بازشناسی معرفت حکمی در تربیت نفس معمار مسلمان (نظریۀ حکمت حضور در معماری اسلامی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای معماری، گروه معماری، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با واکاوی دو مؤلفۀ نظر و عمل در معرفت حکمی، به تبیین نقش نفس معماران برای دریافت حکمت پرداخته است. روش: پژوهش حاضر با مطالعات اسنادی، از تحلیل محتوای کیفی به منظور تحلیل داده‌های استخراج‌شده از منابع اسلامی استفاده کرده است. یافته‌ها: اتحاد نظر و عمل با درک حضور و درک حدود معمار در مقام نظر و حفظ حضور و حفظ حدود در مقام عمل به دست می‌آید؛ به طوری که برای او وادی ایمنی را فراهم ساخته که منجر به تجلی حکمت در معماری اسلامی می‌شود. نتیجه‌گیری: تجلی حکمت در معماری، بدون تربیت معمار حکیم در آثار معماری امکان تجلی ندارد. رابطۀ بین نظر و عمل در حکمت و واسطه‌ای که این دو را به هم متصل می‌سازد، در دانش امروز معماری مغفول مانده است. در همین راستا به این مهم دست یافته که اتحاد نظر و عمل، منجر به کسب حکمت شده است.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن کریم.
  • نهج‌البلاغه. ترجمه عبدالمحمد آیتی(1378). تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  • امام خمینی، روح‌الله(1389). سرالصلاه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  • بلخاری قهی، حسن(1392). «معماری مقدس، تجسم اصل تناظر میان آدمی و عالم». کیمیای هنر، ش 8(2): 18-25.
  • جرجانی، علی‌ بن محمد(1845 م). کتاب التعریفات، ج ۱. بیروت: گوستاو فلوگل.
  • جوادی آملی، عبدالله(1387). حکمت علوی برگرفته از آثار آیت‌اللّه جوادی آملی. تنظیم سعید بندعلی. قم: اسراء.
  • جوادى آملى، عبدالله(1389). حکمت نظرى و عملى در نهج‌البلاغه، ج 7. قم: اسراء.
  • سجادی، سید جعفر(1379). فرهنگ معارف اسلامی، جلد 2و3. تهران: کوشش.
  • سعیدی، گل‌بابا(1387). فرهنگ جامع اصطلاحات عرفانی ابن عربی. تهران: زوار.
  • سلیمانی، فاطمه(1393). «عشق طریقی بسوی کمال انسانی(مقایسه‌ای بین نگاه ابن سینا و ملاصدرا)». تاریخ فلسفه، ش 16(4): 35-58.
  • شجاری، مرتضی و زکیه‌السادات طباطبایی لطفی(1395). «خلاقیت در معماری با الهام از حکمت متعالیه». حکمت معاصر، ش 2(7): 23-44.
  • طباطبایی، سید محمدحسین(1417 ق). المیزان فی تفسیرالقرآن. قم: جامعه مدرسین حوزۀ علمیه قم.
  • طریحی، فخرالدین‌ بن محمد(1362). مجمع‌البحرین. تهران: چاپ احمد حسینی.
  • کاشفی، حسین(۱۳95). فتوت‌نامه سلطانی. تهران: حوا.
  • کلینی رازی، محمد بن یعقوب(1394). اصول کافی، ج 2. تهران: ولی‌عصر.
  • محمدی ری‌شهری، محمد(1379). میزان‌الحکمه. ترجمۀ حمیدرضا شیخی. جلد 3 و 8. قم: دارالحدیث.
  • مکارم شیرازی، ناصر(1372). تفسیر نمونه، جلد 2. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  • ندیمی، هادی(1375). «آیین جوانمردان و طریقت معماران: سیری در فتوتنامه‌های معماران و بنایان و حرف وابسته». ش 21.
  • نقی‌زاده، محمد(1391). «حس حضور، مطلوب‌ترین برایند ارتباطات انسان با محیط». مطالعات معماری ایران، ش 2(1): 27-46.
  • The Holy Quran.
  • Bolkhari Ghahi, Hassan (2013). “Sacred architecture, the embodiment of the principle of correspondence between man and the universe”. Chemistry of Art, 8(2): 18-25.
  • Imam Khomeini, Ruhollah (2010). Ser Al-Salat. Tehran: The organization and publication of the works of Imam Khomeini (PBUH).
  • Javadi Amli, Abdullah (2010). Theoretical and practical wisdom in Nahj al-Balaghah, Vol. 7. Qom: Esra Publishing Center.
  • Javadi Amoli, Abdullah (2004). Alawite wisdom taken from the works of Ayatollah Javadi Amoli. Arranged by Saeed Band Ali. Qom: Esra Publishing Center.
  • Jorjani, Ali ibn Muhammad. (1845). Book of Definitions, Vol. 1. Beirut: Published by Gustav Flugel.
  • Kashfi, Hussein (2015). Fotovvat nameh soltani. Tehran: hava pub.
  • Klini Razi, Mohammad Ibn Yaqub (2014). Osoole kafi (Sufficient Principles), Volume 2. Tehran: Vali-Asr.
  • Makarem Shirazi, Nasser (1993). Tafsire nemooneh, Volume 2. Tehran: Islamic Library.
  • Mohammadi Rishahri, Mohammad (2000). Mizanol hekmah (The measure of wisdom). Translated by Hamid Reza Sheikhi. Volumes 3 and 8. Qom: Dar al-Hadith.
  • Nadimi, Hadi (1375). "The Rite of the Gentlemen and the Way of the Architects: A Look at the written ethical agreement of Architects and Buildings and Related professions". N:.21
  • Naghi Zadeh, Mohammad (2011). "The sense of presence is the most desirable outcome of human     communication with the environment." Iranian Architectural Studies, Vol. 2 (1): 27-46.
  • Nahj al-Balaghah. Translated by Abdul Mohammad Ayati (1999). Tehran: Islamic Culture Publishing Office.
  • Saeedi, Gol Baba (2008). Comprehensive Dictionary of ibn Arabi Mystical Terms. Tehran: Zavar
  • Sajjadi, Seyed Jafar (2000). Culture of Islamic Education, Vol. 2 and 3. Tehran: Kooshesh.
  • Shajari, Morteza & Zakia al-Sadat Tabatabai Lotfi (2016). “Creativity in architecture inspired by transcendent wisdom”. Contemporary wisdom, 2(7): 23-44.
  • Suleimani, Fatima (2014). “Love is a way to human perfection (a comparison between the views of Ibn Sina and Mulla Sadra)”. History of Philosophy, 16(4): 35-58.
  • Tabatabai, Sayed Mohammad Hussein (1417 AH). Balance in the interpretation of the Qur'an. Qom: Qom Seminary Teachers Association.
  • Tarihi, Fakhruddin bin Muhammad (1983). Majma Al-Bahrain. Tehran: Ahmad Hosseini Press.