اسلامی‌سازی «اصل آزادی قراردادی» با تأکید بر مبانی قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث(نویسنده مسئول)/ نشانی: قم، بلوار معلم، جامعه المصطفی العالمیه / نمابر:02537172813/ hemmat110@yahoo.com Email:

2 دکترای کلام اسلامی، استاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

چکیده

یکی از مهم‌ترین اهداف انقلاب اسلامی، اسلامی‌سازی همۀ بخشهای نظام و تحقق اسلامیت در همۀ زمینه‌های اجتماعی است. در این راستا، اسلامی‌سازی علوم انسانیِ مبتنی بر ماتریالیست، همواره مورد تأکید رهبر معظم انقلاب بوده است. هدف: هدف از انجام این پژوهش، جایگزینی مبانی اسلامی به جای مبانی سکولار در نظریۀ اصل آزادی قراردادی و معرفی یک نظریۀ اسلامی معادل با آن بود. روش: این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و انتقادی و با رویکرد مبنامحور انجام شده است. یافته‌ها: با جایگزینی مبانی اسلامی به جای مبانی غربی در نظریۀ اصل آزادی قراردادی، این نظریه به یک نظریۀ اسلامی تبدیل شد که با نمونۀ غربی آن تفاوتهایی دارد. نتیجه‌گیری: نظریۀ «آزادی قراردادی» با مبانی اسلامی، آزادی را تا جایی جایز می‌داند که مخالف وحی و شرع مقدس نباشد. بنابر این، حدود آزادی انسان در ایجاد تعهد و قراردادها، توسط وحی و شرع مشخص می‌شود.

