ارائۀ الگوی قرآنی تغییر درونی مطلوب در انسان به روش نظریه‏پردازی داده‏بنیاد متنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

4 استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

چکیده

 
هدف: این پژوهش با هدف ارائۀ الگوی قرآنی تغییر درونی مطلوب در انسان انجام شد. روش: روش پژوهش، نظریه‏پردازی داده‏بنیاد متنی بود. یافته‏ها و نتایج: در الگوی قرآنی به دست آمدۀ تغییر درونی مطلوب، عوامل علّی عبارتند از: هدایتگر دانستن قرآن، عقل‏ورزی، اطاعت از خدا و پیامبران، ایمان و عمل صالح و مسئولیت عاملیت خویش. مسئولیت تغییر درونی مطلوب در شرایط زمینه‏ای خاصی همچون: انجام فرایض و مستحبات توسط انسان، پناه بردن به خدا، داشتن فضایل اخلاقی، سعة وجودی، بیداری فطرت، وجود رهبران صالح در جامعه، و مسئولیت‏پذیری خود رخ می‏دهد. شرایط عام و تعدیل‏کننده و تشدیدکنندۀ مسئولیت انسان در ایجاد تغییر درونی مطلوب در خود، شامل مسئولیت آگاهی یافتن و غفلت‏زدایی، تبختر و جانبداری غیر منطقی، همنشینی با نااهل، مادی‏گرایی، قلب مریض و قساوت قلب، تبعیت از هوای نفس و ظلم به خود، عصیان و سرکشی است. انسان مسئولیتش را برای ایجاد تغییر درونی مطلوب با انجام اعمال و راهبردهایی نظیر پندپذیری برای اصلاح رویّۀ زندگی و امید به وعده‏ها، جستجوی الگو، عبرت‏گیری و درس‏آموزی، تعمیق آگاهی، مجاهده، مسئولیت رشد و تحول دائمی خود را آشکار می‏کند که اینها پیامدهای نیکویی شامل بهره‏مندی از امداد الهی، سیر تکاملی انسان، نیل به فوز و سعادت، سکینه و آرامش یافتن، پیوند انسان با حق و نیل به حیات طیبه را در پی دارند.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن کریم.
  • ابن منظور، محمد بن مکرم(1414 ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر، چ سوم.
  • دانایی‏فرد، حسن و سید مجتبی امامی(1386). «استراتژی‏های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‏پردازی داده‏بنیاد». اندیشۀ مدیریت، سال اول، ش 2: 97-69.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412 ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم.
  • شاذلی، سید بن قطب(1408 ق). فی ضلال القرآن. بیروت: دارالشروق.
  • صدری‏فر، نبی‏الله؛ محمدرضا ضمیری و محمد مولوی(1397). «تحلیل، مقایسه و نقد دیدگاه مفسران دربارۀ سنّت تغییر (ذیل آیۀ 11 سورۀ رعد)». پژوهشنامه معارف قرآنی، دورۀ نهم، ش 33: 117-95.
  • عمید، حسن(1389). فرهنگ فارسی. تهران: راه رشد.
  • فروغی، محمدعلی(1385). سیر حکمت در اروپا. تهران: زوار، چ سوم.
  • فقیهی، ابوالحسن و محسن علیزاده(1384). «روایی در تحقیق کیفی». مدیریت فرهنگ سازمانی، ش 169: 20-5.
  • مکارم شیرازی، ناصر(1379). تفسیر نمونه. قم: دارالکتب الاسلامیه.
  • ملکیان، مصطفی(1398). زمین از دریچۀ آسمان. تهران: سروش مولانا.
  • مهرابی، امیرحمزه؛ حسین خنیفر، علینقی امیری، حسن زارعی متین و غلامرضا جندقی(1390). «معرفی روش‌شناسی نظریۀ داده‌بنیاد برای تحقیقات اسلامی». مدیریت فرهنگ سازمانی، سال نهم، ش 23: 30-5.
  • Glasser, William (2010). Choice Theory: A New Psychology of Personal Freedom. Harper Collins e-books.
  • Strauss, A. & J. Corbin (2014). Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques (2nd ed. Thousand Oaks). CA: Sage.
  • The holy Quran
  • Amid, Hassan (2011). Persian dictionary. Tehran: rahe roshd pub.
  • Danaeifard, Hassan and Seyed Mojtaba Emami (2007). "Qualitative Research Strategies: A Reflection on Foundation Data Theorizing." Management Thought, First Year, Vol 2: 97-69.
  • Faqihi, Abolhassan and Mohsen Alizadeh (2006). "Validity in Qualitative Research". Organizational Culture Management, pp. 169: 20-5.
  • Foroughi, Mohammad Ali (2007). The course of wisdom in Europe. Tehran: Zavar.
  • Ibn Manzoor, Muhammad bin Makram (1994). Lesan al arab. Beirut: Dar Sader.
  • .Makarem Shirazi, Nasser (2001). nemoneh Interpretation of quran. Qom: Islamic Library.
  • Malekian, Mustafa (2015). Earth through the window of heaven. Tehran: Soroush Mowlana.
  • Mehrabi, Amir Hamzeh; Hossein Khanifar, Alinaghi Amiri, Hassan Zarei Matin and Gholamreza Jandaghi (2011). "Introduction of data based theory methodology for Islamic research". Organizational Culture Management, Ninth Year, pp. 23: 30-5.
  • Ragheb Isfahani, Hussein bin Muhammad (1992). Vocabulary of the Quran. Beirut: Dar al-Qalam.
  • Shazli, Sayyid bin Qutb (1989). Fee zalalel quran. Beirut: Dar al shoroogh.

Sadri Far, Nabiullah; Mohammad Reza Zamiri and Mohammad Molavi (2019). "Analysis, comparison and critique of the commentators' views on the tradition of change (following verse 11 of Surah Ra'd)". Journal of Quranic Knowledge, Volume 9, Issue 33: 117-95.