بررسی و نقد مبانی نظریۀ جامعۀ باز پوپر با نظر به مبانی جامعۀ معتدل الاهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه معارف دانشگاه اراک (نویسنده مسئول). نشانی:اراک، میدان بسیج، بلوار کربلا، دانشگاه اراک/. نمابر: 08632761008/ Email: nahadom@gmail.com.

چکیده

هدف: هدف از انجام این پژوهش، نقد مبانی نظری «نظریۀ جامعۀ باز» یا همان «لیبرال دموکراسی منفی» کارل پوپر بود. روش: پژوهش حاضر به روش نقد معرفت‌شناختی و ابطال روش ابطال‌گرایی در فلسفۀ علم پوپر صورت گرفت. یافته‌ها: هرچند پوپر در نظریه‌اش خواهان تحقق جامعه‌ای مبتنی بر قبول اصالت فرد، محوریت قانون و تساوی در برابر آن، دموکراسی و آزادی بود، اما شرط تحقق همۀ این اصول را صرفاً بروز و نمود حذفی اراده‌های انسانی می‌دانست. نظریۀ وی بر فرض «جهانهای سه‌گانه» در هستی‌شناسی، «ابطال‌گرایی» در فلسفۀ علم و «استحالۀ کسب یقین» در معرفت‌شناسی استوار شده و در مقابل این نظریه، نظریۀ مردم‌سالاری دینی قرار دارد که در قرائت اسلام ناب بر پایۀ قبول مبدء و معاد و منزلتِ خلیفه‌اللهی انسان، مبتنی بر «رئالیسمِ» هستی‌شناختی، «اثبات‌گراییِ تجربی و عقلانی و وحیانی» در فلسفۀ علم و «امکان و بلکه ضرورت کسب یقین» در معرفت‌شناسی استوار شده است. نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از مقالۀ حاضر می‌تواند تناقض موجود در ادعای «اصلاحات گام‌به‌گام منفی»، طرح شده از سوی اصلاح‌طلبان پوپری در دنیای اسلام و ایران اسلامی را عیان سازد و رهیافتی به یکی از بنیادی‌ترین و تاریخی‌ترین مسائل حوزۀ فلسفۀ سیاست؛ یعنی «مبانی مشروعیت در تحقق و بقای حکومت» باشد.

کلیدواژه‌ها


-       قرآن کریم
-       نهج‌البلاغه.
-       مفاتیح‌الجنان.
-       تحف‌العقول(ترجمه احمد جنتی).
-       آقا جمال خوانساری،محمد،«شرح بر غرر الحکم و درر الکلم»دانشگاه تهران،ج6،1366
-       ابطحی، عبدالحمید، ، «عقلانیت معرفت؛‌ از دیدگاه علم‌شناسی پوپر؛ به سفارش کانون اندیشه‌ی جوان»، ، مؤسسه‌فرهنگی دانش و اندیشه‌ معاصر، تهران، 1378.
-       ابن نما حلی، جعفربن محمد«در سوگ امیر آزادی(ترجمه مثیر الاحزان)، مترجم: علی کرمی، قم ،نشر حاذق،1381
-       8: احمدی، بابک،«مدرنیته و اندیشه انتقادی»نشر مرکز، تهران، چاپ اول،1372
-       ادموندز، ، دیوید و آیدینو، ، «ویتکنشتاین، ، پوپر و ماجرای سیخ بخاری؛ ده دقیقه جدل میان دو فیلسوف بزرگ»، ، ‏ترجمه‌ی حسن کامشاد، ، نشر نی، ، تهران، ، چاپ سوم، ، 1386.
-       براون، ، استوارت و کالینسون، ، دایان و ویلکینسون‏، ، رابرت، ، «صد فیلسوف قرن بیستم»، ، ترجمه‌ی عبدالرضا سالار بهزادی، انتشارات ققنوس، ، تهران، ، چاپ دوم، ، 1383.
-       بشریه، حسین(1376). تاریخ اندیشه‌های سیاسی در قرن بیستم. تهران: نی.
