بررسی تطبیقی ایمان و عشق از دیدگاه ملاصدرا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری معارف اسلامی، مبانی نظری اسلام. دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد.

2 دکتری معارف اسلامی، مبانی نظری اسلام، دانشگاه فردوسی مشهد، استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد

3 دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران، دانشیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد.

چکیده

هدف: ایمان و عشق، دو ویژگی منحصر به فرد انسان است. هدف از نوشتار حاضر، شناسایی و بررسی عمیق‌تر ایمان و عشق از رهگذر مقایسۀ تطبیقی این دو ویژگی انسانی بر اساس دیدگاه ملاصدرا بود تا از رهگذر این مطالعۀ تطبیقی به شناسایی وجوه اشتراک و اختلاف آنها دست یابد. روش: روش پژوهش در این مقاله، توصیفی- تحلیلی است. یافته‏ها:یافته‏های پژوهش حاکی از شباهتهای وجودی مانند عوامل مشترک ظهور، محل ظهور، موهبتی بودن، ذاتی بودن، شک‌ناپذیری، زوال‌ناپذیری، نهانی و شهودی بودن میان ایمان و عشق بود. همچنین تفاوتهای اساسی نظیر اختلاف در مفهوم، عینیت وجود با عشق و مغایرت وجود با ایمان، ماهیت زیباشناسی ایمان و ماهیت زیبابینی عشق، حاکی از عدم عینیت ایمان و عشق بود. نتیجه‏گیری:شباهتها و تفاوتها بیانگر این نتیجه است که با وجود تأثیرات مشترک ایمان و عشق بر رشد و تعالی انسانی، هر کدام اثرات منحصر به فرد و ویژۀ خود را در ظهور کمالات انسانی دارد.
 

کلیدواژه‌ها


-      قرآن کریم.
-      ابن عربی(بی‌تا). فتوحات. بیروت: دار الصادر.
-      ابن فارس، احمد(1404 ق). معجم مقاییس اللغه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
-      ابن منظور، محمدبن مکرم(1414 ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
-      اکبریان، رضا و فهمیه گلستانه(1391). «حقیقت ایمان از دیدگاه ملاصدرا و علامه طباطبایی». حکمت صدرایی، سال اول، ش 1: 32-23.
-      جوهری، اسماعیل بن حماد(1376). الصحاح. بیروت: دارالعلم للملایین.
-      راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1374). مفردات الفاظ قرآن. تهران: مرتضوی.
-      زبیدی، محمدبن محمد(1414 ق). تاج العروس. بیروت: دار الفکر.
-      طریحی، فخرالدین بن محمد(1375). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی.
-      فراهیدی، خلیل ابن احمد(1409 ق). کتاب العین. قم: هجرت.
-      قرشی، علی‌اکبر(1371). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-             مجلسی، محمدتقی(1406 ق). روضه المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه. [بی‌جا]: مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1360). اسرار الایات. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفۀ اسلامی.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1981). الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1417 ق). الشواهد الربوبیه. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1354). المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1363/الف). المشاعر. تهران: طهوری.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1358). الواردات القلبیه فی معرفه الربوبیه. ترجمه احمد شفیعی‌ها. [بی‌جا]: انجمن فلسفۀ ایران.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1366). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1384). رساله سه اصل. ترجمه محمد خواجوی. تهران: مولی.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1369). شرح اصول الکافی. ترجمۀ محمد خواجوی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1381). کسر الاصنام الجاهلیه. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
-      ملاصدرا، صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى(1363/ب). مفاتیح الغیب. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، انجمن اسلامی حکمت و فلسفۀ ایران و مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
-        Holly quran
-       Akbarian, Reza & Fahimeh Golestaneh (2012). "The Truth of Faith from the Viewpoint of Mulla Sadra and Allameh Tabatabaei". Transcendent Theosophy, First Year, No. 1: 23-32.
-       Farahidi, Khalil Ibn Ahmad (1988). Ketab Al-'Ayn. Qom: Hijrat Publishing.
-       Ibn Arabi (n.d). Conquests. Beirut: Dar al-Sader.
-       Ibn Fares, Ahmad (1983). The Analogy of the Analogy. Qom:  Islamic Al-Alam School.
-       Ibn Manẓūr, Muhammad Ibn Mokarram (1993). Arabic Language. Beirut: Dar al-Sader.
-       Jawhari, Isma'il Ibn Hammad (1997). Al-Sahah. Beirut: Dar Al-Elm lel Malaeen.
-       Majlesi, Muhammad Taghi (1985). Rozah al-Muttaqin fi Sharhi Man La Yahzarah al-Fiqhih. [n.p]: Koushanpour Islamic Cultural Institute
-       Qarashi, Ali Akbar (1992). The Meaning of the Koran )Qamus Quran). Tehran: Dar al-Kutb al-Islamiyah.
-       Ragheb Isfahani, Hussein Ibn Muhammad (1995). Lexicography of the Qur'anic Words. Tehran: Mortazavi.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (1981). Al-Hekmat Al Muta'alyeh fi-l-Asfar al-Aqliyya al-Arba‘a (The Transcendent Theosophy in the Four Journeys of the Intellect). Beirut: Dar-Ehya Al-Torath Al-Arabiya.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (1975). Al-Mabda Va al-Ma‘ad. Tehran: Iranian Society of Islamic Wisdom and Philosophy.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (1984). Al-Mashaer. Tehran: Tahouri.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (1996). Al-Shavahed al-Rububiyyah. Beirut: Institute of Al-Arabi History.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (1979). Al-Varedat al-Qalbiyyah fi Marifat al-Rububiyyah. Translated by Ahmad Shafieeha. [n.p]: The Philosophy Society of Iran.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (1990). Description of the Principles of al-Kafi. Translated by Muhammad Khajavi. Tehran: Institute of Humanities and Cultural Studies.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (1987). Interpretation of al-Quran al-Karim. Qom: Bidar.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (2002). Kasr-al-Asnam al-Jahilia. Tehran: Sadra Islamic Wisdom Foundation
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (1984). Mafatih al-Ghayb (Keys to the Unknown). Tehran: Ministry of Culture and Higher Education, Islamic Society of Iran Wisdom and Philosophy, Institute of Cultural Studies and Research.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (1981). Secrets of the Verses. Tehran: Islamic Society of Islamic Wisdom and Philosophy.
-       Sadr al-Din Shirazi, Muhammad Ibn Ibrahim (2005). Three Principles Rasa'il. Translated by Muhammad Khajavi. Tehran: Mula.
-       Tariihi, Fakhr al-Din Ibn Muhammad (1996). Majma Al-Bahrain. Tehran: Mortazavi.
-       Zubeidi, Muhammad Ibn Muhammad Morteza (1993). Taj Al-Aroos. Beirut: Dar al-Fekr.