تأثیرگذاری فلسفه بر روش‌شناسی اقتصاد (مطالعة تطبیقی اقتصاد متعارف و اقتصاد اسلامی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای علوم اقتصادی(گرایش اقتصاد اسلامی)، استادیار دانشگاه بین‌المللی اهل بیت (علیهم‌السلام)/

چکیده

مطالعة روش‌شناسی علوم و از جمله علم اقتصاد متعارف، نشان از تأثیرپذیری این علوم از مکاتب فلسفی دارد. این تأثیرپذیری در حوزه‌های «هستی‌شناسی»، «انسان‌شناسی»، «معرفت‌شناسی» و از طریق مبادی تصوری و تصدیقی صورت گرفته است. هدف: هدف نگارنده در این تحقیق، بررسی روش‌شناختی مطالعات اقتصاد اسلامی و میزان تأثیرپذیری اقتصاد اسلامی از فلسفة اسلامی بود. روش: روش تحقیق حاضر، تحلیلی بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای بود. یافته‌ها: با وجود تأکید اکثر دانشمندان اقتصاد اسلامی بر نقش و تأثیر مباحث فلسفی در روش‌شناسی مطالعات اقتصاد اسلامی، دیدگاههای فلسفة اسلامی در اقتصاد اسلامی امتداد نیافته یا اصولاً مباحث روش‌شناسی، چندان مورد توجه اقتصاددانان اسلامی قرار نگرفته است. نتیجه‌گیری: ضرورت و لزوم بازنگری در روش‌شناسی مطالعات اقتصاد اسلامی بر اساس فلسفه اسلامی.