-       بشریه، حسین(1384). گذار به دموکراسی: مباحث نظری. تهران: نگاه معاصر، چ دوم.
-       بشریه، حسین(بی‌تا). لیبرالیسم و محافظه‌‌کاری(تاریخ اندیشه‌های سیاسی قرن بیستم). چ دوم.
-       بوستّی، ، جیانکارلو، ‏ «درس‌‌های قرن بیستم، ، دو مصاحبه و دو گفتار منتشر نشده از کارل پوپر»؛ ترجمه‌ی هرمز همایون‌پور، ، نشر فرزان، ، تهران، ، چاپ اول، ، 1379
-       پوپر، کارل(1371). «آزادی و نظریۀ‌ جها‌نهای سه‌‌گانه». ترجمۀ‌ احمد نراقی. کیان، سال دوم، ش 90.
-       پوپر، کارل(1379). اسطورۀ‌ چارچوب در دفاع از علم و عقلانیت. ترجمۀ علی پایا. تهران: طرح نو.
-       پوپر، کارل(1380). انقلاب یا اصلاح: مصاحبه با هربرت مارکوزه و کارل پوپر. ترجمۀ هـ. وزیری. تهران: خوارزمی، چ چهارم.
-       پوپر، کارل(1380/ب). ‏جامعۀ باز و دشمنان آن. ترجمه‌ عزت‌الله فولادوند. تهران: خوارزمی، چ سوم.
-       پوپر، کارل(1380/ج). جست‌وجوی همچنان باقی. ترجمۀ‌ سیامک عاقلی. تهران: گفتار.
-       پوپر، کارل(1376). درس این قرن، همراه با دو گفتار دربارۀ آزادی و حکومت دموکراتیک؛ مصاحبۀ جیانکارلو بوزتی با کارل پوپر. ترجمۀ‌ علی پایا. تهران: طرح نو.
-       پوپر، کارل(1374). شناخت عینی؛ برداشت تکاملی. ترجمۀ‌ احمد آرام. تهران: علمی و فرهنگی.
-       پوپر، ‏کارل(1350). فقر تاریخ‌‌گرایی. ترجمۀ‌ احمد آرام. تهران: شرکت سهامی.
-       پوپر، کارل(1388). منطق اکتشاف علمی. ‏ترجمۀ‌ سید‌ حسین کمالی. تهران: علمی و فرهنگی، چ چهارم.
-       پوپر، ‌کارل(1384). می‌دانم که هیچ نمی‏دانم: گفت‌وگوهایی در باب سیاست، فیزیک و فلسفه. ترجمه‌ پرویز دستمالچی. تهران: ققنوس.
-        پوپر، کارل(1372). واقعی‌گری و هدف علم. ترجمۀ‌ احمد آرام. تهران: سروش.
-       پوپر، ، کارل، ، «آینده بازاست، ، مصاحبه در آشبرگ و متن گفت‌وگو‏‌های همایش "پوپر" در وین، ، مدیر نشر فرانتس :کروترز، ، کارل پوپر، ، کنراد لورنتز»، ، ‌‏ترجمه‌ی عباس باقری، نشر علم، ، تهران،‌ ، 1383.
-       پوپر، کارل ریموند، «ناکجاآباد و خشونت، گفتارها و گفت‌وگوهایاز کارل ریموند پوپر»، به انتخاب و ‏ترجمه‌ خسرو ناقد و رحمان افشاری، جهان کتاب، تهران، 1388.
-       پوپر،کارل، ، «جست‌وجوی ناتمام»، ، ترجمه‌ی ایرج علی‌آبادی، ، تهران، ، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب، ، تهران، ، 1369.
-       پوپر،کارل، ، «جهان باز؛ برهانی در تأیید نامعین‌گری: جزء دوم از پی‌نوشت بر منطق اکتشاف علمی»، ، ترجمه‌ی احمد آرام، ، سروش، ، تهران، 1375.
-       پوپر،کارل، ، «حدس‏ها و ابطال‌ها؛ رشد شناخت علمی»، ، ترجمه‌ی احمد آرام، نشر انتشار، ، تهران، 1363.