کلیدواژه‌ها


-       قرآن کریم.
-       آهنگران، محمدرسول(1398). بازپژوهی فقهی حقوقی اصل آزادی قراردادی با رهیافتی به حاکمیت دین. تهران: دانشگاه تهران.
-       احمدی، علی‌اکبر(1391). دوران نقادی: تحلیل کانت از مدرنیته و نقد آن از دیدگاه مرتضی مطهری. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
-       بخشایشی، رضا(1385). عقل و دین از دیدگاه کانت. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
-       بهرامی احمدی، حمید(1390). حقوق تعهدات و قراردادها. تهران: دانشگاه امام صادق.
-       بیگدلی، عطاءالله(1394). «حاکمیت اراده در فقه امامیه، نظام رومی ژرمنی و حقوق ایران».پژوهشنامه حقوق اسلامی، ش 41: 150-125.
-       پاپیکن، ریچارد و آوروم استرول(1391). کلیات فلسفه. ترجمۀ جلال‌الدین مجتبوی. تهران: حکمت، چ بیست و هشتم.
-       جوادی آملی، عبدالله(1379).صورت و سیرت انسان در قرآن. قم: اسراء.
-       خسروپناه، عبدالحسین(1392). فلسفه علوم انسانی. قم: تعلیم و تربیت اسلامی.
-       دان کیوبیت(1380). دریای ایمان. ترجمۀ حسن کامشاد. تهران: طرح نو.
-       دژاکام، علی(1386). تفکر فلسفی غرب از منظر استاد شهید مرتضی مطهری. تهران: نشر معارف.
-       دیانی، عبدالرسول(1395). قواعد عمومی قراردادها. تهران: میزان.
-       ذاکر صالحی، غلامرضا(1388). مبانی قراردادهای نامعین. تهران: میزان.
-       روحانی، مرتضی(1391). انسان‌شناسی در اندیشه کانت. تهران: امیرکبیر.
-       سبحانی، جعفر(1383). منشور جاوید. قم: مؤسسه امام صادق.
-       سعادتی خمسه، اسماعیل(1389). «نسبت عقل و دین در فلسفۀ کانت». پژوهشهای علم و دین، ش 2.
-       شهرآیینی، سید مصطفی و مینا ذوالقدر(1397). «بررسی ارزیابی اسپینوزا از ارادۀ آزاد دکارت». شناخت، ش 79.
-       شهیدی، مهدی(1380). تشکیل قراردادها و تعهدات. تهران: مجد.
-       صانع‌پور، مریم(1388). نقدی بر مبانی معرفت‌شناسی اومانیستی. تهران: کانون اندیشۀ جوان.
-       صانعی دره‌بیدی، منوچهر(1384). جایگاه انسان در اندیشه کانت. تهران: ققنوس.
-       طباطبایی، محمدحسین(1390). المیزان فی تفسیر القرآن. لبنان: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
-       فروغی، محمدعلی(1360). سیر حکمت در اروپا. تهران: افست گلشن.
-       قربانی، قدرت‌الله(1387). «علم‌گرایی انسان‌محور کانت و تأثیرات آن بر نظریۀ اخلاقی و دینی او». معرفت فلسفی، ش 19.
-       کاپلستون، فردریک(1375). تاریخ فلسفه. ترجمۀ غلامرضا اعوانی. تهران: سروش.
-       کاتوزیان، ناصر(1376). حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها. تهران: شرکت سهامی انتشارات با همکاری بهمن برنا.
-       کانت، امانوئل(1369). بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق. ترجمۀ حمید عنایت و علی قیصری. تهران: خوارزمی.
-       کانت، امانوئل(1380). دین در محدودۀ عقل تنها. ترجمۀ منوچهر صانعی دره‌بیدی. تهران: نقش و نگار.
-       کانت، امانوئل(1381). رسالۀ کشف. شرح و توضیح هنری ای. آلیسون؛ ترجمۀ مهدی ذاکری. قم: دانشگاه مفید.
-       کانت، امانوئل(1380). فلسفۀ حقوق. ترجمۀ منوچهر صانعی دره‌بیدی. تهران: نقش و نگار.
-       کانت، امانوئل(1384). نقد عقل عملی. ترجمۀ انشاالله رحمتی. تهران: نور الثقلین.
-       کانت، امانوئل(1377). نقد قوه حکم. ترجمۀ عبدالکریم رشیدیان. تهران: نی.
-       کورنر، اشتفان(1367). فلسفۀ کانت. ترجمۀ عزت‌الله فولادوند. تهران: خوارزمی.
-       مالوری، فلیپ(1383). اندیشه‌های حقوقی. ترجمۀ مرتضی کلانتریان. تهران: آگه.
-       مجتهدی، کریم(1386). افکار کانت. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
-       محمدپور دهکردی، سیما(1391). کرامت انسان از دیدگاه ملاصدرا و کانت. قم: بوستان کتاب.
-       مصباح یزدی،محمدتقی(1383). معارف قرآن (1-3)، بخش انسان‌شناسی. قم: مؤسسه امام خمینی.
-       مگی، براین(1380). فلاسفۀ بزرگ؛ آشنایی با فلسفۀ غرب. ترجمۀ عزت‌الله فولادوند. تهران: خوارزمی.
-       هارتناک، یوستوس(1376). نظریۀ شناخت کانت. ترجمۀ علی حقی. تهران: علمی و فرهنگی.
-          Holly quran
-          Ahangaran, Mohammad Rasool (2019). Legal jurisprudential re-examination of the principle of contractual freedom with an approach to the rule of religion. Tehran: University of Tehran.
-          Ahmadi, Ali Akbar (2012). Critical period: Kant's analysis of modernity and its critique from the point of view of Morteza Motahhari. Tehran: Institute of Humanities and Cultural Studies.
-          Bakhshaishi, Reza (2006). Reason and religion from Kant's point of view. Qom: seminary and University Research Center.
