکری در ایران دورۀ ناصری». کتاب سروش؛ مجموعه مقالات 1: رویارویی فرهنگی ایران و غرب در دورۀ معاصر. تهران: سروش.
-       اسکینر، کوینتین(1380). ماکیاولی. ترجمۀ عزت‌االله فولادوند. تهران: طرح نو.
-       امام خمینی، روح‌الله(1397). صحیفۀ انقلاب: وصیت‌نامۀ سیاسی- الهی رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی. قم: دارالفکر، چ یازدهم.
-       امام خمینی، روح‌الله(1388). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-       باردن، لورنس(1375). تحلیل محتوا. ترجمۀ ملیحه آشتیانی و محمد یمنی دوزی. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
-       پورفرد، مسعود عبدالحسین(1392). صورت‌بندی روشنفکری در جمهوری اسلامی ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-       تولی، جیمز(1383). «روش‌شناسی اسکینر در تحلیل اندیشۀ سیاسی». ترجمۀ غلامرضا بهروزلک. علوم سیاسی، ش 28.
-       حائری، عبدالهادی(1378). نخستین رویارویی‌های اندیشه‌گران ایران با دو روی تمدن بورژوازی غرب. تهران: امیرکبیر.
-       حقیقت، سیدصادق(1387). روش‌شناسی علوم سیاسی. تهران: دانشگاه مفید قم.
-       ضمیران، محمد(1381). میشل فوکو: دانش و قدرت. تهران: هرمس.
-       عیوضی، محمدرحیم و محمدجواد هراتی(1391). درآمدی تحلیلی بر انقلاب اسلامی ایران. قم: دفتر نشر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها.
-       محمودی، علی(1393). نواندیشان ایرانی: نقد اندیشه‌های چالش‌برانگیز و تأثیرگذار در ایران معاصر. تهران: نی.
-       مرتضوی، خدایار(1386). «تبیین روش‌شناسی اندیشۀ سیاسی از منظر کوئینیتن اسکینر». علوم سیاسی، سال سوم، ش 1.
-        Abadian, Hussein (1996). “The West and the Phenomenon of Monavar-al fekri in Iran of Naseri eag”. Book of Articles 1: Cultural confrontation of Iran and the West in Contemporary period. Tehran: publisher of soroush.
-        Bardin, Laurence (1996). Content analysis. Translated by Malihe Ashtiani & Mohammad Yamani dozi.  Tehran: Shahid Beheshti university press.
-        Eivazi, Mohammad Rahim & Mohammad Javad Harati (2012). An analytic introduction to the Islamic Revolution of Iran. Qom: the supreme leader of in universities.
-        Haeiri, Abdul Hadi (1999). The first scholars Iranian ato face two trends in the Western bourgeoisie. Tehran: Amir Kabir publication.
-        Haghighat, Sadegh (2008). Methodology of political science. Tehran: Mofid University of Qom Press.
-        Imam Khomeini, Rouhallah (2009). Islamic Government. Tehran: the institute for regulating the works of imam khomeini (pbuh).
-        Imam Khomeini, Rouhallah (2018). Sahifeh Enghelab supreme leader of the islamic revolution imam khomeini (pbuh). Qom: published by Dar-al- fekr.
-        Mahmoudi, Ali (2014). Iranian researcher: critique of challenging and influential thoughts in contemporary Iran. Tehran: Publisher of Ney.
-        Mortazavi, Khodayar (2007). “Explanation of political thought from the perspective of Skinner 's theory”. political science research, No 1.
-        Porfard, Masood Abd-al-hussein (2013). Intellectual categorization in islamic republic of iran. Tehran: institute of islamic thought and thought.
-        Skinner, Quentin (2001). Machiavelli. Translated by Ezat-al-lah Foladvand. Tehran: publisher of Tarhe no.
-        Skinner, Quentin (2010). Meaning & Context. Princeton: Princeton University press.
-        Toli, James (2004). “Skinner’s methodology in the analysis of political thought”. translated by Behroz Lak. the Quarterly Journal of Political Science, No. 28.
-        Tully, James (1988). The pen is a mighty sword: Quentin Skinner’s analysis of politics in: Meaning & Context. Princeton, New Jersey, Princeton: Princeton University press.
-        William, Quthwaite & Tom Bottomore (1993). The Blackwell Dictionary twentieth – Century. Britain: Social thought.
-        Zamiran, Mohammad (2002). Michel Foucault: knowledge and power. Tehran: publisher of Hermes.