-       پوپر،کارل،«آزادی و مسئولیت روشنفکران»،ترجمهکورش زعیم،انتشارات ایران مهر،تهران،1389
-       پورفرد، مسعود،«مردم‌سالاری دینی»؛ پزوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، 1384
-       جونز، و ت، «خداوندان اندیشه‌ سیاسی»، ترجمه‌ علی رامین، انتشارات امیرکبیر، تهران، چاپ اول، 1358.
-       جهانبگلو، رامین، ‏«درجست‌وجوی آزادی، گفت‌وگو با آیزایا برلین»، ترجمه‌ خجسته کیا، نشر نی، ‌تهران، 1378.
-       جهانبگلو، رامین، «نقد عقل مدرن، (گفت‌وگوهای با اندیشمندان امروز جهان)»
-       چالمز، آلنف(1373). علم چیست؟ نظریه‌‌های تازه دربارۀ‌ فلسفۀ‌ علوم پوپر، کوهن، لاکاتوس، فایرانید. ‌ترجمۀ محمد مشایخی. تهران: ‌شرکت سهامی انتشار.
-       حاجی صادقی،عبدالله،«فلسفه و نظام سیاسی اسلام»،زمزم هدایت،قم،1383
-       خامنه‌ای، سید علی(1379). بیانات در دیدار اعضای شورای دفتر تحکیم وحدت. 13 دی.
-       خمینی، (امام)روح‌الله(1379). صحیفه نور، ج 4. تهران: مؤسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی.
-       داوری اردکانی، رضا، «کارل پوپر در ایران: فلسفه و سیاست»، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1378.
-       داوری اردکانی، رضا، «سیری انتقادی در فلسفه‌ کارل پوپر»، مؤسسه‌فرهنگی دانش و اندیشه‌ معاصر، تهران، 1379.
-       دریایی، محمد‌رسول، «لیبرالیسم کعبه‌ آمال غربزدگان»، انتشارات بنیاد شهید انقلاب اسلامی، تهران، 1362.
-       رابرت، هولاب(1378). یورگن ‌هابرماس؛ نقد در حوز‌ۀ عمومی، معادلات فلسفی ‏هابرماس با پوپری‏ها، گادامر، لومان، ‌لیوتار، دریدا و دیگران. ترجمۀ حسین بشریه. تهران: نی، چ دوم.
-       ربانی گلپایگانی، علی، «آزادی و دموکراسی از دیدگاه اسلام و لیبرالیسم»، انتشارات مؤسسه‌ آموزشی پژوهشی، مذاهب اسلامی، قم، 1382.
-       ردهد، «از افلاطون تا ناتو»، ‌ترجمه‌ مرتضی کاخی، انتشارات آگاه، ‌تهران، چاپ اول، 1373.
-       زرشناس، شهریار، «اشاراتی درباره‌ لیبرالیسم در ایران»، انتشارات کیهان، تهران، چاپ دوم، 1377.
-       زکریا، فرید، «آینده‌ آزادی: اولویت لیبرالیسم بر دموکراسی»، ترجمه‌ امیر‌حسین نوروزی، طرح نو، تهران، 1384
-       سخاوتی،نصرالله؛«اسلام و دموکراسی»،انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه،قم،1383
-       شفیعی، علی‌رضا، «شکاف اجتماعی و انحطاط در جامعه‌آمریکا»، نشر اعتدال، تهران، چاپ اول، 1384.
-       شاهدی، غفار،«مبانی کلامی حکومت دینی»،نشر معارف،قم،1390
-       شیرمر، جرمی، «اندیشه‏‌های سیاسی کارل پوپر»، ‏ترجمه‌ عزت‌‌الله فولادوند، طرح نو، تهران، 1377.
-              صدیقین، علی‌رضا، «نقد انتقادات پوپر بر افلاطون و ارسطو با محوریت دموکراسی»، کانون پژوهش، اصفهان، 1383.