کلیدواژه‌ها


-      باقری، خسرو(1379). «وجه تسمیة دین». مصباح، ش 35.
-      جوادی آملی، عبدالله(1386). منزلت عقل در هندسة معرفت دینی. قم: اسرا.
-      خسروپناه، عبدالحسین(1379). کلام جدید. قم: مرکز مطالعات و پژوهشهای فرهنگی حوزه علمیه.
-      دادگر، یدالله(1391). درآمدی بر روش‌شناسی علم اقتصاد. تهران: نی.
-      زرقا، انس(بی‌تا). «تحقیق الاسلامیه علم الاقتصاد: ‌المفهوم و المنهاج». جامعه‌الملک عبدالعزیز: الاقتصاد اسلامی، ش 2: 40-3.
-      صادق، ابوالحسن و م. غزالی(1385). عقاید اقتصادی اندیشمندان مسلمان. احمد شعبانی. تهران. دانشگاه امام صادق(ع).
-      صدر، سید محمدباقر(۱۳۵۰). اقتصاد ما. ترجمة محمدکاظم موسوی. تهران برهان.
-      عبودیت، عبدالرسول(1379). فلسفة مقدماتی. تهران: سمت.
-      عیسوی، محمود(1379). «معرفت‌شناسی، عقلانیت و اقتصاد». فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق، ش 11: 34-9.
-      مصباح یزدی، محمدتقی(1388). آموزش فلسفه، ج 1. تهران: چاپ و نشر بین‌الملل.
-      مطهری، مرتضی(1373). مجموعه آثار. قم: صدرا.
-      معارفی محمدی، عبدالحمید(1391). «روش‌شناسی علم اقتصاد و مسئلة صدق». روش‌شناسی علوم اجتماعی و انسانی، دورة هجدهم، ش 71: ۱۸۱-145.
-      ملکیان، مصطفی(1380). تاریخ فلسفه، ج 4. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
-      میرمعزی، سید حسین(1389). «روش کشف نظام اقتصادی اسلام». اقتصاد اسلامی، ش 39: 34-5.
-      میرمعزی، سید حسین(1388). فلسفة اقتصاد اسلامی. تهران: مؤسسة اندیشه و فرهنگ اسلامی.
-      میرمعزی، سید حسین(1386). «موضوع علم اقتصاد اسلامی». اقتصاد اسلامی، ش 28: 35-7.
-      میرمعزی، سید حسین(1390). نظام اقتصادی اسلام. تهران: مؤسسة فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-      مینی، پیرو(1375). فلسفه‌ و اقتصا‌د: مبا‌دی و سیر تحول‌ نظریة‌ اقتصا‌دی. ترجمة حسین راغفر و مرتضی نصرت. تهران: علمی‌ و فرهنگی.
-      نکوئی سامانی، مهدی(1387). «علم دینی؛ امکان یا امتناع». دانشگاه اسلامی، ش 37: 12-1.
-      یوسفی، احمدعلی(1375). «روشهای کشف آموزه‌های اقتصاد اسلامی». اقتصاد اسلامی، ش 22: 167-164.
-      Blaug, Mark (1994). The Methodology of Economics or How Economists Explain. London: Cambridge University Press.
-      Caldwell, Bruce (1982). Beyond Positivism. London: Allen & Unwin.
-      Chalmers, Alan Francis (2007). What is this thing Called Science: an Assessment of the Nature and Status of Science and its Methods? Brisbane: University of Queensland Press.
-      Chapra, Mohammad Umar (2009). Ilm Iqtiṣād Islamī” in Falsafiyh Iqtiṣād Islāmī. Trans. Seyyed Hosein Mir Moezzi. Tehran: Islamic Mind and Cultural Institute.
-      Fred Bell, John (1953). A History of Economic Thought. New York: The Romaid Press.
-      Hausman, D.M. (1992). The Inexact and Separate Science of Economics. Cambridge: Cambridge University Press.
-      Jacob, Viner (1968). “Mercantilist Thought”. In: International Encyclopedia of Social Science. Vol. 4. New York: MacMillan.
-      Kahf, Monzer (2005). "Dīn va Iqtiṣād". Trans. Seyyed Hosein Mir Moezzi. Journal of Islamic Economics, 18: 157-178.
-      Kahf, Monzer (2003). "Islamic Economics: Notes on Definition and Methodology". Review of Islamic Economic, 13: 23-47.
-      Machlup, Fritz (1987). Methodology of Economics and other Social Sciences. New York: Academic Press.
-      Mitchell, Wesley C. (1985). “Thorstein Veblen”. In: What Veblen Taught: Selected Writings of Thorstein Veblen. K. Menger (Ed.). Principles of Economics, Trans. Hoselitz. New York: University Press.
-      Newman, Phillip Chartes (1952). The Development of Economic Thought. New York: Prentice Hall.
-      Smith, Adam (2007). The Wealth of Nations. New York: Cosimo.
-      Zarqa, Anas (2005). “Islamic Economics: An Approach to Human Welfare”. In: Reading in the Concept and Methodology of Islamic Economics, ed. Aidit Ghazali (Ed.). Kuala Lumpur: Cert Publication.
-      Zarqa, Anas (1992). Methodology of Islamic Economics: Lectures on Islamic Economics. Jeddah: Islamic Research and Training Institute.
-      www.khamenei.ir
-      Baqeri, Khosrow (2000). The Reason for the Name of Religion. Qom: Mesbah Quarterly.
-      Dadgar, Yadollah (2012). An Introduction to the Methodology of Economics. Tehran: Nashre Ney.
-      Isavi, Mahmood (2000). "Epistemology, Rationality and Economics". Imam Sadegh University, No. 11: 9-34.
-      Javadi Amoli, Abdollah (2007). The Role of the Intellect in the Geometry of Religious Knowledge. Qom: Asra.
-      Khosropanah, Abdolhosein (2000). New Theology. Qom: Qom Seminary Cultural Studies and Research Center.
-      Maarefi Mohammadi, Abdolhamid (2012). "Methodology of Economics and the Problem of Truth". Ravesh Shenasi Olum Ejtemai VA Ensani, No. 71: 145-181.
-      Malekian, Mostafa (2001). History of Philosophy. Tehran: Pajuheshgah Hoze Va Daneshgah.
-      Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi (2009). Teaching Philosophy. Tehran: Chap va Nashr Beynolmellal.
-      Mini, Piro (1996). Philosophy and Economics: The Origins and Evolution of Economic Theory. Trans. Hosein Raghfar & Morteza Nosrat. Tehran: Elmi Farhangi.
-      Mir Moezi, Seyyed Hosein (2011). Islamic Economic System. Tehran: Farhang Va Andisheh Eslami.
-      Mir Moezi, Seyyed Hosein (2009). Philosophy of Islamic Economics. Tehran: Farhang Va Andisheh Eslami.
-      Mir Moezi, Seyyed Hosein (2010). "The Method of Discovering the Economic System of Islam". Islamic Economic, 39: 5-34.
-      Mir Moezi, Seyyed Hosein (2007). "The Subject of Islamic Economics". Islamic Economic, 28: 7-35.
-      Motahhari, Morteza (1994). Set of Effects. Qom: Sadra.
-      Nekui Samani, Mahdi (2008). "Religious Science; Possibility or Refusal". Islamic University, 37: 1-12.
-      Obudiyat, Abdolrasul (2000). Introductory Philosophy. Tehran: Samt.
-      Sadegh, Abolhasani & M. Ghazali (2006). Economic Beliefs of Muslim Thinkers. Tehran: Imam Sadegh University Press.
-      Sadr, Seyyed Mohammad Bagher (1971). Our Economy. Tehran: Nashre Borhan.
-      Yusofi, Ahmad Ali (1996). Methods of Discovering the Teachings of Islamic Economics. Tehran: Eghtesad Eslami.