-          Bahrami Ahmadi, Hamid (2011). Rights of Obligations and Contracts. Tehran: Imam Sadegh University.
-          Bigdeli, Ataullah (2015). "The rule of will in Imami jurisprudence, the Roman-German system and Iranian law." Journal of Islamic Law, N. 41: 150-125
-          Copleston, Frederick (1996). History of philosophy. Translated by Gholamreza Awani. Tehran: Soroush.
-          Corner, Stefan (1988). Kant's philosophy. Translated by Ezatullah Fooladvand. Tehran: Kharazmi..
-          Dan Qubit (2001). Sea of ​​Faith. Translated by Hassan Kamshad. Tehran: tarhe no
-          Dejakam, Ali (2007). Western Philosophical Thought from the Perspective of Martyr Morteza Motahhari. Tehran: Maaref Publishing.
-          Dayani, Abdul Rasool (2016). General rules of contracts. Tehran: mizan
-          Hartnak, Justus (1997). Kant's theory of cognition. Translated by Ali Haghi. Tehran: elmi va farhangi
-          Foroughi, Mohammad Ali (1981). The course of wisdom in Europe. Tehran: Golshan Offset
-          Ghorbani, Qudratullah (2016). "Kant's human-centered scientism and its effects on his moral and religious theory." Philosophical Knowledge, N: 19.
-          Javadi Amoli, Abdullah (2000). The Appearance and nature of man in the Qur'an. Qom: asra
-          Kant, Emmanuel (1990). Ethics Metaphysics Foundation. Translated by Hamid Enayat and Ali Qaisari. Tehran: Kharazmi.
-          Kant, Emmanuel (2001). Religion; alone within the limits of reason. Translated by Manouchehr Sanei Darbehidi. Tehran: Naghsh and Negar.
-          Kant, Emmanuel (2002). Disclaimer. Artistic description. Allison; Translated by Mehdi Zakeri. Qom: Mofid University.
-          Kant, Emmanuel (2001). Philosophy of Law. Translated by Manouchehr Sanei Darehbidi. Tehran: Naghsho Negar.
-          Kant, Emmanuel (2005). Critique of practical reason. Translated by Insha'Allah Rahmati. Tehran: Noor al-Thaqalin.
-          Kant, Emmanuel (1998). Criticism of the power of judgment. Translated by Abdul Karim Rashidian. Tehran: Ney.
-          Katozian, Nasser (1997). Civil law, general rules of contract. Tehran: Publishing Company in collaboration with Bahman Borna.
-          Khosropanah, Abdul Hussein (2013). Philosophy of Humanities. Qom: Islamic Education
-          Mallory, Philip (2004). Legal Thoughts. Translated by Morteza Kalantarian. Tehran: Agah.
-          Mujtahedi, Karim (2007). Kant Thoughts. Tehran: Institute of Humanities and Cultural Studies.
-          Mohammadpour Dehkordi, Sima (2012). Human dignity from the point of view of Mulla Sadra and Kant. Qom: Boostane ketab.
-          Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi (2004). Quranic Knowledge (1-3), Anthropology Section. Qom: Imam Khomeini Institute.
-          Maggie, Brian (2001). Great philosophers; Introduction to Western philosophy. Translated by Ezatullah Fooladvand. Tehran: Kharazmi.
-          Papiken, Richard and Orum Sterol (2012). Generalities of Philosophy. Translated by Jalaluddin Mujtabavi. Tehran: Hekmat, 28th
-          Rouhani, Morteza (2012). Anthropology in Kant's Thought. Tehran: Amirkabir.
-          Sobhani, Jafar (2004). Manshoore javid. Qom: Imam Sadegh Institute.
-          Saadati Khamseh, Ismail (2010). "The Relationship between Reason and Religion in Kant's Philosophy". Science and Religion Research, Vol.2.
-          Shahr-e-Aini, Seyed Mostafa and Mina Zolghadr (2018). "A Study of Spinoza's Assessment of Descartes' Free Will." Shenakht journal , N.79.
-          Shahidi, Mehdi (2001). Formation of contracts and obligations. Tehran: Majd.
-          Sanehpour, Maryam (2009). A Critique of the Foundations of Humanist Epistemology. Tehran: Kanoone andishe javan.
-          Sanei Darhobidi, Manouchehr (2005). The place of man in Kant's thought. Tehran: ghoghnoos.
-          Tabatabai, Mohammad Hussein (2011). Almizan in the interpretation of the Qur'an. Lebanon: Scientific Institute for Press.
-          Zakir Salehi, Gholamreza (2009). Fundamentals of indefinite contracts. Tehran: mizan..