-       عنایت، حمید، «بنیاد فلسفه سیاسی در غرب»، انتشارات دانشگاه، تهران، چاپ دوم، 1351.
-       فولادوند، عزت‌الله، «خرد در سیاست»، طرح نو، ‌تهران، چاپ اول، ‌1377.
-       لوین، اندرو، «طرح و نقد نظریه‌ لیبرال دموکراسی»، ترجمه‌ سعید زیباکلام، انتشارات سمت، تهران، چاپ اول، 1380.
-              مایکل لسناف، ایچ، «فیلسوفان سیاسی قرن بیستم»، ترجمه‌ خشایار دیهیمی، نشر کوچک، تهران، چاپ اول، 1378.
-       مصباح یزدی،محمد تقی،«اخلاق در قرآن» نشر موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی،قم،1376
-       مگی، ‌برایان، «پوپر»، ‌ترجمه‌ منوچهر بزرگمهر، ‌انتشارات خوارزمی، تهران، چاپ اول، 1359.
-       مگی، برایان، «سرگذشت فلسفه»، ترجمه‌ حسن کامشاد، نشر نی، تهران، چاپ اول، 1387.
-              مهاجری، مسیح، «لیبرالیسم؛ نژادپرستی و استعمار جدید: به ضمیمه‌ چهار مقاله‌ دیگر»، نشر اوج، تهران، 1359.
-       نواک، جورج، «فلسفه‌ تجربه‌‌گرا: از لاک تا پوپر»، ترجمه‌ پرویز بابای، نشر آزادمهر، تهران، 1384.
-       یاروی، ایان و پرالانگ، ‏ ساندرا، «جامعۀ باز پوپر پس از پنجاه سال؛ تداوم موضوعیت بحث پوپر»، ترجمه‌ مصطفی ونسی، ‌نشر مرکز، تهران، 1383.
-       فهرست مقالات
-              بخشی‌‌پور رودسری، عباس، «هوسرل در نگاه پوپر»، مجله‌ کیهان فرهنگی، شماره 79، سال هشتم، دی ماه 1370.
-              جمیز، راجر، «پوپر و آگاهی»، ترجمه‌ عباس اسفندیاری، مجله‌ کیان، شماره40، سال چهارم، بهمن و اسفند 1373.
-       حقدار، علی‌‌اصغر، «رهیافت فکری کارل پوپر»، مجله‌ کیهان اندیشه، شماره 51، آذر و دی 1372.
-       حقدار، علی‌‌اصغر، «متافیزیک از دیدگاه پوپر»، مجله‌ کیهان اندیشه، شماره 47، فروردین و اردیبهشت 1371.
-       صلواتی بیشه، مینا(1393). «مردم‌سالاری دینی در رویکرد مقایسه‌ای». مجموعه مقالات سومین همایش ملی نظریه‌پردازی مردم‌سالاری دینی. به کوشش سید محمدرضا مرندی. قم: نشر معارف.
-       عرب، میهن، «نقد و بررسی متولوژیک در فلسفه دکارت و آراء پوپر»، مجله‌ حکمت و فلسفه، شماره مسلسل 20، سال پنجم، شماره چهارم، زمستان 1388.
-       فرزانه، عبدالحمید و محمد جهانبخش(1393). «مقایسۀ مبانی نظری مردم‌سالاری دینی با دموکراسی». مجموعه مقالات سومین همایش ملی نظریه‌پردازی مردم‌سالاری دینی. به کوشش سید محمدرضا مرندی. قم: نشر معارف.
-       قشقاقی، حسین، «نگاهی به ابطال‌‌گرای پوپر»، مجله‌ اطلاعات، حکمت و معرفت، شماره 12-1، سال اول، اسفند 1384 تا بهمن 1385.
-       کچوییان، حسین و مجید فولادیان(1386). «فلسفۀ‌ علوم اجتماعی از دیدگاه پوپر». پژوهشهای فلسفی- کلامی، سال نهم، ش 2(پیاپی 34).
-              کمالی، حسین، «گفت‌وگوی کیان با کارل پوپر»، مجله‌ کیان، شماره دوره 10، سال پنجم، آذر – اسفند 1371.
-       واتکینز، جان، «اصلاح نو پوپری آراء پوپر»، ترجمه‌ حسن میانداری، مجله‌ دانشگاه انقلاب، شماره 109-108، بهار 1376.
-       همایون کاتوزیان، محمدعلی، «پوپر، اقتصاد اثباتی و منطق اکتشاف علمی-اجتماعی»، مجله‌نامه‌ مفید، شماره پنجم، سال دوم، بهار 1375
-    The Holy Quran
-     nahjolbalaqe (Peak of eloquence)
-     Mafatih aljanan (The keys of Paradise)
-    The Gift of Minds (translated by Ahmad Jannati)
-    Mr. Jamal Khansari, Mohammad, "Explanation on Gharr al-Hakam and Darr al-Kalam" University of Tehran, vol.
-    Abtahi, Abdolhamid, "The Rationality of Knowledge; From Popper's Scientific Perspective; By the order of the Young Thought Center ", Cultural Institute of Contemporary Knowledge and Thought, Tehran, 1999.
-    Ibn Nema Hali, Ja'far ibn Muhammad "In mourning for Amir Azadi (translated by Mathir al-Ahzan)"
-    Ahmadi, Babak, "Modernity and Critical Thought", Markaz Publishing, Tehran, first edition, 1993
-    Edmunds,, David and Aidino,, "Wittkenstein,, Popper and the story of the skewer; Ten minutes of debate between two great philosophers ", translated by Hassan Kamshad, Ney Publishing, Tehran, third edition, 2007.
-    Brown,, Stuart and Collinson,, Diane and Wilkinson,, Robert,, "One Hundred Philosophers of the Twentieth Century", translated by Abdolreza Salar Behzadi, Phoenix Publications, Tehran, second edition, 2004.
-    Boshriyeh, Hossein, "History of Political Thought in the Twentieth Century", Ney Publishing, Tehran, 1997.
-    Boshrieh, Hussein (No Date). Liberalism and Conservatism (History of Twentieth Century Political Thought). Second Edition.
-    Boshrieh, Hossein (2005). Transition to Democracy: Theoretical Issues. Tehran: Contemporary View Publishing, Second Edition.
-    Bosti, Giancarlo, "Lessons of the Twentieth Century, Two Interviews and Two Unpublished Speeches by Karl Popper"; Translated by Hormoz Homayounpour, Farzan Publishing, Tehran, First Edition, 2000
-    Chalmes, Allenf (1994). What is science? New Theories on the Philosophy of Science Popper, Cohen, Lacatus, Firanid. translated by Mohammad Mashayekhi. Tehran: Publishing Company.
-    Popper,, Karl,, "The Future is Open," Interview in Asberg and the Text of the Proceedings of the "Popper" Conference in Vienna, "Franz Publishing Director: Crutters," Karl Popper, "Conrad Lorentz", translated by Abbas Bagheri Science Publishing, Tehran, 2004.
-    Popper, Karl (1992). “Freedom and the Theory of Three Worlds”. Translated by Ahmad Naraghi. Kian Magazine, second year, No. 90.
-    Popper, Karl (1971). Historical Poverty. translated by Ahmad Aram. Tehran: Stock Company.
-    Popper, Karl (2005). I Know I Know Nothing: A Conversation on Politics, Physics and Philosophy. translated by Parviz Dastmalchi. Tehran: Phoenix Publications.
-    Popper, Karl (1997). Lesson of this Century, with two speeches on freedom and democratic government, Giancarlo Lobozetti's interview with Karl Popper. translated by Ali Paya. Tehran: New Plan.
-    Popper, Karl (1995). Objective Cognition; Evolutionary perception. translated by Ahmad Aram. Tehran: Scientific and Cultural Publications.
-    Popper, Karl (2001). Open Society and Its Enemies. translated by Ezatullah Fooladvand. Tehran: Kharazmi Publishing Company, third edition.
-    Popper, Karl (1993). Realism and the purpose of science. translated by Ahmad Aram. Tehran: Soroush.
-    Popper, Karl (2001). Revolution or Reform: An Interview with Herbert Marcuse and Karl Popper. Translated by H. Vaziri. Tehran: Kharazmi Publications, Fourth Edition.
-    Popper, Karl (2009). The Logic of Scientific Exploration. translated by Seyed Hossein Kamali. Scientific and Cultural Publishing Company, fourth edition,.
-    Popper, Karl (2000). The Myth of the Framework in Defense of Science and Rationality. Trans. By Ali Paya. Tehran: New Plan.
-    Popper, Karl (2001). The Search Still Remains. Translated by Siamak Aghili. Tehran: Goftar Publishing.
-    Popper, Karl, "Nowhere and Violence, Speeches and Conversations by Karl Raymond Popper", selected and translated by Khosrow Naqed and Rahman Afshari, Jahan Kitab, Tehran, 2009.
-    Popper, Karl, "Unfinished Search", translated by Iraj Aliabadi, Tehran, Revolutionary Publishing and Education Organization, Tehran, 1990.
-    Popper, Karl, "Open World; Argument in Confirmation of Uncertainty: The Second Part of the Draft on the Logic of Scientific Exploration ", translated by Ahmad Aram, Soroush, Tehran, 1996.
-    Popper, Carl, "Conjectures and Refutations; The growth of scientific cognition ", translated by Ahmad Aram, published by Tehran, 1984.
-    Popper, Karl, "Freedom and Responsibility of Intellectuals", translated by Kourosh Zaeem, Iran Mehr Publications, Tehran, 2010
-    Pourfard, Massoud, "Religious Democracy"; Research Institute of Islamic Sciences and Culture, Qom, 2005
-    Jones, and T., "Gods of Political Thought", translated by Ali Ramin, Amirkabir Publications, Tehran, first edition, 1979.
-    Jahanbegloo, Ramin, "In Search of Freedom, Conversation with Isaiah Berlin", translated by Khojasteh Kia, Nashr-e Ney, Tehran, 1999.
-    Jahanbegloo, Ramin, "Critique of Modern Reason, (Conversation with the Thinkers of Today's World)"
-    Haji Sadeghi, Abdullah, "Philosophy and Political System of Islam", Zamzam Hedayat, Qom, 2004
-    Khamenei, Seyyed Ali (2000). Meeting with members of the council of the Office for Consolidation of Unity
-    Khomeini, (Imam) Ruhollah (2000). Sahifa Noor, Vol. 4. Tehran: Institute for Publishing and Arranging the Works of Imam Khomeini.
-     Davari Ardakani, Reza, "Karl Popper in Iran: Philosophy and Politics", Islamic Culture Publishing Office, Tehran, 1999.
-    Davari Ardakani, Reza, "A Critical Review of Karl Popper's Philosophy", Cultural Institute of Contemporary Knowledge and Thought, Tehran, 2000.
-    Marine, Mohammad Rasool, "Liberalism of the Kaaba of the Aspirations of the Westerners", Publications of the Martyr of the Islamic Revolution Foundation, Tehran, 1983.
-     Robert, Holab, Jürgen Habermas; Criticism in the public sphere; Habermas' Philosophical Equations with Poppers, Gadamer, Luhmann, ‌liotar, Derrida, and Others "
-    Rabbani Golpayegani, Ali, "Freedom and Democracy from the Perspective of Islam and Liberalism", Publications of the Educational-Research Institute, Islamic Religions, Qom, 2003.
-    Redhead, "From Plato to NATO", translated by Morteza Kakhi, Agah Publications, Tehran, first edition, 1994.
-    Zarshenas, Shahriar, "Hints about Liberalism in Iran", Kayhan Publications, Tehran, second edition, 1998.
-    Sakhvati, Nasrollah; "Islam and Democracy", Seminary Management Center Publications, Qom, 2004
-    Shafiee, Alireza, "Social Gap and Decline in American Society", Etedal Publishing, Tehran, First Edition, 2005.
-    Shahedi, Ghaffar, "Theological Principles of Religious Government", Maaref Publishing, Qom, 2011
-    Shirmer, Jeremy, "Karl Popper's Political Thoughts", translated by Ezatullah Fooladvand, New Plan, Tehran, 1998.
-    Siddiqin, Alireza, "Critique of Popper's Criticisms of Plato and Aristotle with the Focus on Democracy", Research Center, Isfahan, 2004.
-    Enayat, Hamid, "Foundation of Political Philosophy in the West", University Press, Tehran, second edition, 1351.
-    Fooladvand, Ezatullah, "Wisdom in Politics", New Plan, Tehran, first edition, 1998.
-    Levin, Andrew, "Design and Critique of the Theory of Liberal Democracy", translated by Saeed Zibakalam, Samat Publications, Tehran, first edition, 2001.
-    Michael Lesnaf, H., "Political Philosophers of the Twentieth Century", translated by Khashayar Dehimi, small publication, Tehran, first edition, 1999.
-    Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi, "Ethics in the Quran" published by Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, 1997
-    Maggie, راBrayan, "Popper", ‌Translation by Manouchehr Bozorgmehr, ارKharazmi Publications, Tehran, first edition, 1980.
-    Maggie, Brian, "History of Philosophy", translated by Hassan Kamshad, Ney Publishing, Tehran, first edition, 2008.
-    Immigrant, Christ, "Liberalism; Racism and New Colonialism: Attached to Four Other Articles, Ouj Publishing, Tehran, 1980.
-    Novak, George, "Empirical Philosophy: From Locke to Popper", translated by Parviz Babaei, Azadmehr Publishing, Tehran, 2005.
-    Yarrow, Ian and Pralong, Sandra, "Popper's Open Society After Fifty Years; Continuation of the subject of Popper's discussion ", translated by Mostafyounsi, Markaz Publishing, Tehran, 2004.
-    List of articles
-    Bakhshipour Rudsari, Abbas, "Husserl in Popper's Look", Kayhan Farhangi Magazine, No. 79, Year 8, January 1991.
-    Jamiz, Roger, "Popper and Awareness", translated by Abbas Esfandiari, Kian Magazine, No. 40, fourth year, February and March 1994.
-     Haghdar, Ali Asghar, "Karl Popper's intellectual approach", Kayhan Andisheh Magazine, No. 51, December and December 1993.
-    Haghdar, Ali Asghar, "Metaphysics from Popper's point of view", Kayhan Andisheh Magazine, No. 47, April and May 1992.
-    Salavati Bisheh, Mina, "Religious Democracy in a Comparative Approach", Proceedings of the Third National Conference on Theory of Religious Democracy, by Seyed Mohammad Reza Marandi, Maaref Publishing, 2014
-    Arab, Mihan, "Methodological Critique of Descartes' Philosophy and Popper's Opinions", Journal of Wisdom and Philosophy, serial number 20, fifth year, fourth issue, winter 2009.
-    Farzaneh, Abdolhamid, Mohammad Jahanbakhsh, "Comparison of Theoretical Foundations of Religious Democracy with Democracy", Proceedings of the Third National Conference on Theory of Religious Democracy, by Seyyed Mohammad Reza Marandi, Maaref Publishing, 2014
-    Qashqaghi, Hossein, "A Look at Popper's Refutation", Journal of Information, Wisdom and Knowledge, No. 12-1, first year, March 2005 to February 2006.
-    Kachunian, Hossein and Fooladian, Majid, "Philosophy of Social Sciences from Popper's Perspective", Journal of Philosophical-Theological Research, serial number 34, ninth year, second issue, winter 2007.
-    Kamali, Hossein, "Kian's Conversation with Karl Popper", Kian Magazine, Volume 10, Year 5, December-March 1992.
-    Watkins, John, "New Popper Reform of Popper's Opinions", translated by Hassan Miandari, Journal of Revolution University, No. 109-108, Spring 1997.
-    Homayoun Katozian, Mohammad Ali, "Popper, Positive Economics and the Logic of Scientific-Social Exploration", Mofid Magazine, Fifth Issue, Year 2, Spring 1996.